Kaszel to mimowolny odruch lub świadome działanie wydechowe, którego celem jest usunięcie z dróg oddechowych zalegającej wydzieliny lub ciała obcego. Jest to jeden z podstawowych fizjologicznych mechanizmów obronnych, oczyszczający drogi oddechowe. Powstaje na drodze drażnienia receptorów zlokalizowanych m.in. w gardle, krtani i oskrzelach. W zależności od źródła i nasilenia kaszlu, stosuje się różne leki na suchy kaszel [1].

Ze względu na charakter, kaszel można podzielić na:

  • suchy — jego przyczyną mogą być infekcje wirusowe, przyjmowanie niektórych leków (głównie inhibitorów konwertazy angiotensyny stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego), astma, niewydolność serca, czy choroby śródmiąższowe płuc;
  • mokry — występuje często w przebiegu POChP i mukowiscydozy [2]. (Czytaj także: Kaszel w przebiegu Covid-19 – aktualne zalecenia)

Czym charakteryzuje się uporczywy suchy kaszel?

Kaszel suchy cechuje się brakiem zalegającej i odkrztuszanej wydzieliny. Pacjentom często towarzyszy uczucie łaskotania i drapania w okolicach tchawicy. Często rozpoczyna się od chrząkania i pokasływania, które niwelują odczuwany dyskomfort w gardle. Ma on charakter napadowy, niezależnie od pory dnia. Zazwyczaj kaszel suchy występuje w pierwszych dniach trwania infekcji — po kilku dniach najczęściej przechodzi w kaszel mokry [2,3]. (Czytaj także: Kaszel – przyczyny i sposób leczenia)

REKLAMA
REKLAMA

Jak działają leki hamujące uporczywy suchy kaszel?

Substancje o działaniu przeciwkaszlowym można podzielić na dwie grupy:

  1. hamujące czynność ośrodka oddechowego (tzw. leki działające ośrodkowo);
  2. działające obwodowo, poprzez hamowanie impulsów w zakończeniach nerwowych dróg oddechowych [4,5].

Leki przeciwkaszlowe działające ośrodkowo

Wśród leków hamujących czynność ośrodka oddechowego należy wyróżnić trzy związki: kodeinę, dekstrometorfan oraz butamirat.

Kodeina wykazuje działanie przeciwkaszlowe, uspokajające, a co ciekawe — również przeciwbólowe, gdyż w wyniku różnych przemian w organizmie może być przekształcona do morfiny. Jej wskazaniem do stosowania jest leczenie kaszlu nieproduktywnego, czyli bez odkrztuszanej wydzieliny. Kodeina nie może być stosowana przez dzieci poniżej 12. roku życia, kobiety ciężarne i karmiące.

Kodeina znajduje się w następujących produktach leczniczych:

  • Neoazarina;
  • Thiocodin;
  • Syrop HerbaPini [4,6].

Dekstrometorfan, choć budową jest zbliżony do kodeiny, nie posiada komponenty przeciwbólowej. Działa przede wszystkim przeciwkaszlowo oraz słabo uspokajająco. Lek ten można stosować u dorosłych i dzieci już od 7. roku życia. Związek ten występuje na rynku m.in. pod następującymi nazwami handlowymi:

  • Acodin;
  • Robitussin;
  • Tussidrill;
  • Tussidex;
  • DexaPico;
  • DexaCaps [4,7].

Butamirat to nieopioidowy lek przeciwkaszlowy. Poza działaniem hamującym odruch kaszlu związek ten w nieznacznym stopniu rozkurcza także mięśnie oskrzeli. Przeznaczony jest dla pacjentów już od 2. roku życia. Występuje m.in. w:

  • Sinecod;
  • Supremin;
  • Theraflu kaszel;
  • Atussan;
  • Natussic [4,8].

Leki przeciwkaszlowe działające obwodowo

Głównym przedstawicielem tej grupy jest lewodropropizyna. Związek ten znosi skurcz oskrzeli, a jego wskazaniem do stosowania jest leczenie nieproduktywnego kaszlu. Dawka leku uzależniona jest od masy ciała pacjenta. Lewodropropizyna znajduje się m.in. w:

Wszystkie wymienione powyżej syropy mogą być stosowane u pacjentów z kaszlem suchym na noc. Podanie syropów na suchy kaszel przed pójściem spać zmniejsza problemy z zasypianiem oraz nocne wybudzanie spowodowane napadami kaszlu.

Co jeszcze na suchy kaszel?

W leczeniu suchego kaszlu można także posiłkować się lekami pochodzenia naturalnego. Na uwagę zasługują zwłaszcza trzy następujące surowce roślinne:

  • korzeń prawoślazu (Althaeae radix) — ze względu na dużą zawartość śluzu, działa on osłaniająco i powlekająco na błony śluzowe w jamie ustnej i gardle;
  • liść babki lancetowatej (Plantaginis Lanceolatae folium) — związki czynne zawarte w tym surowcu również wykazują działanie osłaniające, ale także przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i ściągające. Surowiec ten jest zalecany w nieżytach błony śluzowej jamy ustnej i gardła i w kaszlu;
  • kwiat dziewanny (Verbasci flos) — śluzy zawarte w tym surowcu wykazują działanie osłaniające i powlekające, dzięki czemu mogą łagodzić uczucie drapania i łaskotania, często występujące w przebiegu suchego kaszlu [4].

Powyższe surowce występują w formie sypkich ziół lub gotowych syropów.

Powyższe leki mają udowodnione działanie przeciwkaszlowe i ich stosowanie przynosi zazwyczaj oczekiwane rezultaty zdrowotne. Niemniej, jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż 8 tygodni, należy zwrócić się do lekarza w celu szerszej diagnostyki. Kaszel suchy może być bowiem objawem wielu chorób albo działaniem niepożądanym niektórych leków.