Ogólne zasady dawkowania atenololu
Atenolol jest dostępny głównie w postaci tabletek do stosowania doustnego. W niektórych przypadkach, zwłaszcza w leczeniu zaburzeń rytmu serca lub w ostrym zawale serca, może być podawany także dożylnie12.
Dawkowanie u dorosłych
- Nadciśnienie tętnicze: Leczenie rozpoczyna się od 50 mg atenololu na dobę. W razie potrzeby dawka może być zwiększona do 100 mg na dobę, przyjmowanych jednorazowo lub w dwóch dawkach podzielonych. Pełne działanie leku pojawia się zwykle po 1-2 tygodniach terapii12.
- Dławica piersiowa: Zwykle stosuje się od 50 mg do 100 mg atenololu na dobę. Dawka może być przyjmowana raz dziennie lub w dawkach podzielonych. Zwiększenie dawki powyżej 100 mg nie powoduje zwiększenia skuteczności12.
- Zaburzenia rytmu serca z szybką czynnością serca: Leczenie rozpoczyna się od podania dożylnego 2,5 mg atenololu przez 2,5 minuty. Dawka ta może być powtarzana co 5 minut do maksymalnie 10 mg. Możliwe jest także podanie w infuzji dożylnej w dawce 0,15 mg/kg przez 20 minut. Po uzyskaniu kontroli rytmu serca, leczenie kontynuuje się doustnie (50-100 mg na dobę)34.
- Zawał mięśnia sercowego: Dożylnie podaje się 5-10 mg atenololu w ciągu 12 godzin od pojawienia się bólu w klatce piersiowej (1 mg/min). Jeśli nie wystąpią objawy niepożądane, po 15 minutach podaje się 50 mg doustnie, po kolejnych 12 godzinach 50 mg, a następnie 100 mg na dobę56.
Dawkowanie atenololu w szczególnych grupach pacjentów
Dzieci i młodzież
Atenolol nie jest zalecany u dzieci i młodzieży ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej910.
Pacjenci w podeszłym wieku
U osób starszych może być konieczne stosowanie mniejszych dawek, szczególnie jeśli występuje u nich niewydolność nerek. Leczenie powinno być rozpoczynane od najniższej możliwej dawki, a dawka dostosowywana indywidualnie w zależności od tolerancji i funkcji nerek910.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek
- Klirens kreatyniny >35 ml/min/1,73 m2: brak konieczności modyfikacji dawki.
- Klirens kreatyniny 15-35 ml/min/1,73 m2: 50 mg na dobę doustnie lub 10 mg dożylnie co 2 dni.
- Klirens kreatyniny <15 ml/min/1,73 m2: 25 mg na dobę doustnie lub 50 mg co drugi dzień.
- Pacjenci dializowani: 50 mg doustnie po każdej dializie, leczenie powinno odbywać się w warunkach szpitalnych ze względu na ryzyko znacznego obniżenia ciśnienia krwi.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
Nie ma szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ atenolol jest wydalany głównie przez nerki910.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią
W materiałach źródłowych nie podano szczegółowych informacji dotyczących dawkowania atenololu u kobiet w ciąży i karmiących piersią. Zawsze należy jednak zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu tego leku w tych grupach pacjentek910.
- Atenolol jest wydalany głównie przez nerki, dlatego u osób z ich niewydolnością dawka powinna być zmniejszona, aby uniknąć gromadzenia się leku w organizmie.
- U osób dializowanych dawkowanie powinno odbywać się pod kontrolą personelu medycznego, najlepiej w warunkach szpitalnych.
- Nie obserwuje się kumulacji leku przy klirensie kreatyniny powyżej 35 ml/min/1,73 m2.
- W przypadku pogorszenia czynności nerek w trakcie leczenia należy rozważyć dodatkową modyfikację dawkowania.
Zmiany dawkowania w zależności od wskazania
Dawkowanie atenololu różni się w zależności od schorzenia, które jest leczone. Inne są dawki przy nadciśnieniu tętniczym, inne przy dławicy piersiowej, zaburzeniach rytmu serca czy w ostrym zawale serca. Zawsze należy stosować się do indywidualnych zaleceń lekarza oraz uwzględniać wskazania zawarte w Charakterystyce Produktu Leczniczego12.
Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania
Maksymalna dawka dobowa atenololu wynosi zazwyczaj 100 mg przy podaniu doustnym w leczeniu nadciśnienia i dławicy piersiowej. W przypadku podania dożylnego, w leczeniu zaburzeń rytmu serca lub zawału, nie należy przekraczać zalecanych dawek. Przedawkowanie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak znaczne spowolnienie akcji serca, nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego, ostra niewydolność serca, skurcz oskrzeli czy zaburzenia rytmu serca. W razie podejrzenia przedawkowania konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna1112.
Atenolol – dawkowanie dostosowane do potrzeb pacjenta
Prawidłowe dawkowanie atenololu zależy od wielu czynników, w tym od wskazania, stanu zdrowia, wieku oraz funkcji nerek pacjenta. Poniżej znajduje się podsumowanie schematów dawkowania dla poszczególnych grup pacjentów.
| Grupa pacjentów | Schemat dawkowania |
|---|---|
| Dorośli (nadciśnienie, dławica piersiowa) | 50-100 mg doustnie na dobę, w jednej lub dwóch dawkach |
| Dorośli (zaburzenia rytmu serca) | Dożylnie: 2,5 mg co 5 min do maks. 10 mg; potem doustnie 50-100 mg na dobę |
| Dorośli (zawał serca) | Dożylnie: 5-10 mg; następnie doustnie 50 mg, po 12 h 50 mg, potem 100 mg/dobę |
| Dzieci i młodzież | Nie zaleca się stosowania |
| Osoby starsze | Rozpocząć od najniższej dawki, ewentualna modyfikacja przy niewydolności nerek |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny 15-35 ml/min/1,73 m2 | 50 mg na dobę doustnie lub 10 mg dożylnie co 2 dni |
| Pacjenci z klirensem kreatyniny <15 ml/min/1,73 m2 | 25 mg na dobę doustnie lub 50 mg co drugi dzień |
| Pacjenci dializowani | 50 mg doustnie po każdej dializie, leczenie szpitalne |













