Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “P”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Pantetyna to aktywna pochodna witaminy B5 przekształcana w koenzym A. W dawkach 600–900 mg/dobę może obniżać LDL-cholesterol i trójglicerydy oraz nieznacznie podnosić HDL. Jest dobrze tolerowana, choć suplementację warto skonsultować ze specjalistą, szczególnie przy stosowaniu leków przeciwzakrzepowych lub statyn.
- syntetyczne i biologiczne
Pantolakton to substancja lecznicza stosowana w leczeniu niedoborów witaminy B5 oraz w kosmetyce do pielęgnacji skóry i włosów. Jest to organiczny związek chemiczny, który działa jako prekursor koenzymu A, niezbędnego do wielu procesów metabolicznych w organizmie.
- syntetyczne i biologiczne
Pantoprazol hamuje wydzielanie kwasu żołądkowego, wspierając leczenie refluksu, wrzodów i innych schorzeń przewodu pokarmowego. Stosowany w różnych dawkach, zapewnia indywidualizację terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Papaina to enzym występujący w papai, który pomaga w trawieniu białek. Może być stosowana jako składnik kosmetyków i leków przeciwzapalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Papaweryna łagodzi skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego i dróg moczowych, przynosząc ulgę w bólu. Dostępna w różnych formach, ułatwia indywidualne dopasowanie leczenia.
- surowce roślinne
Paproć złocista (Phlebodium aureum) to tropikalna paproć, której wyciąg z korzenia wykazuje działanie fotoprotekcyjne, przeciwzapalne i immunomodulujące. Badania na ludziach potwierdzają ochronę skóry przed UV; trwają prace nad jej zastosowaniem w łuszczycy, bielactwie i demencji.
- Papryczka chilli
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Wyciąg z papryki dostarcza kapsaicyny i innych kapsaicynoidów o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Stosowany miejscowo w preparatach na ból stawów i neuralgię; może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwcukrzycowymi.
- surowce roślinne
Papryka czuszka zawiera kapsaicynę, karotenoidy, polifenole i witaminę C. Kapsaicyna działa na receptor TRPV1, dając efekt przeciwbólowy i przeciwzapalny. Stosuje się ją miejscowo w bólu neuropatycznym i stawowym oraz doustnie jako źródło antyoksydantów. Przed terapeutycznym stosowaniem skonsultuj się z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Paracetamol łagodzi ból i gorączkę u dorosłych i dzieci, wyróżniając się szerokim zastosowaniem oraz dobrą tolerancją. Jego stosowanie wymaga ostrożności ze względu na ryzyko uszkodzenia wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Parafina ciekła to wysoce oczyszczony olej mineralny (czystość ≥99%) stosowany w farmacji jako ekscypient – baza maści, środek smarujący tabletki i kapsułki oraz łagodny środek przeczyszczający. Do kontaktu ze skórą i stosowania doustnego nadaje się wyłącznie gatunek farmaceutyczny zgodny z Ph. Eur., BP lub USP.
- syntetyczne i biologiczne
Paraformaldehyd wykorzystywany jest w stomatologii do leczenia zapaleń miazgi zębowej. Uwalnia formaldehyd, prowadząc do jej martwicy i mumifikacji, a w połączeniu z lidokainą łagodzi ból.
- syntetyczne i biologiczne
Parathormon (PTH) to hormon przytarczyc regulujący poziom wapnia poprzez działanie na kości, nerki i jelita. Jego niedobór wywołuje niedoczynność przytarczyc z objawami tężyczki, a nadmiar – hiperkalcemię i utratę masy kostnej. Leczenie obejmuje kalcymimetyki oraz rekombinowane analogi PTH.
- syntetyczne i biologiczne
Parityprewir to inhibitor proteazy NS3/4A HCV stosowany w leczeniu przewlekłego zapalenia wątroby typu C (genotyp 1 i 4). Działa wyłącznie w zestawie z innymi lekami przeciwwirusowymi. Terapia trwa 12–24 tygodnie, a wskaźniki wyleczenia w badaniach klinicznych sięgały 91–100%.
- syntetyczne i biologiczne
Paroksetyna to lek z grupy SSRI stosowany w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych, który pomaga regulować poziom serotoniny, wspierając poprawę samopoczucia psychicznego.
Paromomycyna to aminoglikozydowy lek przeciwpierwotniakowy działający głównie lokalnie w przewodzie pokarmowym, skuteczny w leczeniu amebozy, giardiozy i kryptosporydiozy, z niskim ryzykiem działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Parytaprewir to inhibitor proteazy NS3/4A wirusa HCV stosowany w skojarzeniu z ombitaswirem i rytonawirem (z dasabuwirem lub bez) w leczeniu przewlekłego WZW C genotyp 1 i 4. W badaniach klinicznych skuteczność (SVR12) przekraczała 91–100%. Lek nie jest wskazany przy niewyrównanej marskości wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Pasta cynkowa z tlenkiem cynku tworzy barierę ochronną na skórze, chroniąc ją przed wilgocią i drażniącymi substancjami. Stosuje się ją przy odparzeniach pieluszkowych, otarciach i stanach zapalnych skóry. Jest dobrze tolerowana przez niemowlęta i dorosłych, a nadmierne stosowanie może powodować podrażnienie.
Pasta cynkowa z kwasem salicylowym to preparat dermatologiczny o działaniu przeciwzapalnym, antyseptycznym i keratolitycznym. Chroni skórę, wspomaga złuszczanie i leczenie stanów zapalnych oraz nadmiernego rogowacenia.
- surowce roślinne
Pasternak (Pastinaca sativa) dostarcza furanokumaryny, falkarynol i flawonoidy, którym przypisuje się działanie rozkurczowe, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Stosowanie wyciągu wymaga ostrożności ze względu na fototoksyczność i interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- syntetyczne i biologicznePasteryzowane bakterie Akkermansia muciniphila
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pastwin trójpręcikowy to substancja roślinna, która występuje w korzeniach niektórych gatunków roślin z rodziny bobowatych. Ma działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe.
- syntetyczne i biologiczne
Pasyreotyd to analog somatostatyny stosowany u dorosłych z chorobą Cushinga i akromegalią, szczególnie gdy operacja jest nieskuteczna lub niemożliwa, skutecznie kontrolując zaburzenia hormonalne.
- Patent FLUIDACTIV®
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Patiromer skutecznie obniża podwyższony poziom potasu we krwi u dorosłych i młodzieży od 12 lat, szczególnie u osób z chorobami nerek lub serca. Stosowany w formie proszku do zawiesiny doustnej.
- syntetyczne i biologiczne
Patisyran to pierwszy lek siRNA zarejestrowany w UE i USA do leczenia polineuropatii w dziedzicznej amyloidozie transtyretynowej (hATTR). Podawany dożylnie co 3 tygodnie, redukuje poziom białka TTR o ~84%, hamując odkładanie się złogów amyloidowych i spowalniając postęp choroby neurologicznej.
- syntetyczne i biologiczne
Pazopanib to doustny lek celowany stosowany w zaawansowanym raku nerki i mięsakach tkanek miękkich. Blokuje receptory VEGFR, PDGFR, FGFR i c-Kit, odcinając guz od dopływu krwi. Standardowa dawka to 800 mg raz dziennie na czczo. Wymaga regularnego monitorowania ciśnienia i funkcji wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Pediococcus acidilactici to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego odporna na kwas żołądkowy i sole żółci. Produkuje pediocyny hamujące patogeny jelitowe, wspiera barierę jelitową i moduluje odpowiedź immunologiczną. Jedno duże badanie kliniczne potwierdziło jej skuteczność w redukcji metali ciężkich we krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Pediococcus pentosaceus to probiotyczna bakteria kwasu mlekowego, która produkuje bakteriocyny hamujące patogeny jelitowe, wspiera barierę jelitową i moduluje odporność. Wstępne badania kliniczne potwierdzają jej zastosowanie m.in. w kolce niemowlęcej i łagodnych dolegliwościach trawiennych.
- syntetyczne i biologiczne
Pefloksacyna to antybiotyk fluorochinolonowy hamujący gyrazę DNA i topoizomerazę IV bakterii. Stosowany w zakażeniach układu moczowego, oddechowego, kości, stawów i skóry. Wymaga recepty i ostrożności m.in. u dzieci, kobiet w ciąży i pacjentów z uszkodzeniem ścięgien.
Peforelina to syntetyczny agonista GnRH stosowany w weterynarii, który stymuluje wydzielanie LH i FSH, poprawiając płodność i synchronizację cyklu rozrodczego u świń i bydła.
- syntetyczne i biologiczne
PEG-100 Stearate to substancja pomocnicza obecna w kremach, lotiach, czopkach i lekach doustnych. Działa jako emulgator, solubilizator i emolient. Jest bezpieczny na nieuszkodzonej skórze, ale nie wolno stosować go na rany ani oparzenia.
- syntetyczne i biologiczne
PEG-115M to wysokocząsteczkowy polietylenoglikol (~115 kDa) stosowany jako ekscypient w lekach i kosmetykach. Pełni rolę spoiwa, stabilizatora emulsji, humektanta, rozpuszczalnika i zagęstnika. Jest dobrze tolerowany, choć w rzadkich przypadkach może powodować reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
PEG-20 Stearate to substancja pomocnicza w kremach, maściach i lekach – emulgator, humektant i środek powierzchniowo czynny. Jej bezpieczeństwo potwierdzają europejska baza CosIng i panel CIR. Kluczowe zastrzeżenie: zanieczyszczenia produkcyjne (tlenek etylenu, 1,4-dioksan) muszą być kontrolowane przez producenta.
- syntetyczne i biologiczne
PEG-200 Hydrogenated Glyceryl Palmate to niejonowy emulgator i zagęstnik pochodzenia palmowego, stosowany jako substancja pomocnicza w kremach, maściach, żelach i szamponach. Wykazuje niski potencjał drażniący, niskie ryzyko alergizacji i minimalne wchłanianie przez skórę. Bezpieczeństwo substancji potwierdziło niezależne gremium ekspertów CIR.
- syntetyczne i biologiczne
PEG-240 to syntetyczny polimer z rodziny glikoli polietylenowych, stosowany jako ekscypient w lekach. Poprawia rozpuszczalność substancji czynnych, stabilizuje preparaty i ułatwia ich produkcję. Charakteryzuje się znikomą toksycznością i jest dopuszczony do stosowania w farmaceutykach.