Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “A”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Asparagopsis armata to czerwona alga morska zawierająca halogenowane metabolity wtórne (bromowane seskviterpeny, bromofenole) oraz aminokwasy mykoporynopodobne. W badaniach laboratoryjnych jej ekstrakty wykazują aktywność przeciwbakteryjną, antyoksydacyjną i hamującą COX-2. Stosowana głównie w kosmetyce jako składnik ochronny i nawilżający.
- surowce roślinne
Szparag lekarski (Asparagus officinalis) zawiera saponiny steroidowe, flawonoidy, inulinę i witaminy. W badaniach na zwierzętach wykazuje działanie moczopędne, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Ekstrakty z korzenia mogą wchodzić w interakcje z lekami moczopędnymi i litem; nie należy ich stosować w ciąży.
- surowce roślinne
Szatawari (Asparagus racemosus) to ajurwedyjski korzeń bogaty w szatawaryny I–IV, flawonoidy i alkaloidy. Wstępne badania sugerują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wspierające laktację. Dostępny jako proszek, kapsułki i syrop; nie łączyć z litem ani diuretykami bez konsultacji lekarza.
- syntetyczne i biologiczne
Aspartam to słodzik ok. 200 razy słodszy od cukru, rozkładany w jelicie do fenyloalaniny, kwasu asparaginowego i metanolu. ADI wynosi 40 mg/kg mc./dobę. Osoby z fenyloketonurią muszą go unikać. Przy typowym spożyciu uznawany za bezpieczny przez JECFA i organy UE.
- syntetyczne i biologiczne
Astaksantyna to karotenoid z mikroalgi Haematococcus pluvialis, obecny w łososiu i owocach morza. Wspiera zdrowie skóry, oczu i serca. EFSA uznaje za bezpieczne do 8 mg dziennie; naturalna, zestryfikowana forma wchłania się 2–4× lepiej przy posiłku tłuszczowym.
- surowce roślinne
Aster solny to nadmorska roślina z witaminami A, C, D i minerałami (żelazo, magnez, jod). Tradycyjnie stosowany na rany, przeziębienia i dolegliwości skórne; wyciąg z astra solnego bywa składnikiem kosmetyków łagodzących. Dane kliniczne są ograniczone – przed użyciem skonsultuj się ze specjalistą.
- surowce roślinne
Asteracantha longifolia (kokilaksha) to roślina ajurwedyjska bogata w flawonoidy, alkaloidy i triterpenoidy. Badania przedkliniczne sugerują działanie hepatoprotekcyjne, moczopędne i przeciwzapalne, lecz kliniczne dane u ludzi są bardzo ograniczone.
- surowce roślinne
Masło murumuru z nasion palmy Astrocaryum murumuru to roślinny emollient bogaty w kwas laurynowy (40–50%) i mirystynowy (25–35%), witaminy A i E oraz polifenole. Nawilża skórę, wzmacnia jej barierę ochronną, łagodzi podrażnienia i przenika w głąb włosa, redukując puszenie. Stosowane wyłącznie zewnętrznie.
- syntetyczne i biologiczne
Ataluren stosowany jest w terapii dystrofii mięśniowej Duchenne’a z mutacją nonsensowną, spowalniając postęp choroby u dzieci i umożliwiając produkcję kluczowego białka mięśniowego.
- syntetyczne i biologiczne
Atazanawir to inhibitor proteazy wykorzystywany w leczeniu HIV-1, który ogranicza namnażanie wirusa i pomaga chronić układ odpornościowy, dostępny w różnych formach dla dzieci i dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Atenolol, beta-adrenolityk, stosowany w leczeniu nadciśnienia, choroby wieńcowej i zaburzeń rytmu serca. Spowalnia pracę serca i obniża ciśnienie, zmniejszając ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
- syntetyczne i biologiczne
Atezolizumab to innowacyjny lek immunoonkologiczny wykorzystywany w terapii nowotworów, m.in. płuca, pęcherza, piersi i wątroby, wzmacniający odpowiedź immunologiczną organizmu.
Atidarsagen autotemcel to terapia genowa dla metachromatycznej leukodystrofii, wykorzystująca modyfikowane komórki macierzyste pacjenta. Wprowadza prawidłowy gen ARSA, hamując postęp neurodegeneracji i wspierając regenerację układu nerwowego.
Atipamezol to selektywny antagonista receptorów alfa-2 adrenergicznych stosowany w weterynarii do szybkiego odwracania działania leków sedatywnych u psów i kotów, przywracając świadomość i stabilizując funkcje układu krążenia.
Atogepant to innowacyjny lek stosowany w profilaktyce migreny u dorosłych. Blokuje receptory CGRP, zmniejszając liczbę dni z migreną i poprawiając komfort życia pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Atomoksetyna to niestymulujący lek stosowany w terapii ADHD, poprawiający koncentrację i kontrolę impulsów u dzieci, młodzieży i dorosłych. Pozwala na indywidualne dostosowanie leczenia.
- syntetyczne i biologiczne
Atorwastatyna skutecznie obniża poziom cholesterolu LDL i wspiera profilaktykę chorób sercowo-naczyniowych u dorosłych oraz dzieci powyżej 10 lat. Stosowana także w preparatach złożonych.
- syntetyczne i biologiczne
Atowakwon to lek przeciwmalaryczny stosowany z proguanilem, skuteczny wobec opornych szczepów Plasmodium falciparum. Zalecany w profilaktyce i leczeniu malarii u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Atrakurium stosowane jest do krótkotrwałego zwiotczenia mięśni podczas zabiegów chirurgicznych i intensywnej terapii, umożliwiając bezpieczną intubację i wentylację mechaniczną.
- syntetyczne i biologiczne
Atropina to lek przeciwcholinergiczny wykorzystywany głównie w okulistyce do rozszerzania źrenic i leczenia stanów zapalnych oka. Blokuje receptory, powodując rozkurcz mięśni i zmniejszenie wydzielania gruczołów.
- syntetyczne i biologiczne
Awakopan to innowacyjny lek immunomodulujący stosowany w leczeniu ciężkich zapaleń naczyń. Działa selektywnie na układ odpornościowy, pomagając kontrolować objawy i poprawiać komfort życia dorosłych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Awanafil to innowacyjny lek na zaburzenia erekcji, wyróżniający się szybkim początkiem działania i skutecznością. Wymaga uwagi na przeciwwskazania oraz możliwe interakcje z innymi preparatami.
- syntetyczne i biologiczne
Awaprytynib to innowacyjny lek stosowany u dorosłych w leczeniu rzadkich nowotworów przewodu pokarmowego i mastocytozy układowej, ukierunkowany na określone mutacje genetyczne.
- syntetyczne i biologiczne
Awatrombopag zwiększa liczbę płytek krwi u dorosłych z małopłytkowością, zwłaszcza przy chorobach wątroby lub przewlekłej małopłytkowości immunologicznej, umożliwiając bezpieczniejsze leczenie i zabiegi.
- syntetyczne i biologiczne
Awelumab to innowacyjny lek immunoonkologiczny stosowany w terapii wybranych nowotworów, wzmacniający odpowiedź immunologiczną organizmu w walce z rakiem u dorosłych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Awibaktam to nowoczesny inhibitor β-laktamaz, stosowany z innymi antybiotykami w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza tych wywołanych przez szczepy oporne na standardowe terapie.
- syntetyczne i biologiczne
Awobenzon to chemiczny filtr UV pochłaniający promieniowanie UVA (320–400 nm). Stosowany w kremach z filtrem, fotostabilizowany przez oktokrelen lub inne substancje. Wchłania się przez skórę w śladowych ilościach, nie działa hormonalnie, rzadko wywołuje reakcje fotoalergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Awokadan butylu to składnik kosmetyczny pochodny oleju z awokado, który hamuje enzym 5α-reduktazę i ogranicza nadmierne wydzielanie sebum. Stosuje się go w produktach do skóry tłustej, trądzikowej i przetłuszczającej się skóry głowy.
- surowce roślinne
Awokado właściwe (Persea americana) zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe, beta-sitosterol, polifenole i awokatin B. Wykazuje udokumentowany wpływ na obniżenie LDL-cholesterolu i może łagodzić objawy choroby zwyrodnieniowej stawów. Osoby przyjmujące warfarynę powinny skonsultować spożycie awokado z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Azacytydyna to nowoczesny lek stosowany głównie w terapii nowotworów krwi, działający na nieprawidłowe komórki i hamujący ich rozwój. Dostępna w postaci tabletek i wstrzyknięć.
Azaperon, neuroleptyk weterynaryjny z grupy butyrofenonów, stosowany głównie u świń do redukcji stresu, agresji i pobudzenia poprzez blokadę receptorów D2 oraz alfa1-adrenergicznych, zapewniając uspokojenie bez utraty przytomności.
- syntetyczne i biologiczne
Azatiopryna to immunosupresant stosowany w leczeniu chorób autoimmunologicznych i po przeszczepach, wspomagający kontrolę odpowiedzi odpornościowej i dostosowywany do potrzeb pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Azelastyna to lek przeciwhistaminowy stosowany w łagodzeniu objawów alergii, takich jak katar, świąd i łzawienie oczu. Dostępna w postaci aerozolu do nosa i kropli do oczu.
- syntetyczne i biologiczne
Azjatykozyd to aktywny glikozyd z wąsika azjatyckiego (Centella asiatica). W badaniach na modelach zwierzęcych i in vitro wspomaga gojenie ran, syntezę kolagenu i działa antyoksydacyjnie. Stosowany w kremach, hydrożelach i nanoemulsjach do pielęgnacji skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Azotan amonu to substancja lecznicza stosowana w leczeniu chorób układu krążenia, takich jak choroba niedokrwienna serca czy nadciśnienie tętnicze. Działa rozszerzająco na naczynia krwionośne, poprawiając przepływ krwi i zmniejszając obciążenie serca.
Azotan cynku to związek o działaniu antyseptycznym, ściągającym i przeciwzapalnym, stosowany miejscowo w leczeniu ran, stanów zapalnych błon śluzowych, trądziku oraz nadwrażliwości zębiny, wspierający regenerację tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
Azotan potasu (KNO₃) to dawca azotanów produkujący tlenek azotu niezależnie od enzymu syntazy NO. Stosowany zewnętrznie w pastach do zębów (3–5%) łagodzi nadwrażliwość zębiny; w warunkach klinicznych badany jako środek ochrony nerek przed nefropatią pokontrastową. Przewlekłe przyjmowanie w HFpEF nie przyniosło poprawy wydolności wysiłkowej w dużym RCT z 2024 roku.
- syntetyczne i biologiczne
Aztreonam to antybiotyk zwalczający zakażenia bakteriami Gram-ujemnymi, stosowany m.in. w mukowiscydozie oraz powikłanych infekcjach, dostępny w wielu formach dla różnych grup pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Azylsartan medoksomil skutecznie obniża ciśnienie tętnicze, blokując działanie substancji podnoszących ciśnienie krwi. Stosowany w leczeniu nadciśnienia u dorosłych, dostępny jest w formie tabletek.