Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “L”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Lauromakrogol 400 to substancja o podwójnej roli: w kremach i żelach łagodzi świąd oraz ból (egzema, łuszczyca, oparzenia), a w iniekcjach służy do zamykania żylaków i żyłek pajączkowatych. To ten sam związek chemiczny, znany też jako polidokanol, Laureth-9 lub Lauromacrogol 400 wg Farmakopei Europejskiej.
- Laurylosiarczan etoksylowany monoizopropanoloaminy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Laurylosiarczan sodu (SLS) to substancja pomocnicza w tabletkach, pastach do zębów i preparatach dermatologicznych. Poprawia rozpuszczalność leków i odpowiada za pienienie kosmetyków. Stosowany w stężeniu 0,1–2% jest bezpieczny dla większości osób; może podrażniać przewód pokarmowy u wrażliwych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Laurylosulfooctan sodu (SLSA) to łagodny surfaktant anionowy w preparatach przeczyszczających doodbytniczych i dermokosmetykach myjących. CIR Expert Panel potwierdził jego bezpieczeństwo przy standardowych stężeniach; działa łagodniej niż popularny SLS.
- syntetyczne i biologiczne
Laurylowy sacharozynian sodu to łagodny, biodegradowalny surfaktant aminokwasowy stosowany jako substancja pomocnicza w pastach do zębów, szamponach i żelach myjących. Oceniony jako bezpieczny do 15% w produktach spłukiwanych i do 5% w produktach pozostających na skórze. Nie wolno go stosować w preparatach, w których mogą tworzyć się N-nitrozoaminy.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian izoamylu to roślinny ester stosowany w kremach, balsamach i filtrach UV jako emolient i środek kondycjonujący. Nadaje skórze jedwabiste, nieprzetłuszczone uczucie i poprawia rozprowadzalność preparatu. Ocena CIR z 2015 roku potwierdza jego bezpieczeństwo w kosmetykach do stężenia 2%.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian mleczanu sodu to roślinny emulgator i surfaktant łączący kwas laurynowy z kwasem mlekowym. Stosowany w kremach, szamponach i mydelniczkach do twarzy w stężeniach 0,5–5%, uznany za bezpieczny przez panel CIR. Działa w pH 4–9, tworzy stabilne emulsje olej-w-wodzie i łagodnie oczyszcza skórę bez naruszania jej bariery lipidowej.
- syntetyczne i biologiczne
Laurynian sacharozy to substancja pomocnicza stosowana w lekach, kosmetykach i żywności jako emulgator i surfaktant. Poprawia rozpuszczalność i wchłanianie substancji czynnych, a regulatorzy w UE, USA i Kanadzie potwierdzili jego bezpieczeństwo.
- surowce roślinne
Lavandin (Lavandula hybrida) to mieszaniec lawendy o olejku bogatym w linalool, octan linalilu, kamforę i 1,8-cyneol. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i anksjolityczne, ale ze względu na wyższą zawartość kamfory wymaga ostrożności – nie stosuje się go na poparzenia ani doustnie.
- surowce roślinne
Lawenda lekarska zawiera linalol i octan linalilu, które łagodzą niepokój, poprawiają sen i wspierają trawienie. HMPC i ESCOP uznały ją za tradycyjny ziołowy produkt leczniczy. Dostępna w aptekach jako herbatka, kapsułki i preparat do kąpieli. Unikaj stosowania u dzieci poniżej 4 lat, w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) jest uznanym tradycyjnym ziołowym produktem leczniczym stosowanym przy łagodnym stresie, problemach ze snem i niepokoju. Główne składniki aktywne – linalol i octan linalilu – działają uspokajająco i przeciwzapalnie. Dostępna w postaci naparów, kapsułek z olejkiem i preparatów do kąpieli; wymaga ostrożności u dzieci, kobiet w ciąży i osób przyjmujących leki uspokajające.
- surowce roślinne
Lawsonia bezbronna (henna) zawiera lawson, flawonoidy i kwasy fenolowe. Ekstrakt z liści bywa stosowany zewnętrznie; badania na zwierzętach sugerują właściwości przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, ale kliniczne dowody u ludzi są ograniczone. Doustne spożywanie henny jest niebezpieczne.
- surowce roślinne
Lebiodka pospolita (oregano) zawiera karcakrol i tymol, które wykazują szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Suplementy z olejkiem stosuje się krótkoterminowo (do 8 tygodni). Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i cukrzycowych oraz jest przeciwwskazana w ciąży w dawkach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
Lebrykizumab to lek biologiczny (przeciwciało monoklonalne) blokujący interleukinę IL-13 – cytokinę odpowiedzialną za stan zapalny w atopowym zapaleniu skóry. Jest zarejestrowany w UE i USA dla dorosłych oraz młodzieży od 12. roku życia z umiarkowanym lub ciężkim AZS niepoddającym się leczeniu miejscowemu. W badaniach klinicznych po 16 tygodniach znaczną poprawę skóry osiągało ponad 40% pacjentów, a efekt utrzymywał się przez co najmniej 4 lata.
- syntetyczne i biologiczne
Lecyrelina to syntetyczny analog GnRH stosowany wyłącznie w weterynarii. Pobudza przysadkę do uwalniania LH i FSH, co indukuje owulację i pomaga leczyć torbiele jajnikowe u krów i klaczy. Działa ponad 240 minut – dłużej niż naturalny hormon.
- syntetyczne i biologiczne
Lecytyna to fosfolipid obecny w soi, rzepaku i żółtku jaja, dostarczający fosfatydylocholinę i cholinę. Stosowana jako suplement w dawkach 500–2000 mg/dobę, może wspomagać gospodarkę lipidową i ochronę błony śluzowej jelit. Dowody kliniczne są mieszane – najsłabsze dotyczą demencji i choroby Alzheimera.
- syntetyczne i biologiczne
Ledipaswir to lek przeciwwirusowy hamujący białko NS5A wirusa HCV, stosowany z sofosbuwirem w leczeniu WZW C. Skuteczność (SVR12) wynosi 94–99% w badaniach klinicznych. Zarejestrowany dla dorosłych i dzieci od 3. roku życia zakażonych genotypami 1, 4, 5 i 6.
- syntetyczne i biologiczne
Lefamulina to innowacyjny antybiotyk wykorzystywany w leczeniu pozaszpitalnego zapalenia płuc u dorosłych, dostępny w tabletkach i roztworze do infuzji, wyróżniający się skutecznością i specyficznym mechanizmem działania.
- syntetyczne i biologiczne
Leksydronam samaru to radiofarmaceutyk podawany dożylnie w celu łagodzenia bólu kości u chorych z przerzutami nowotworowymi. Działa poprzez selektywne gromadzenie się w ognisku przerzutu i emisję promieniowania beta niszczącego komórki nowotworowe. Ulgę w bólu odczuwa 60–80% pacjentów, zwykle w ciągu 1–2 tygodni od podania.
- syntetyczne i biologiczne
Lemboreksant to lek na receptę blokujący receptory oreksyny w mózgu – neuropeptydu odpowiedzialnego za stan czuwania. Skraca czas zasypiania i ogranicza nocne przebudzenia. Stosowany wyłącznie u dorosłych, wymaga co najmniej 7 godzin przeznaczonych na sen.
- surowce roślinne
Len złocisty i jego olej dostarczają kwasu ALA (omega-3), tokoferoli i fitosteroli. Olej może wspierać zdrowie serca i zmniejszać stany zapalne, jednak nie zawiera błonnika ani lignanów obecnych w całych nasionach. Przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą, szczególnie przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Len zwyczajny (siemię lniane) dostarcza kwasu ALA (omega-3), lignanów i błonnika. Uznany przez HMPC za środek na zaparcia, wspiera też profil lipidowy i ciśnienie krwi. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych, cukrzycy i ciąży.
Lenakapawir to inhibitor integrazy o długim działaniu, stosowany w leczeniu opornego HIV-1. Podawany w formie iniekcji podskórnych co kilka miesięcy, zatrzymuje replikację wirusa, poprawiając wygodę i skuteczność terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Lenwatynib to lek przeciwnowotworowy hamujący wzrost guzów przez blokowanie angiogenezy. Stosowany w leczeniu zaawansowanych nowotworów, m.in. raka tarczycy, wątroby i endometrium.
- surowce roślinne
Lepiężnik różowy (Petasites hybridus) zawiera petasyną i izopetasynę, które hamują kanały wapniowe i COX-2. Stosowany w profilaktyce migreny i alergicznym nieżycie nosa. Bezpieczne są wyłącznie ekstrakty pozbawione hepatotoksycznych alkaloidów pirolizydynowych (PA-free).
- surowce roślinne
Manuka (Leptospermum scoparium) to nowozelandzki krzew znany z silnych właściwości przeciwbakteryjnych olejku eterycznego i miodu. Β-triketony w olejku działają na bakterie Gram-dodatnie i MRSA, a metyloglioksal w miodzie niszczy szerokie spektrum patogenów. Stosowana zewnętrznie przy ranach i infekcjach skóry, wewnętrznie – wyłącznie pod kontrolą specjalisty.
- syntetyczne i biologiczne
Lerkanidypina to nowoczesny lek na nadciśnienie, skutecznie obniżający ciśnienie krwi poprzez rozszerzanie naczyń. Charakteryzuje się dobrą tolerancją i wygodną formą tabletek.
- Lespedeza
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Leszczyna pospolita dostarcza garbników (liście) oraz oleju bogatego w witaminę E i fitosterole (orzechy). Stosowana w fitoterapii przy problemach z krążeniem żylnym i w pielęgnacji skóry. Orzechy laskowe mogą wywoływać ciężkie reakcje alergiczne, w tym anafilaksję.
- syntetyczne i biologiczne
Letermowir to innowacyjny lek stosowany w zapobieganiu zakażeniom cytomegalowirusem (CMV) po przeszczepach komórek macierzystych. Wyróżnia się selektywnym mechanizmem działania i indywidualnym doborem dawkowania.
- syntetyczne i biologiczne
Letrozol to inhibitor aromatazy stosowany głównie w leczeniu hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie, skutecznie obniżający poziom estrogenów i hamujący wzrost komórek nowotworowych.
- syntetyczne i biologiczne
Leuprorelina hamuje produkcję hormonów, zwłaszcza testosteronu, spowalniając rozwój nowotworów zależnych od hormonów. Stosowana głównie w leczeniu raka prostaty pod kontrolą lekarza.
Lewamizol to lek przeciwpasożytniczy działający na nicienie jelitowe, wywołujący ich paraliż. Wykazuje też działanie immunomodulujące, jednak ze względu na ryzyko agranulocytozy jego stosowanie u ludzi jest obecnie ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Lewetyracetam to nowoczesny lek przeciwpadaczkowy, skuteczny u dorosłych i dzieci, dostępny w różnych formach. Kluczowe aspekty to bezpieczeństwo stosowania oraz możliwość indywidualizacji terapii.
Lewobupiwakaina to nowoczesny środek znieczulający miejscowo o długotrwałym działaniu, wykorzystywany w zabiegach chirurgicznych, leczeniu bólu pooperacyjnego oraz podczas porodu.
- syntetyczne i biologiczne
Lewocetyryzyna skutecznie łagodzi objawy alergii, takie jak katar sienny i pokrzywka. Szybkie działanie, dobra tolerancja i różne formy podania umożliwiają indywidualne dopasowanie terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Lewodopa to kluczowa substancja w terapii choroby Parkinsona, stosowana w celu łagodzenia objawów ruchowych i poprawy funkcjonowania pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Lewodropropizyna to nowoczesny lek przeciwkaszlowy działający obwodowo, łagodzący suchy kaszel bez wywoływania senności czy uzależnienia, stosowany u dorosłych i dzieci powyżej 2 lat.