Indeks substancji czynnych
na litery “Pi”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Pianka poliuretanowa (PU) to substancja pomocnicza w wyrobach medycznych i systemach dostarczania leków. Utwardzony materiał jest chemicznie stabilny i biokompatybilny, lecz składniki przed utwardzeniem wymagają ostrożnego stosowania – mogą drażnić drogi oddechowe i skórę.
- Piasek wulkaniczny
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pięciornik gęsi zawiera garbniki elagotaninowe, flawonoidy i kwasy fenolowe działające ściągająco i rozkurczowo. Niemiecka Komisja E zatwierdziła jego stosowanie przy biegunkach, stanach zapalnych jamy ustnej i PMS. Dzienna dawka to 4–6 g suszonego ziela w naparze.
- surowce roślinne
Pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta) zawiera do 30% garbników, które działają ściągająco na jelita i błony śluzowe. Stosowany przy biegunce, stanach zapalnych gardła i drobnych ranach. Bezpieczny do 3 g dziennie przez 3 tygodnie; kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
- surowce roślinne
Pieczarka dwuzarodnikowa (Agaricus bisporus) dostarcza β-glukanów, ergotioneiny, witaminy D₂ i związków fenolowych. Badania wskazują na działanie antyoksydacyjne, immunomodulujące i hamujące aktywność aromatazy. Ekstrakt jest przedmiotem badań klinicznych w onkologii.
- surowce roślinne
Pięknotka japońska (Callicarpa japonica) zawiera terpenoidy – kallikarpenal, intermediol i spathulenol – badane jako naturalne środki odstraszające owady. Wyciąg z liści jest też przedmiotem wstępnych badań nad działaniem antybakteryjnym i antywirusowym, choć dane kliniczne u ludzi są nadal bardzo ograniczone.
- surowce roślinne
Pieprz czarny zawiera piperynę, która hamuje enzymy wątrobowe i transporter P-gp, zwiększając wchłanianie suplementów i leków. Stosowany jest głównie jako dodatek do preparatów z kurkuminą. Wchodzi w interakcje z wieloma lekami, dlatego przed suplementacją warto skonsultować się z farmaceutą.
- surowce roślinne
Pieprz długi (Piper longum) zawiera piperynę (~6% w owocu), która zwiększa wchłanianie leków i suplementów poprzez hamowanie enzymów CYP450 i glikoproteiny P. Tradycyjnie stosowany przy problemach oddechowych i trawiennych. Przed użyciem skonsultuj się ze specjalistą – wchodzi w interakcje z wieloma lekami.
- surowce roślinne
Pieprz kajeński zawiera kapsaicynę, która stymuluje receptorów bólowych, powodując ostry smak i uczucie gorąca. Dzięki temu możemy rozpoznać, że jedliśmy coś ostrego.
- surowce roślinne
Pieprz kubeba (Piper cubeba) to roślina lecznicza stosowana tradycyjnie przy kaszlu, nieżytach dróg oddechowych i infekcjach układu moczowego. Owoce zawierają olejek eteryczny z sabinenem, lignan kubebin oraz piperynę. Badania przedkliniczne potwierdzają aktywność przeciwzapalną i przeciwdrobnoustrojową, ale brakuje kontrolowanych badań klinicznych u ludzi.
- surowce roślinne
Pieprz syczuański (Zanthoxylum bungeanum) zawiera alkyloamidy, flawonoidy i terpeny odpowiedzialne za mrowienie języka oraz potencjalne działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające. W tradycyjnej medycynie chińskiej stosowany przy dolegliwościach trawiennych, bólu i pasożytach. Bezpieczny w małych dawkach, przeciwwskazany w ciąży i przy nadmiarze.
- surowce roślinne
Pieprzowiec (Capsicum) zawiera kapsaicynę, karotenoidy, flawonoidy i witaminę C. Kapsaicyna łagodzi ból neuropatyczny i zapalny przez desensytyzację receptorów TRPV1. Preparaty miejscowe dostępne w stężeniach 0,025–0,075% i 8%. Wymagana ostrożność przy zaburzeniach krzepnięcia, cukrzycy i nadciśnieniu.
- surowce roślinne
Pieprzowiec owocowy (Capsicum frutescens) dostarcza kapsaicynę – substancję o udokumentowanym działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Wyciąg z jego owoców jest składnikiem plastrów, kremów i maści stosowanych przy bólu neuropatycznym i mięśniowo-stawowym. Owoce zawierają też karotenoidy, flawonoidy oraz witaminy C i E.
- surowce roślinne
Pierwiosnek lekarski (Primula veris) zawiera triterpenowe saponiny (głównie w korzeniu), flawonoidy i salicylany. Stosowany jako środek wykrztuśny przy kaszlu i przeziębieniu oraz jako składnik preparatów na zapalenie zatok. Nie zalecany w ciąży i przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Pierzga pszczela to sfermentowany pyłek pszczeli zawierający białka, polifenole, witaminy, minerały i probiotyki. Fermentacja mlekowa zwiększa biodostępność składników i nadaje produktowi właściwości antyoksydacyjne oraz przeciwzapalne potwierdzone głównie w badaniach przedklinicznych.
- surowce roślinne
Pietruszka zwyczajna zawiera apiol, mirystycynę i flawonoidy odpowiedzialne za działanie moczopędne, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Korzeń i liść stosuje się tradycyjnie przy dolegliwościach dróg moczowych. Wymaga ostrożności w ciąży i przy przyjmowaniu leków przeciwkrzepliwych.
- syntetyczne i biologiczne
Piflufolastat (18F) umożliwia precyzyjną diagnostykę PET raka prostaty dzięki wysokiej specyficzności względem PSMA, wspierając wykrywanie zmian i decyzje terapeutyczne u pacjentów onkologicznych.
- Pigmenty mineralne
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pigwowiec to roślina bogata w witaminę C, polifenole i triterpeny. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, a tradycyjna medycyna chińska stosuje go przy bólach stawów i problemach trawiennych. Nasiona zawierają amygdalinę – nie należy ich spożywać.
- syntetyczne i biologiczne
Pikosiarczan sodu to stymulujący środek przeczyszczający aktywowany przez bakterie jelitowe. Stosuje się go przy zaparciach (10 mg/dobę) oraz w przygotowaniu do kolonoskopii. Efekt przeczyszczający pojawia się po 6–12 godzinach. Wytyczne AGA/ACG z 2023 roku zalecają go jako lek pierwszego wyboru w krótkotrwałym leczeniu zaparć.
- syntetyczne i biologiczne
Piksantron to cytostatyk z grupy aza-antracenodionów zarejestrowany przez EMA w nawrotowym agresywnym chłoniaku B-komórkowym. Hamuje topoizomerazę IIα i interkaluje do DNA, wywołując apoptozę komórek nowotworowych przy znacznie niższej kardiotoksyczności niż klasyczne antracykliny. Głównym działaniem niepożądanym jest neutropenia.
- syntetyczne i biologiczne
Pilokarpina obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, wspomagając leczenie jaskry. Działa poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej i jest dostępna głównie jako krople do oczu.
- syntetyczne i biologiczne
Pilotantum™ to opatentowany kompleks aktywnych składników roślinnych i cynku stosowany w kosmetykach do skóry głowy. Poprawia mikrokrążenie, ogranicza aktywność 5-α-reduktazy i chroni mieszki włosowe przed stresem oksydacyjnym, wspierając wzrost włosów i redukując ich nadmierne wypadanie.
- syntetyczne i biologiczne
Pimekrolimus to innowacyjny lek miejscowy na atopowe zapalenie skóry, skuteczny przy stanach zapalnych, świądzie i zaczerwienieniu, polecany szczególnie przy nietolerancji glikokortykosteroidów.
Pimobendan to lek weterynaryjny poprawiający siłę skurczu serca i rozszerzający naczynia krwionośne, stosowany głównie w leczeniu przewlekłej niewydolności serca u psów, poprawiający ich jakość życia.
- syntetyczne i biologiczne
Pioglitazon wspomaga leczenie cukrzycy typu 2, poprawiając wrażliwość tkanek na insulinę i obniżając poziom glukozy we krwi, szczególnie gdy sama dieta i ruch są niewystarczające.
- syntetyczne i biologiczne
Pipekuronium zapewnia skuteczne zwiotczenie mięśni podczas znieczulenia ogólnego, wspomagając intubację i operacje oraz umożliwiając sztuczną wentylację płuc w warunkach szpitalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Piperachina to długo działający lek przeciwmalaryczny z grupy bis-chinolin, stosowany w skojarzeniu z dihydroartemizininą. Blokuje detoksykację hemu w pasożycie Plasmodium, a dzięki okresowi półtrwania 18–28 dni zapewnia ochronę przed reinfekcją przez kilka tygodni po leczeniu. Zarejestrowana w UE od 2011 r., rekomendowana przez WHO.
- syntetyczne i biologiczne
Piperacylina to antybiotyk β-laktamowy o szerokim spektrum, stosowany w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych, często w połączeniu z tazobaktamem dla zwiększenia skuteczności terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Piperyna to alkaloid czarnego pieprzu, który zwiększa wchłanianie kurkuminy nawet o 2000% i wielu innych substancji przez hamowanie enzymów CYP3A4 i transporterów jelitowych. W badaniach klinicznych stosowano dawki 5–20 mg dziennie. Może wchodzić w interakcje z lekami na receptę.
- syntetyczne i biologiczne
Pirazynamid to kluczowy lek przeciwgruźliczy, stosowany w początkowej fazie leczenia gruźlicy. Charakteryzuje się unikalnym mechanizmem działania i jest używany w terapii skojarzonej z innymi lekami.
- syntetyczne i biologiczne
Pirenoksyna wykorzystywana jest w leczeniu zaćmy, chroniąc soczewkę oka przed zmętnieniem. Stosowana miejscowo w postaci kropli, pomaga utrzymać przejrzystość wzroku i jest dobrze tolerowana.
- syntetyczne i biologiczne
Pirfenidon wykorzystywany jest w terapii idiopatycznego włóknienia płuc, spowalniając proces zwłóknienia i poprawiając jakość życia dorosłych pacjentów. Wymaga indywidualnego dawkowania i monitorowania.
Pirlimycyna to antybiotyk weterynaryjny z grupy linkozamidów, stosowany głównie w leczeniu mastitis u bydła. Działa bakteriostatycznie, hamując syntezę białek bakteryjnych, przede wszystkim przeciwko bakteriom Gram-dodatnim.
- syntetyczne i biologiczne
Piroglutaminian cynku to składnik aktywny łączący regulację sebum, działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii trądzikowych i nawilżenie skóry. Stosowany miejscowo w stężeniu 0,1–1%, hamuje enzym 5α-reduktazę i ogranicza namnażanie Cutibacterium acnes, zachowując przy tym dobrą tolerancję skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Piroksykam to NLPZ na receptę hamujący COX-1 i COX-2, stosowany w zapaleniu i chorobie zwyrodnieniowej stawów. Dawka dla dorosłych wynosi 20 mg raz na dobę. Pełny efekt terapeutyczny może pojawić się po 8–12 tygodniach. Lek wiąże się z ryzykiem powikłań żołądkowych i sercowo-naczyniowych.
- syntetyczne i biologiczne
Pirokton olaminy to substancja przeciwgrzybicza stosowana w szamponach i kremach na łupież oraz łojotokowe zapalenie skóry. Hamuje namnażanie grzyba Malassezia, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Przy stosowaniu miejscowym w stężeniu 0,5–1% wykazuje korzystny profil bezpieczeństwa i minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe.
- syntetyczne i biologiczne
PQQ (pirolochinolinochinon) to aktywny redoksowo antyoksydant wspierający biogenezę mitochondriów i funkcje komórkowe. Typowa dawka w badaniach to 20 mg dziennie; wyniki są obiecujące, lecz wciąż wstępne.
