W obecnych czasach sprawcą wielu naszych problemów zdrowotnych jest stres. Każdy z nas radzi sobie z nim indywidualnie, jednak u wszystkich może on powodować nadmierne pobudzenie, drżenie rąk, pocenie się czy nawet występowanie zaburzeń lękowych. Jeśli stres utrzymuje się przez długi czas, a my nie znamy bądź nie posiadamy narzędzi, żeby sobie z nim skutecznie radzić, może pretendować wówczas do znacznego obniżenia nastroju, a niekiedy również do zaburzeń depresyjnych. Jeśli metody niefarmakologiczne łagodzenia stresu pozostają nieskuteczne, można wówczas posiłkować się lekami uspokajającymi dostępnymi bez recepty. Są to preparaty ziołowe, często wybierane przez pacjentów w stanach obniżenia nastroju, nadmiernego stresu czy w trakcie problemów z zasypianiem [1,2]. Który lek na uspokojenie bez recepty będzie najmocniejszy?

(Czytaj także: Leki na uspokojenie – bezpieczeństwo stosowania)

Jakie surowce powinny znajdować się w lekach uspokajających?

Tak jak wspomniano powyżej, leki uspokajające dostępne bez recepty są preparatami ziołowymi. Aby były skuteczne, muszą zawierać surowce roślinne o udowodnionym działaniu uspokajającym i przeciwdepresyjnym. Wśród nich wyróżnia się:

REKLAMA
REKLAMA

Zioła o działaniu uspokajającym

Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus)

Znalazł zastosowanie w terapii stanów niepokoju oraz leczeniu objawów związanych z menopauzą. Surowcem leczniczym jest kwiatostan żeński (szyszki chmielu) oraz lupulina, czyli kwiatostan pozbawiony włosków. Mechanizm działania uspokajającego opiera się o oddziaływanie na ośrodki kory mózgowej i rdzenia kręgowego. Odwrażliwia mózg na bodźce i zmniejsza ich przesyłanie. Za to działanie odpowiadają przede wszystkim kwasy goryczowe takie jak humulon czy lupulon. Badania dowiodły, że chmiel ma działanie estrogenne. Ten fakt przyczynił się do wykorzystywania go w leczeniu objawów menopauzy [1,3,4].

Lawenda lekarska (Lavandula officinalis)

Roślina o bardzo charakterystycznym zapachu i kolorze. Wykorzystujemy jej kwiaty, które są bogate w olejek eteryczny. Lawenda ma działanie uspokajające. Często jest stosowana w aromaterapii, gdzie przynosi podobne efekty. Najnowsze badania dowodzą, że łączenie lawendy z lekami przeciwdepresyjnymi wzmacnia ich działanie [1,3,4].

Męczennica cielista (Passiflora incranata)

Wykazuje działanie uspokajające, którego mechanizm nie jest do końca poznany. Wiadomo jednak, że wiąże się z oddziaływaniem na ośrodkowy układ nerwowy. Jest przeciwwskazana dla kobiet w ciąży oraz podczas laktacji. Nasila działanie innych leków uspokajających. Wchodzi w interakcje z lekami rozrzedzającymi krew [3,4].

Zioła o działaniu przeciwdepresyjnym

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)

Posiada działanie przeciwdepresyjne, za co odpowiada między innymi hyperycyna i hyperforyna. Mechanizmem działania jest hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny, co jest charakterystyczne dla leków przeciwdepresyjnych wybieranych przez lekarzy jako pierwszych w leczeniu depresji. Stosowanie dziurawca jest obarczone ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych takich jak nudności czy silne reakcje skórne. W trakcie stosowania surowca należy stosować filtry przeciwsłoneczne, ponieważ substancje wykazują działanie fotouczulające [4,5].

Szafran uprawny (Crocus sativus)

Jest jedną z najdroższych roślin na świecie. Jego znamiona z pręcikami (stigma) zawierają safranal, posiadający działanie łagodzące objawy depresji. W wyborze preparatu zawierającego szafran należy zwrócić uwagę czy aby na pewno zawiera on pręciki, a nie kwiaty, które już takiego działania nie będą miały. Poza działaniem poprawiającym nastrój szafran wykazuje działanie zwiększające apetyt oraz wspomagające trawienie [1,4].

Zioła stosowane w problemach z bezsennością

Melisa lekarska (Melissa officinalis)

Surowcem pozyskiwanym w lecznictwie jest liść tej rośliny. Można w nim znaleźć całe bogactwo składników czynnych, a przede wszystkim olejek eteryczny, którego związki czynne są odpowiedzialne za działanie sedatywne. Melisa znalazła zastosowanie przede wszystkim w terapii nadmiernego zdenerwowania i bezsenności. Została również przebadana w kierunku łagodzenia napięcia miesiączkowego oraz ADHD. W obu przypadkach wyniki były obiecujące. Zespół napięcia przedmiesiączkowego miał znacznie łagodniejszy przebieg, a badane dzieci z zespołem ADHD wykazywały znaczny wzrost koncentracji. Liść melisy stosujemy także w zaburzeniach rytmu serca i zaburzeniach jelitowych związanych z pobudzeniem nerwowym. Nie zaleca się stosowania u dzieci poniżej 12. roku życia oraz u kobiet w ciąży i w czasie laktacji, ze względu na brak badań potwierdzających bezpieczeństwo stosowania [1,4].

Kozłek lekarski (Valeriana officinalis)

Cieszy się największą popularnością wśród surowców roślinnych wykorzystywanych w stanach niepokoju oraz problemach z bezsennością. Swoją nazwę zawdzięcza wyglądzie kłącza, które przypomina kozią bródkę. Właśnie to kłącze wraz z korzeniem znajdziemy w preparatach na uspokojenie. Kozłek lekarski jest bogaty w liczne związki chemiczne, jednak najważniejszymi z punktu widzenia sedacji są walepotriaty. Liczne badania potwierdzają skuteczność waleriany. Roślina ma dodatkowo działanie rozkurczowe. Pomimo że zalicza się do bezpiecznych środków, nie należy jej stosować dłużej niż miesiąc. Przy dłuższym stosowaniu mogą wystąpić bóle brzucha. Może nasilać nasenne działanie benzodiazepin (Diazepam, Estazolam, Lorazepam, Klonazepam). Dla bezpieczeństwa nie powinno się prowadzić samochodu przez minimum 2 h po spożyciu preparatu zawierającego kozłek lekarski. Przeciwwskazany u dzieci poniżej 3. roku życia, kobiet w ciąży i w okresie laktacji [1,4].

Najsilniejszy lek uspokajający wydawany bez recepty – jak wybrać?

W trakcie wyboru odpowiedniego preparatu na uspokojenie warto kierować się dwoma wskazówkami:

  1. powinien on zawierać powyższe surowce, gdyż posiadają one udowodnione działanie uspokajające, przeciwdepresyjne i ułatwiające zasypianie;
  2. w miarę możliwości warto wybierać produkty o statusie leku, a nie zaś suplementu diety. Leki są gwarantem jakości i bezpieczeństwa.

Dobre ziołowe tabletki na uspokojenie, czyli które?

Poniżej znajdują się przykładowe preparaty uspokajające dostępne bez przepisu lekarza. Podzielono je na dwie grupy: leki i suplementy diety. Wiedza na temat działania poszczególnych składników oraz ich dawki powinna być pomocna w wyborze dobrych tabletek uspokajających.

Leki uspokajające:

  • Valerin: tabletki drażowane. 1 tabletka drażowana zawiera 200 mg wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego;
  • Neospasmina Extra: kapsułki twarde. 1 kapsułka zawiera 250 mg wyciągu z kozłka lekarskiego, 50 mg wyciągu z liścia melisy, 80 mg tlenku magnezu, 5 mg witaminy B6;
  • Kalms: tabletki drażowane. 1 tabletka zawiera 45 mg sproszkowanych szyszek chmielu, 33,75 mg wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego, 22,5 mg wyciągu z korzenia goryczki żółtej;
  • Valused: kapsułki miękkie. 1 kapsułka zawiera 60 mg wyciągu suchego z korzenia kozłka lekarskiego, 40 mg wyciągu suchego z szyszek chmielu, 40 mg wyciągu suchego z ziela męczennicy;
  • Persen Forte: kapsułki twarde. 1 kapsułka zawiera 87,5 mg wyciągu z korzenia kozłka lekarskiego, 17,5 mg wyciągu z liścia melisy, 17,5 mg wyciągu z mięty pieprzowej;
  • Valdix: tabletki. 1 tabletka zawiera 400 mg korzenia kozłka lekarskiego;
  • Tabletki uspokajające Labofarm: 1 tabletka zawiera 170 mg korzenia kozłka lekarskiego, 50 mg szyszki chmielu, 50 mg liścia melisy, 50 mg ziela serdecznika;
  • Nervomix Forte: kapsułki twarde. 1 kapsułka zawiera 210 mg korzenia kozłka lekarskiego, 52,5 mg szyszki chmielu, 52,5 mg liścia melisy, 35 mg ziela dziurawca.

Uspokajające suplementy diety:

  • Positivum: tabletki. 1 tabletka zawiera 50 mg wyciągu z ziela melisy, 25 mg wyciągu z szyszek chmielu, 1,25 mg wyciągu ze znamion krokusa uprawnego;
  • DoppelHerz Active Na uspokojenie: kapsułki. 1 kapsułka zawiera 300 mg wyciągu z liścia melisy, 100 mg wyciągu z szyszek chmielu, 100 mg wyciągu z korzenia różeńca górskiego, 0,7 mg witaminy B6, 1,25 µg witaminy B12.