Atropinum sulfuricum WZF

Atropinum sulfuricum WZF to lek dostępny w postaci przezroczystego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań, zawierający jako substancję czynną siarczan atropiny. Preparat występuje w dwóch stężeniach – 0,5 mg/ml oraz 1 mg/ml, co pozwala na precyzyjne dostosowanie dawki do potrzeb pacjenta. Każda ampułka zawiera 1 ml roztworu i jest przeznaczona do jednorazowego użytku.

Atropina należy dogrupy leków zwanych środkami antycholinergicznymi, które działają poprzez blokowanie receptorów muskarynowych w organizmie. Dzięki temu lek wpływa na pracę wielu narządów i układów, co pozwala na jego szerokie zastosowanie w medycynie.

Lek znajduje zastosowanie w wielu sytuacjach medycznych, zarówno w stanach zagrożenia życia, jak i w procedurach diagnostycznych oraz zabiegowych:

Zaburzenia rytmu serca

Preparat jest stosowany w leczeniu bradykardii zatokowej, czyli zbyt wolnej pracy serca, oraz różnych zaburzeń rytmu serca (arytmii). Atropina przyspiesza rytm zatokowy i zwiększa szybkość przewodzenia impulsów między przedsionkami a komorami serca.

Przygotowanie do znieczulenia

Lek jest podawany jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi przeprowadzanymi w znieczuleniu ogólnym. Pomaga zmniejszyć wydzielanie śliny i wydzieliny oskrzelowej, co ułatwia przeprowadzenie zabiegu.

Zatrucia

Atropinum sulfuricum WZF jest lekiem ratującym życie w przypadku zatruć insektycydami fosforoorganicznymi, lekami cholinomimetycznymi oraz grzybami zawierającymi muskarynę. W takich sytuacjach lek działa jako odtrutka, neutralizując działanie substancji toksycznych.

Stany skurczowe

Preparat jest stosowany pomocniczo w stanach spastycznych mięśniówki gładkiej w jamie brzusznej, takich jak kolka wątrobowa czy nerkowa. Działa rozkurczająco, łagodząc bolesne skurcze.

Procedury medyczne

Lek znajduje zastosowanie w odwracaniu blokady nerwowo-mięśniowej oraz w diagnostyce radiologicznej, gdy potrzebne jest wywołanie rozkurczu mięśniówki gładkiej i zwolnienie pasażu jelitowego.

Atropina działa jako konkurencyjny antagonista receptorów muskarynowych w układzie przywspółczulnym. Oznacza to, że blokuje ona miejsca w organizmie, przez które normalnie działa układ nerwowy odpowiedzialny za regulację wielu funkcji życiowych.

Wpływ na serce

Po podaniu dożylnym wpływ na częstość pracy serca występuje już po 2 do 4 minutach. Lek przyspiesza rytm serca i poprawia przewodzenie impulsów elektrycznych w mięśniu sercowym. Warto wiedzieć, że na początku działania może wystąpić krótkotrwałe spowolnienie pracy serca, które następnie przechodzi w przyspieszenie.

Wpływ na wydzielanie

Atropina zmniejsza wytwarzanie śliny, potu, wydzieliny oskrzelowej, nosowej, łzowej i żołądkowej. To działanie jest szczególnie przydatne podczas zabiegów chirurgicznych, ale może też powodować uczucie suchości w ustach.

Wpływ na układ pokarmowy i moczowy

Lek zmniejsza perystaltykę jelit, czyli ruchy jelitowe, oraz hamuje oddawanie moczu poprzez rozluźnienie mięśni gładkich.

Wpływ na układ oddechowy

Atropina powoduje rozszerzenie oskrzeli poprzez rozluźnienie mięśni gładkich dróg oddechowych.

Atropinum sulfuricum WZF może być podawany na trzy sposoby: podskórnie, domięśniowo lub dożylnie. Wybór drogi podania i dawki zależy od wskazania oraz stanu pacjenta.

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat

W bradykardii zatokowej i arytmii: Podaje się od 0,3 do 0,6 mg domięśniowo lub dożylnie co 4-6 godzin, nie przekraczając całkowitej dawki 2 mg.

W reanimacji: Stosuje się 0,5 mg, którą można powtarzać co 5 minut do ustabilizowania rytmu serca. W przypadku zatrzymania akcji serca podaje się jednorazowo 3 mg dożylnie. Jeśli nie można podać leku dożylnie, można go wprowadzić przez rurkę dotchawiczą w dawce 2-3 razy wyższej.

Przed zabiegiem chirurgicznym: Podaje się od 0,3 do 0,6 mg domięśniowo lub podskórnie na 30-60 minut przed zabiegiem, lub tę samą dawkę dożylnie bezpośrednio przed zabiegiem.

W zatruciach: Stosuje się od 1 do 2 mg domięśniowo lub dożylnie, powtarzając dawkę co 5 do 60 minut do zaniku objawów zatrucia. Maksymalna dawka w pierwszych 24 godzinach to 100 mg.

W kolce wątrobowej lub nerkowej: Podaje się od 0,5 mg do 1 mg domięśniowo lub dożylnie.

W diagnostyce radiologicznej: Stosuje się 1 mg domięśniowo.

Dawkowanie u dzieci poniżej 12 lat

U dzieci zwykle stosuje się dawkę 10 mikrogramów na kilogram masy ciała (0,01 mg/kg), nie przekraczając 0,4 mg. Dawkę można powtarzać co 4-6 godzin.

W zagrożeniu życia: W celu ratowania życia podaje się dożylnie 20 mikrogramów na kilogram masy ciała (0,02 mg/kg), z minimalną dawką 0,01 mg, którą można powtarzać co 5 minut do maksymalnej dawki 0,1 mg.

Przed zabiegiem chirurgicznym: Dawkowanie zależy od masy ciała dziecka i waha się od 0,1 mg dla dzieci do 3 kg do dawek jak dla dorosłych u dzieci powyżej 20 kg.

Przeciwwskazania wymienione poniżej nie dotyczą sytuacji zagrożenia życia, takich jak zatrzymanie akcji serca. W takich przypadkach lekarz może podjąć decyzję o podaniu atropiny mimo istniejących przeciwwskazań.

Bezwzględnie nie wolno stosować leku w przypadku:

• Uczulenia na atropinę lub którykolwiek składnik preparatu.
• Niedrożności szyi pęcherza moczowego, na przykład wynikającej z powiększonego gruczołu krokowego.
• Refluksowego zapalenia przełyku.
• Miastenii (choroby powodującej osłabienie mięśni), chyba że atropina jest stosowana do leczenia działań niepożądanych wywołanych przez inne leki.
• Niedrożności porażennej jelit.
• Ciężkiego wrzodziejącego zapalenia okrężnicy.
• Chorób powodujących niedrożność przewodu pokarmowego.
• Jaskry z wąskim kątem.

Atropina wymaga szczególnej ostrożności u niektórych grup pacjentów oraz w określonych stanach chorobowych.

Szczególnie wrażliwe grupy pacjentów

Dzieci i osoby starsze są bardziej wrażliwe na działanie atropiny i wymagają szczególnej obserwacji podczas leczenia. U osób powyżej 40 roku życia istnieje zwiększone ryzyko problemów z oddawaniem moczu związane z powiększeniem gruczołu krokowego.

Ryzyko powikłań

Podanie atropiny może wywołać ostry napad jaskry u osób podatnych na tę chorobę. U pacjentów ze zwężeniem odźwiernika może dojść do całkowitej niedrożności, a u mężczyzn z przerostem gruczołu krokowego może wystąpić zatrzymanie moczu.

Choroby układu oddechowego

U pacjentów z chorobami układu oddechowego atropina może zagęścić wydzielinę oskrzelową, co utrudni jej odkrztuszanie i może pogorszyć wentylację oraz nasilić duszność.

Inne stany wymagające ostrożności

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z: podwyższoną temperaturą ciała (atropina może ją dodatkowo podwyższyć), nadczynnością tarczycy, chorobami wątroby lub nerek, nadciśnieniem tętniczym, tachyarytmią, zastoinową niewydolnością serca, dławicą piersiową, chorobą wrzodową żołądka, refluksem przełykowym, przepukliną rozworu przełykowego oraz neuropatią autonomicznego układu nerwowego.

Pacjenci po przeszczepie serca

U pacjentów po przeszczepie serca atropina wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ może wystąpić paradoksalny blok przedsionkowo-komorowy. U tych pacjentów zaleca się monitorowanie EKG i zapewnienie dostępności sprzętu do resuscytacji.

Atropina może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, co może nasilić jej działanie lub zmienić skuteczność innych preparatów.

Leki nasilające działanie atropiny

Działanie atropiny jest nasilane przez inne leki o działaniu cholinolitycznym, takie jak: trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki przeciwskurczowe, leki stosowane w chorobie Parkinsona, niektóre leki przeciwhistaminowe, pochodne fenotiazyny, dizopiramid oraz chinidyna.

Wpływ na wchłanianie innych leków

Atropina opóźnia opróżnianie żołądka, co może wpływać na szybkość wchłaniania leków przyjmowanych doustnie – może je przyspieszać lub zwalniać.

Interakcje podczas znieczulenia

Podczas znieczulenia z użyciem propofolu skuteczność atropiny w przyspieszaniu akcji serca może być zmniejszona z powodu hamującego działania propofolu na współczulny układ nerwowy.

Ryzyko zespołu Tako-tsubo

Należy zachować szczególną ostrożność podczas równoczesnego podawania amin katecholowych z atropiną u pacjentów pod silnym stresem lub w stanie hiperadrenergicznym ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu Tako-tsubo (ostrego uszkodzenia mięśnia sercowego).

Ciąża

Atropina przenika przez łożysko i może dotrzeć do płodu. Nie przeprowadzono odpowiednich badań u kobiet w ciąży. Podanie leku dożylnie kobiecie w ciąży lub podczas porodu może spowodować przyspieszenie akcji serca u płodu. Lek może być stosowany u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla dziecka.

Karmienie piersią

Niewielkie ilości atropiny przenikają do mleka kobiecego i mogą wywołać działanie niepożądane u karmionego dziecka. Atropina może również zahamować laktację, czyli wydzielanie mleka.

Atropinum sulfuricum WZF wywiera znaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Po podaniu leku nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn wymagających koncentracji i sprawności psychoruchowej.

Jak każdy lek, Atropinum sulfuricum WZF może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Nasilenie działań niepożądanych zależy od zastosowanej dawki i zazwyczaj ustępują one po zaprzestaniu podawania leku.

Działania niepożądane po małych dawkach

Układ oddechowy: Zmniejszenie wydzielania wydzieliny oskrzelowej, co może prowadzić do jej zagęszczenia i powstania czopu oskrzelowego trudnego do usunięcia.

Układ pokarmowy: Zmniejszenie wydzielania śliny, suchość w jamie ustnej.

Skóra: Zmniejszenie lub całkowity brak wydzielania potu.

Działania niepożądane po dużych dawkach

Układ immunologiczny: Anafilaksja (ciężka reakcja alergiczna).

Układ nerwowy: Omamy, bóle głowy, zawroty głowy, nerwowość, senność, osłabienie, zmęczenie, bezsenność, dezorientacja lub pobudzenie (szczególnie u osób starszych).

Oczy: Rozszerzenie źrenic, zaburzenia widzenia na bliską odległość, podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Serce: Przyspieszenie pracy serca, możliwość wystąpienia trzepotania lub migotania przedsionków, rozkojarzenia przedsionkowo-komorowego i dodatkowych skurczów komorowych.

Naczynia krwionośne: Zaczerwienienie twarzy.

Układ pokarmowy: Zaparcie, zmniejszenie wydzielania żołądkowego, utrata smaku, nudności, wymioty, wzdęcia.

Skóra: Pokrzywka i wysypka, niekiedy ze złuszczaniem naskórka.

Układ moczowy: Zatrzymanie moczu.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Dotyczy to również objawów niepożądanych niewymienionych w ulotce. Działania niepożądane można zgłaszać do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie atropiny objawia się: suchością w jamie ustnej z uczuciem pieczenia, trudnościami w przełykaniu, światłowstrętem, zaczerwienieniem i suchością skóry, podwyższeniem temperatury ciała, wysypką, nudnościami i wymiotami, przyspieszeniem akcji serca oraz podwyższeniem ciśnienia tętniczego.

W wyniku pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego mogą wystąpić: nerwowość, drżenia, zmieszanie, pobudzenie, omamy oraz majaczenie. Objawy te mogą przekształcić się w senność, stupor, niewydolność układu oddechowego i krążenia, które w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do zgonu.

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W ciężkich przypadkach przedawkowania lekarze podają fizostygminę (odtrutkę na atropinę) dożylnie, domięśniowo lub podskórnie w dawce od 1 mg do 4 mg. W razie konieczności dawkę można powtórzyć.

U pacjentów z majaczeniem może być podany diazepam w celu uzyskania uspokojenia, jednak duże dawki leków uspokajających są przeciwwskazane ze względu na ryzyko zahamowania ośrodkowego.

Konieczne jest utrzymywanie prawidłowej wentylacji dróg oddechowych, a w przypadku niewydolności oddechowej stosuje się inhalacje z tlenem i dwutlenkiem węgla. Gorączkę obniża się za pomocą okładów z lodu lub chłodnej wody. Pacjentowi należy podać odpowiednią ilość płynów, może być konieczne założenie cewnika moczowego. W przypadku światłowstrętu pacjenta przenosi się do zaciemnionego pokoju.

Wchłanianie i działanie

Po podaniu dożylnym wpływ atropiny na częstość pracy serca występuje już po 2 do 4 minutach. Po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie w osoczu pojawia się w ciągu 30 minut, ale wpływ na czynność serca, wydzielanie potu i śliny występuje dopiero po około 60 minutach.

Rozmieszczenie w organizmie

Atropina ulega rozproszeniu do tkanek organizmu i przenika przez barierę krew-mózg, dzięki czemu może wpływać na ośrodkowy układ nerwowy. Około 50% leku wiąże się z białkami krwi.

Metabolizm i wydalanie

Okres półtrwania atropiny w fazie eliminacji wynosi od 2 do 5 godzin. Lek jest przekształcany w wątrobie w nieaktywne metabolity. Jest wydalany z moczem – około 50% dawki w ciągu 4 godzin, 90% w ciągu doby. Od 30% do 50% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej.

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Warunki przechowywania: Przechowywać w temperaturze poniżej 25°C. Ampułki należy przechowywać w opakowaniu zewnętrznym w celu ochrony przed światłem. Nie zamrażać.

Każda ampułka jest przeznaczona wyłącznie do jednorazowego użytku i należy ją otwierać bezpośrednio przed użyciem. Pozostałą zawartość niezużytego produktu należy zniszczyć zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Lek jest dostępny w ampułkach ze szkła bezbarwnego o pojemności 1 ml. W opakowaniu znajduje się 10 ampułek umieszczonych w tekturowym pudełku.

Jak otworzyć ampułkę

Przed otwarciem ampułki należy upewnić się, że cały roztwór znajduje się w dolnej części ampułki. Można delikatnie potrząsnąć ampułką lub postukać w nią palcem. Na każdej ampułce znajduje się kolorowa kropka oznaczająca punkt nacięcia. Aby otworzyć ampułkę, należy trzymać ją pionowo kolorową kropką do siebie, uchwycić górną część tak, aby kciuk znajdował się powyżej kolorowej kropki, i nacisnąć zgodnie ze wskazaniem.

Substancja czynna: Każdy ml roztworu do wstrzykiwań zawiera 0,5 mg lub 1 mg siarczanu atropiny.

Substancje pomocnicze: Kwas solny rozcieńczony (do ustalenia pH) oraz woda do wstrzykiwań.