Awatrombopag, eltrombopag i lusutrombopag to leki zwiększające liczbę płytek krwi, stosowane głównie u osób z małopłytkowością. Różnią się wskazaniami, stosowaniem u dzieci i profilami bezpieczeństwa.
Podobieństwa i różnice: Awatrombopag, eltrombopag i lusutrombopag
Awatrombopag, eltrombopag oraz lusutrombopag to leki stosowane w celu zwiększenia liczby płytek krwi u pacjentów z małopłytkowością, czyli stanem, w którym w organizmie jest zbyt mało płytek odpowiedzialnych za krzepnięcie krwi123. Wszystkie te substancje należą do grupy tzw. agonistów receptora trombopoetyny (TPO), a więc leków pobudzających organizm do wytwarzania większej liczby płytek krwi w szpiku kostnym456. Są to leki doustne, dostępne w formie tabletek, które znajdują zastosowanie u pacjentów dorosłych, a niektóre również u dzieci.
Pod względem mechanizmu działania są bardzo podobne – stymulują wytwarzanie płytek, ale różnią się między sobą zakresem wskazań, długością terapii, możliwością stosowania u dzieci oraz profilem bezpieczeństwa123.
Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się poszczególne leki?
Wszystkie trzy leki są stosowane w leczeniu ciężkiej małopłytkowości, jednak różnią się zakresem wskazań.
- Awatrombopag jest wskazany u dorosłych z przewlekłą chorobą wątroby, którzy mają być poddani zabiegom inwazyjnym oraz w leczeniu przewlekłej pierwotnej małopłytkowości immunologicznej (ITP) u dorosłych, którzy nie reagują na inne metody leczenia1.
- Eltrombopag ma szerszy zakres wskazań – jest stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci od 1. roku życia z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP), a także u dorosłych z małopłytkowością związaną z przewlekłym wirusowym zapaleniem wątroby typu C oraz w nabytą ciężką niedokrwistością aplastyczną2.
- Lusutrombopag jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych z przewlekłą chorobą wątroby poddawanych zabiegom inwazyjnym, u których występuje ciężka małopłytkowość3.
Warto zauważyć, że eltrombopag jako jedyny z tej trójki może być stosowany u dzieci i młodzieży w leczeniu ITP2. Awatrombopag i lusutrombopag nie mają wskazań pediatrycznych78.
Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają na organizm?
Wszystkie trzy leki pobudzają szpik kostny do wytwarzania większej liczby płytek krwi poprzez aktywację receptora trombopoetyny. Awatrombopag, eltrombopag i lusutrombopag różnią się jednak nieco szczegółami tego mechanizmu oraz farmakokinetyką, czyli tym, jak są wchłaniane, rozprowadzane i wydalane przez organizm456.
- Awatrombopag i lusutrombopag osiągają maksymalne stężenie we krwi po 6–8 godzinach od podania, a ich działanie jest przewidywalne. Nie wymagają specjalnej diety i mogą być przyjmowane z posiłkiem910.
- Eltrombopag natomiast wchłania się najlepiej na czczo – produkty mleczne i suplementy mineralne mogą osłabiać jego działanie, dlatego zaleca się przyjmowanie go co najmniej 2 godziny przed lub 4 godziny po posiłku zawierającym wapń lub inne minerały11.
Różnice te mogą mieć znaczenie przy wyborze leku dla konkretnego pacjenta, zwłaszcza jeśli istnieje potrzeba stosowania innych leków lub pacjent ma trudności z przestrzeganiem określonych zaleceń dietetycznych.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – kiedy nie stosować tych leków?
Wszystkie omawiane substancje są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na dany lek lub jego składniki pomocnicze121314.
Ważne różnice pojawiają się przy schorzeniach wątroby:
- Awatrombopag i lusutrombopag mogą być stosowane u osób z łagodnym i umiarkowanym uszkodzeniem wątroby bez konieczności zmiany dawki, jednak w przypadku ciężkiego uszkodzenia wątroby stosowanie wymaga bardzo dużej ostrożności i powinno być rozważone tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko158.
- Eltrombopag nie powinien być stosowany u pacjentów z pierwotną małopłytkowością immunologiczną i zaburzeniami czynności wątroby (wynik ≥5 w skali Child-Pugh), chyba że oczekiwane korzyści przeważają nad ryzykiem zakrzepicy żyły wrotnej16.
Wszystkie leki mogą zwiększać ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych (np. zakrzepica żyły wrotnej), zwłaszcza u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka lub z chorobą wątroby171819. U osób po splenektomii lub z wrodzonymi zaburzeniami krzepnięcia zachowuje się szczególną ostrożność, monitorując liczbę płytek i objawy zakrzepicy.
Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów
Stosowanie awatrombopagu, eltrombopagu i lusutrombopagu u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią, osób starszych, kierowców oraz osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby wymaga szczególnej uwagi.
- Dzieci i młodzież: Eltrombopag jako jedyny jest dopuszczony do stosowania u dzieci od 1. roku życia z ITP2. Awatrombopag i lusutrombopag nie są wskazane w tej grupie wiekowej78.
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy leki nie są zalecane do stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na brak odpowiednich badań i ryzyko dla dziecka202122.
- Kierowcy i obsługa maszyn: Nie wykazano istotnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów dla żadnego z tych leków232425.
- Osoby starsze: Dla wszystkich leków nie jest wymagane dostosowanie dawki u osób powyżej 65. roku życia, ale u osób starszych zaleca się ostrożność ze względu na możliwość występowania innych chorób i większą wrażliwość na działania niepożądane26278.
- Zaburzenia czynności nerek: Awatrombopag i lusutrombopag nie wymagają zmiany dawki przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek, ale w ciężkich przypadkach brakuje danych268. Eltrombopag może być stosowany z ostrożnością i pod kontrolą badań laboratoryjnych28.
- Eltrombopag jako jedyny może być stosowany u dzieci w określonych wskazaniach.
- Wszystkie leki są przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia piersią.
- W przypadku chorób wątroby lub nerek konieczna jest indywidualna ocena ryzyka i korzyści.
- Nie wykazano wpływu na prowadzenie pojazdów, ale warto obserwować samopoczucie po przyjęciu leku.
- Każdy z leków wymaga ścisłego monitorowania liczby płytek krwi podczas leczenia.
Podsumowanie: Agoniści receptora trombopoetyny w leczeniu małopłytkowości
Poniższa tabela przedstawia porównanie najważniejszych cech awatrombopagu, eltrombopagu i lusutrombopagu w kontekście wskazań, stosowania u dzieci, w ciąży oraz u kierowców:
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Awatrombopag | Ciężka małopłytkowość w przewlekłej chorobie wątroby (przed zabiegami); przewlekła pierwotna małopłytkowość immunologiczna (ITP) u dorosłych opornych na inne leczenie | Brak danych, nie zaleca się stosowania | Nie zaleca się | Brak przeciwwskazań |
| Eltrombopag | Pierwotna małopłytkowość immunologiczna (ITP) u dorosłych i dzieci od 1 r.ż.; małopłytkowość w przewlekłym WZW C; nabytą ciężka niedokrwistość aplastyczna u dorosłych | Od 1 roku życia (ITP) | Nie zaleca się | Zachować ostrożność |
| Lusutrombopag | Ciężka małopłytkowość w przewlekłej chorobie wątroby u dorosłych poddawanych zabiegom inwazyjnym | Brak danych, nie zaleca się stosowania | Nie zaleca się | Brak przeciwwskazań |













