Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na litery “L-“
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- witaminy i minerały
L-askorbinian sodu to buforowana, neutralna pH sól witaminy C, łagodniejsza dla żołądka niż kwas askorbinowy. Uwalnia jon askorbinianowy odpowiedzialny za syntezę kolagenu, ochronę antyoksydacyjną i wchłanianie żelaza. Stosowany doustnie w suplementach i dożylnie przy niedoborach witaminy C.
- witaminy i minerały
L-askorbinian wapnia to buforowana sól witaminy C dostarczająca jednocześnie ~900 mg kwasu askorbinowego i ~100 mg wapnia na gram. Jest łagodniejszy dla żołądka niż czysty kwas askorbinowy, a wchłanianie witaminy C pozostaje porównywalne z innymi formami.
- syntetyczne i biologiczne
L-cystyna to aminokwas siarkowy syntetyzowany w organizmie z metioniny. Służy jako prekursor glutationu, tauryny i koenzymu A. Jej pochodna, N-acetylocysteina (NAC), jest stosowana jako lek mukolityczny i antidotum przy przedawkowaniu paracetamolu. Korzyści z suplementacji L-cystyną u zdrowych dorosłych nie są jednoznacznie potwierdzone.
- syntetyczne i biologiczne
L-cytrulina to aminokwas przekształcany w nerkach w L-argininę, co zwiększa produkcję tlenku azotu i rozszerza naczynia krwionośne. Może nieznacznie obniżać ciśnienie krwi, wspierać wydolność fizyczną i poprawiać funkcje erekcyjne. Typowe dawki w badaniach to 1,5–6 g dziennie. Suplementacja jest ogólnie bezpieczna, ale wymaga ostrożności przy lekach na nadciśnienie.
- syntetyczne i biologiczne
L-ergotioneina to aminokwas z grzybów, który gromadzi się w komórkach dzięki transporterowi OCTN1 i chroni je przed stresem oksydacyjnym. Badania obserwacyjne łączą jej wyższe stężenie we krwi z niższym ryzykiem chorób serca i wolniejszym spadkiem funkcji poznawczych. EFSA uznaje suplementację do 30 mg/dobę za bezpieczną dla dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
L-glutation to główny antyoksydant wytwarzany przez organizm z cysteiny, kwasu glutaminowego i glicyny. Ochrania komórki przed stresem oksydacyjnym, wspomaga detoksykację wątroby i układ odpornościowy. Zwykłe tabletki słabo się wchłaniają – lepszą biodostępność mają formy liposomalne i podjęzykowe.
- syntetyczne i biologiczne
L-hydroksyprolina to aminokwas kluczowy dla stabilności kolagenu, powstający z proliny przy udziale witaminy C. Służy jako marker diagnostyczny rozpadu kolagenu i jest badana pod kątem wspomagania gojenia ran oraz regeneracji tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
L-metylofolian wapnia to aktywna forma kwasu foliowego gotowa do użycia przez organizm bez dodatkowych przemian enzymatycznych. Przenika przez barierę krew–mózg, wspiera syntezę DNA, metabolizm homocysteiny i produkcję neuroprzekaźników. Szczególnie przydatna przy wariantach genu MTHFR oraz w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
L-ornityna to aminokwas uczestniczący w cyklu mocznikowym wątroby, który przekształca toksyczny amoniak w mocznik. Stosowana przede wszystkim u pacjentów z marskością i encefalopatią wątrobową; wstępne dane sugerują też możliwe korzyści przy długotrwałym wysiłku fizycznym.
- syntetyczne i biologiczne
L-selenometionina to organiczna forma selenu wchłaniana w ~90%, wbudowywana do białek jako rezerwuar selenu. Dawka 200 µg/dobę przez 12 tygodni poprawia parametry antyoksydacyjne i immunologiczne u osób z niedoborem. Górna bezpieczna granica spożycia selenu to 400 µg/dobę.
- syntetyczne i biologiczne
L-teanina to aminokwas z herbaty, który zwiększa aktywność fal alfa w mózgu, podnosi poziom GABA i wspiera spokojną czujność. W dawce 200–450 mg/dobę poprawia jakość snu i pomaga redukować stres; w połączeniu z kofeiną wzmacnia koncentrację. Jest dobrze tolerowana, ale brakuje danych o bezpieczeństwie długoterminowym i w ciąży.
- witaminy i minerały
L-treonian magnezu to forma magnezu przenikająca przez barierę krew-mózg, badana pod kątem wsparcia pamięci, snu i redukcji stresu. Typowa dawka w badaniach to 1500–2000 mg dziennie. Działa poprzez modulację receptorów NMDA i układu GABA. Przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem, zwłaszcza przy chorobach nerek.
- syntetyczne i biologiczne
L-winian L-karnityny to forma karnityny dobrze wchłaniana przez organizm, stosowana głównie w suplementach dla sportowców. Transportuje kwasy tłuszczowe do mitochondriów, wspierając produkcję energii. Badania kliniczne potwierdzają jej rolę w regeneracji po wysiłku i kontroli masy ciała. Wymaga ostrożności u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi i przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.