Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “L”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- witaminy i minerały
L-askorbinian sodu to buforowana, neutralna pH sól witaminy C, łagodniejsza dla żołądka niż kwas askorbinowy. Uwalnia jon askorbinianowy odpowiedzialny za syntezę kolagenu, ochronę antyoksydacyjną i wchłanianie żelaza. Stosowany doustnie w suplementach i dożylnie przy niedoborach witaminy C.
- witaminy i minerały
L-askorbinian wapnia to buforowana sól witaminy C dostarczająca jednocześnie ~900 mg kwasu askorbinowego i ~100 mg wapnia na gram. Jest łagodniejszy dla żołądka niż czysty kwas askorbinowy, a wchłanianie witaminy C pozostaje porównywalne z innymi formami.
- syntetyczne i biologiczne
L-cystyna to aminokwas siarkowy syntetyzowany w organizmie z metioniny. Służy jako prekursor glutationu, tauryny i koenzymu A. Jej pochodna, N-acetylocysteina (NAC), jest stosowana jako lek mukolityczny i antidotum przy przedawkowaniu paracetamolu. Korzyści z suplementacji L-cystyną u zdrowych dorosłych nie są jednoznacznie potwierdzone.
- syntetyczne i biologiczne
L-cytrulina to aminokwas przekształcany w nerkach w L-argininę, co zwiększa produkcję tlenku azotu i rozszerza naczynia krwionośne. Może nieznacznie obniżać ciśnienie krwi, wspierać wydolność fizyczną i poprawiać funkcje erekcyjne. Typowe dawki w badaniach to 1,5–6 g dziennie. Suplementacja jest ogólnie bezpieczna, ale wymaga ostrożności przy lekach na nadciśnienie.
- syntetyczne i biologiczne
L-ergotioneina to aminokwas z grzybów, który gromadzi się w komórkach dzięki transporterowi OCTN1 i chroni je przed stresem oksydacyjnym. Badania obserwacyjne łączą jej wyższe stężenie we krwi z niższym ryzykiem chorób serca i wolniejszym spadkiem funkcji poznawczych. EFSA uznaje suplementację do 30 mg/dobę za bezpieczną dla dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
L-glutation to główny antyoksydant wytwarzany przez organizm z cysteiny, kwasu glutaminowego i glicyny. Ochrania komórki przed stresem oksydacyjnym, wspomaga detoksykację wątroby i układ odpornościowy. Zwykłe tabletki słabo się wchłaniają – lepszą biodostępność mają formy liposomalne i podjęzykowe.
- syntetyczne i biologiczne
L-hydroksyprolina to aminokwas kluczowy dla stabilności kolagenu, powstający z proliny przy udziale witaminy C. Służy jako marker diagnostyczny rozpadu kolagenu i jest badana pod kątem wspomagania gojenia ran oraz regeneracji tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
L-metylofolian wapnia to aktywna forma kwasu foliowego gotowa do użycia przez organizm bez dodatkowych przemian enzymatycznych. Przenika przez barierę krew–mózg, wspiera syntezę DNA, metabolizm homocysteiny i produkcję neuroprzekaźników. Szczególnie przydatna przy wariantach genu MTHFR oraz w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
L-ornityna to aminokwas uczestniczący w cyklu mocznikowym wątroby, który przekształca toksyczny amoniak w mocznik. Stosowana przede wszystkim u pacjentów z marskością i encefalopatią wątrobową; wstępne dane sugerują też możliwe korzyści przy długotrwałym wysiłku fizycznym.
- syntetyczne i biologiczne
L-selenometionina to organiczna forma selenu wchłaniana w ~90%, wbudowywana do białek jako rezerwuar selenu. Dawka 200 µg/dobę przez 12 tygodni poprawia parametry antyoksydacyjne i immunologiczne u osób z niedoborem. Górna bezpieczna granica spożycia selenu to 400 µg/dobę.
- syntetyczne i biologiczne
L-teanina to aminokwas z herbaty, który zwiększa aktywność fal alfa w mózgu, podnosi poziom GABA i wspiera spokojną czujność. W dawce 200–450 mg/dobę poprawia jakość snu i pomaga redukować stres; w połączeniu z kofeiną wzmacnia koncentrację. Jest dobrze tolerowana, ale brakuje danych o bezpieczeństwie długoterminowym i w ciąży.
- witaminy i minerały
L-treonian magnezu to forma magnezu przenikająca przez barierę krew-mózg, badana pod kątem wsparcia pamięci, snu i redukcji stresu. Typowa dawka w badaniach to 1500–2000 mg dziennie. Działa poprzez modulację receptorów NMDA i układu GABA. Przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach nerek.
- syntetyczne i biologiczne
L-winian L-karnityny to forma karnityny dobrze wchłaniana przez organizm, stosowana głównie w suplementach dla sportowców. Transportuje kwasy tłuszczowe do mitochondriów, wspierając produkcję energii. Badania kliniczne potwierdzają jej rolę w regeneracji po wysiłku i kontroli masy ciała. Wymaga ostrożności u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi i przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.
- syntetyczne i biologiczne
Labetalol to lek na receptę blokujący jednocześnie receptory alfa-1 i beta-adrenergiczne. Stosuje się go w nadciśnieniu tętniczym, przełomach nadciśnieniowych oraz ciężkim nadciśnieniu w ciąży. Dożylnie działa już po 2–5 minutach; doustnie dostępny jest w dawkach 100–1200 mg na dobę. Wymaga nadzoru lekarskiego ze względu na ryzyko hipotonii ortostatycznej i skurczu oskrzeli.
- syntetyczne i biologiczne
Lacticaseibacillus rhamnosus (LGG) to najlepiej przebadany probiotyk na świecie, stosowany głównie w zapobieganiu biegunce poantybiotykowej, leczeniu ostrego nieżytu żołądka i jelit u dzieci oraz profilaktyce alergii u niemowląt. Działa, przylegając do śluzówki jelita, wzmacniając barierę jelitową i modulując odporność. Typowa dawka dla dorosłych to do 20 miliardów CFU dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Lacticaseibacillus rhamnosus HA-111 to szczep probiotyczny wspierający zdrowie jelit, odporność i florę pochwy. Przeżywa kwaśne środowisko żołądka, przyczepia się do błony śluzowej jelit i działa m.in. przy biegunce po antybiotykach oraz IBS. Typowa dawka to 1–10 miliardów CFU dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Lactiplantibacillus pentosus to probiotyk z fermentowanych produktów, który wspiera mikrobiotę jelitową i funkcje odpornościowe. Formy live i heat-killed są dobrze tolerowane do 20 mld CFU dziennie. Antybiotyki osłabiają jego działanie – stosuj je z 2-godzinnym odstępem. Osoby z niedoborami odporności powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Lactiplantibacillus plantarum to szczep probiotyczny obecny w fermentowanej żywności i suplementach. Badania kliniczne dokumentują jego wpływ na komfort jelitowy, wchłanianie żelaza, poziom cholesterolu i odporność. Działanie jest ściśle zależne od szczepu i dawki.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus acidophilus to naturalnie występująca bakteria probiotyczna, która produkuje kwas mlekowy i bakteriocyny hamujące patogeny. Pomaga przy biegunce poantybiotykowej, objawach IBS i nietolerancji laktozy. Dostępna w suplementach i fermentowanych produktach mlecznych; bezpieczna dla zdrowych dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus bouldari to bakteria probiotyczna, która może mieć pozytywny wpływ na zdrowie człowieka poprzez regulację mikroflory jelitowej. Jest stosowana jako substancja lecznicza w suplementach diety i lekach.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus brevis to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego obecna w kiszonych warzywach i ludzkim mikrobiomie. Produkuje kwas mlekowy, bakteriocyny i GABA. Szczepy CD2 i KB290 były badane klinicznie m.in. w kontekście zdrowia jamy ustnej, IBS, zaparć i odporności. Stosowanie przez osoby z obniżoną odpornością wymaga konsultacji lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus bulgaricus to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego, znana przede wszystkim z produkcji jogurtu. Wytwarza kwas mlekowy, który zakwasza jelita i hamuje patogeny, wspiera trawienie laktozy, barierę jelitową oraz układ odpornościowy. Dostępna w fermentowanych produktach mlecznych i suplementach diety.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus casei to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego obecna w jelitach i fermentowanej żywności. Wspiera równowagę mikrobioty, może skracać czas trwania biegunki i poprawiać regularność wypróżnień. Stosowanie przez osoby z osłabioną odpornością wymaga konsultacji lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus coagulans (Bacillus coagulans) to przetrwalnikowy probiotyk odporny na kwas żołądkowy. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność w łagodzeniu objawów IBS, wspieraniu odporności i poprawie nastroju. Typowa dawka wynosi 1–2 miliardy CFU dziennie; szczepy MTCC 5856 i GBI-30 6086 mają status GRAS i QPS.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus crispatus to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego dominująca w zdrowej pochwie. Obniża pH poniżej 4,5, wytwarza nadtlenek wodoru i bakteriocyny, wspiera barierę śluzówkową i przyczynia się do ograniczenia nawrotów BV, infekcji grzybiczych i zakażeń dróg moczowych. Dostępna w suplementach doustnych i preparatach dopochwowych.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus delbrueckii to probiotyk z jogurtu produkujący kwas mlekowy, który wspiera równowagę mikrobiomu, odporność i trawienie. Badania kliniczne potwierdzają jego działanie immunomodulujące u seniorów. Typowa dawka to 1–10 mld CFU/dobę; osoby z osłabioną odpornością powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus ferment to probiotyczne bakterie kwasu mlekowego obecne w fermentowanej żywności i suplementach. Produkują kwas mlekowy i bakteriocyny, które hamują patogeny i wspierają równowagę mikrobiomu jelit, pochwy oraz układu odpornościowego.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus Ferment Lysate to postbiotyczny składnik kosmetyczny z rozłożonych komórek bakterii Lactobacillus. Wzmacnia barierę skórną, łagodzi stany zapalne, balansuje mikrobiom skóry i może pomagać przy trądziku, zaczerwienieniu i przebarwieniach.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus fermentum to probiotyk bytujący naturalnie w jelitach i pochwie człowieka. Produkuje kwas mlekowy, bakteriocyny i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, wspierając równowagę mikrobioty. Badania kliniczne potwierdzają korzyści dla sportowców, niemowląt i kobiet karmiących. Suplementy dostępne są bez recepty w różnych dawkach i szczepach.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus gasseri to probiotyk naturalnie obecny w jelitach i pochwie. Produkuje kwas mlekowy hamujący patogeny, a konkretne szczepy (SBT2055, BNR17) w badaniach klinicznych redukują trzewną tkankę tłuszczową. Wspiera też zdrowie intymne kobiet i może wspomagać eradykację H. pylori. Efekty uboczne są łagodne; ostrożność zalecana u osób z obniżoną odpornością.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus helveticus to probiotyk z fermentowanych produktów mlecznych, który wytwarza kwas mlekowy i bioaktywne peptydy. Wspiera równowagę mikrobioty jelitowej, może skracać czas biegunek poantybiotykowych i przyczyniać się do obniżenia ciśnienia krwi. Osoby z obniżoną odpornością powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus helveticus LH76 to szczep probiotyczny badany pod kątem wsparcia flory jelitowej, odporności i osi jelitowo-mózgowej. Dane kliniczne dotyczą głównie gatunku L. helveticus – specyficzne dowody dla szczepu LH76 są nieliczne.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus iners to najczęstsza bakteria pochwy, ale jej dominacja wiąże się z wyższym ryzykiem BV i zakażeń. Nie produkuje nadtlenku wodoru ani D-kwasu mlekowego, przez co chroni słabiej niż L. crispatus. Sama w sobie nie wymaga leczenia – problem pojawia się, gdy wypiera korzystniejsze szczepy.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus jensenii to probiotyczna bakteria kluczowa dla zdrowia pochwy. Produkuje kwas mlekowy i nadtlenek wodoru, utrzymując kwaśne pH i hamując patogeny odpowiedzialne za BV, zakażenia drożdżakowe i infekcje dróg moczowych. Dostępna w probiotykach dla kobiet – doustnych i dopochwowych.
- syntetyczne i biologiczne
Lactococcus lactis to bakteria kwasu mlekowego używana w fermentacji nabiału, badana jako probiotyk wspierający odporność i zdrowie jelit. Produkuje kwas mlekowy, bakteriocyny i SOD. Dane kliniczne u ludzi są obiecujące, ale wciąż ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus paracasei to probiotyk bytujący w jelitach, produkujący kwas mlekowy i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Badania kliniczne wskazują na korzystny wpływ wybranych szczepów na odporność, gospodarkę lipidową i zdrowie jamy ustnej. Dostępny w suplementach i fermentowanej żywności.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus pentosus to probiotyk z fermentowanej żywności, który wzmacnia barierę jelitową i wspiera odporność. Badania kliniczne są wciąż ograniczone, a preparaty zawierają zwykle 5–20 mld CFU. Osoby z obniżoną odpornością powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus plantarum to probiotyk naturalnie obecny w fermentowanych produktach, takich jak kiszona kapusta, kimchi czy oliwki. Wytwarza kwas mlekowy i krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które wspierają barierę jelitową i układ odpornościowy. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność głównie w IBS i biegunce; działanie zależy od konkretnego szczepu i regularnego stosowania.
- syntetyczne i biologiczne
Lactobacillus reuteri to jeden z najlepiej przebadanych probiotyków na świecie. Wspiera zdrowie jelit, skraca czas trwania biegunek i kolki niemowlęcej oraz pomaga w eradykacji H. pylori. Działa poprzez produkcję reuteryny, wzmacnianie bariery jelitowej i regulację układu odpornościowego. Osoby z osłabioną odpornością powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.