Indeks substancji czynnych
na literę “P”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Pepsyna to główny enzym proteolityczny żołądka, aktywny przy pH 1,5–2. Powstaje z nieaktywnego pepsynogenu pod wpływem kwasu solnego. Odpowiada za wstępne trawienie białek i odgrywa rolę w chorobach refluksowych, gdy wydostaje się poza żołądek.
- PeptideQL
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
BB-BIONT to peptyd biomimetyczny, który rebalansuje mikrobiom skóry i chroni jego różnorodność. Stosowany w dermokosmetykach pomaga wygładzić ślady po niedoskonałościach, redukuje głębokie wgłębienia skóry i łagodzi zaczerwienienia związane z procesem zapalnym.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoyl Tetrapeptide-10 (Crystalide) to syntetyczny peptyd, który wspiera blask i gładkość skóry przez regulację złuszczania naskórka i ochronę białka α-krystaliny. Niezależna ocena bezpieczeństwa potwierdza jego dobrą tolerancję w stężeniach kosmetycznych.
- syntetyczne i biologiczne
SH-Polypeptide-69 to biotechnologiczny kolagen typu III, identyczny sekwencją z ludzkim. Hamuje enzymy niszczące macierz skóry i pobudza syntezę kolagenu I i III w fibroblastach. Stosowany w dermokosmetykach w stężeniu 2,5–10%, wykazuje działanie udokumentowane badaniami in vitro i ex vivo.
- Peptyd kolagenowy VERISOL®
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
SP[AI]³ to peptyd kosmetyczny zaprojektowany przez AI, który oddziałuje jednocześnie na sebum, pory i stan zapalny w skórze skłonnej do trądziku. W badaniach producenta wykazał redukcję łoju nawet o 39% w ciągu tygodnia. Stosowany w stężeniu 2% w kremach i serach.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy biomimetyczne naśladują naturalne sygnały organizmu – od stymulacji kolagenu w skórze, przez blokowanie skurczu mięśni mimicznych, po regulację glikemii i odporności. Część z nich to zatwierdzone leki (agoniści GLP-1), inne są wyłącznie składnikami kosmetyków lub wciąż pozostają na etapie badań przedklinicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy Bioxifill to składnik aktywny kosmetyków przeciwzmarszczkowych, który stymuluje produkcję kolagenu i działa na głębokie warstwy skóry. Przenikają przez 10 górnych warstw naskórka, wypełniając zmarszczki od wewnątrz. Efekty obejmują wygładzenie, poprawę jędrności i widoczną redukcję zmarszczek przy regularnym stosowaniu.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy kolagenowe to hydrolizat kolagenu zwierzęcego wchłaniany w jelicie jako krótkie fragmenty peptydowe. Stosuje się je dla zdrowia skóry, stawów i kości w dawkach 2,5–10 g dziennie. Efekty są możliwe, lecz siła dowodów klinicznych jest umiarkowana i zależy od jakości badań.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy roślinne to krótkie fragmenty białek roślinnych o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym, przeciwnadciśnieniowym i wspierającym metabolizm glukozy. Większość dowodów pochodzi z badań in vitro i na zwierzętach; dane kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy ryżowe to bioaktywne fragmenty białka ryżu o masie 100–1000 Da. Wykazują właściwości antyoksydacyjne, w badaniach laboratoryjnych hamują enzym ACE i tyrozynazę, a stosowane miejscowo poprawiają nawilżenie i elastyczność skóry. Dane kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- surowce roślinne
Macamidy i macaeny z korzenia maca to peptydopodobne związki działające na układ endokannabinoidowy i neuroprzekaźniki. Badania kliniczne potwierdzają ich wpływ na funkcje seksualne, płodność i energię przy dawkach 2–6 g dziennie, przy dobrym profilu bezpieczeństwa.
- surowce roślinne
Peptydy i ekstrakty z liści karczocha obniżają enzymy wątrobowe ALT i AST oraz cholesterol LDL. Dawki w badaniach: 320–1800 mg/dobę. Ostrożność wskazana przy kamicy żółciowej i alergii na astrowate.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy z łubinu białego hamują enzymy niszczące kolagen i elastynę, wspierają strukturę skóry i wykazują wstępnie udokumentowany wpływ na cholesterol LDL oraz ciśnienie krwi. Większość danych pochodzi z badań in vitro i ex vivo; wyniki kliniczne wymagają dalszego potwierdzenia.
- surowce roślinne
Macamidy z korzenia maca to bioaktywne amidy kwasów tłuszczowych przenikające przez barierę krew–mózg. Badania kliniczne pokazują poprawę funkcji seksualnych i redukcję objawów andropauzy bez wpływu na poziom testosteronu. Dane są obiecujące, choć wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
Perampanel to innowacyjny lek przeciwpadaczkowy, który dzięki specyficznemu mechanizmowi działania pomaga kontrolować różne typy napadów u pacjentów w różnym wieku.
- syntetyczne i biologiczne
Perazyna to neuroleptyk o silnym działaniu przeciwpsychotycznym, wykorzystywany głównie w leczeniu schizofrenii i ostrych zaburzeń psychotycznych. Wymaga kontroli lekarskiej podczas stosowania.
- surowce roślinne
Perełkowiec japoński to roślina lecznicza bogata w rutynę (do 37% w pąkach) i kwercetynę. Tradycyjnie stosowany przy hemoroidach, zaburzeniach naczyniowych i nadciśnieniu. Nasiona są toksyczne; przeciwwskazany w ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Perflutren stosowany jest jako środek kontrastowy w diagnostyce kardiologicznej, poprawiając widoczność struktur serca podczas badań obrazowych i wspomagając precyzyjną ocenę jego funkcji.
- Perlit
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Wyciąg z pereł zawiera węglan wapnia, aminokwasy i pierwiastki śladowe. Jedno badanie kliniczne potwierdziło działanie antyoksydacyjne po 8 tygodniach suplementacji. Stosowany doustnie i miejscowo jako suplement oraz składnik kosmetyków.
- syntetyczne i biologiczne
Permetryna to środek zwalczający świerzb i wszawicę, dostępny w formie kremu czy szamponu. Działa skutecznie u dorosłych i dzieci, eliminując pasożyty i łagodząc objawy skórne.
- syntetyczne i biologiczne
Pertuzumab to nowoczesny lek celowany wykorzystywany głównie w terapii HER2-dodatniego raka piersi, skutecznie wspierający leczenie zarówno we wczesnych, jak i zaawansowanych stadiach choroby.
- syntetyczne i biologiczne
Peryndopryl to inhibitor ACE stosowany w nadciśnieniu i chorobie wieńcowej. Działa przez blokowanie konwertazy angiotensyny, rozkurczając naczynia krwionośne. Dawka startowa to zwykle 4 mg raz dziennie. Najczęstszy efekt uboczny to suchy kaszel; lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Kłącze perzu (Elymus repens) to surowiec zielarski z działaniem moczopędnym i łagodzącym błony śluzowe. Stosuje się je pomocniczo przy zapaleniu pęcherza, stanach zapalnych dróg moczowych i profilaktyce kamicy nerkowej. Zawiera trytycynę, mannitol, śluz, saponiny i flawonoidy.
- surowce roślinne
Pestki oliwek są bogatym źródłem polifenoli (hydroksytyrozol, tyrozol, oleuropeina), kwasu oleinowego (~71% oleju z pestek) i błonnika pokarmowego (~47,6%). Badania laboratoryjne sugerują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne. Stosowane w suplementach, kosmetykach i żywności funkcjonalnej.
- surowce roślinne
Pestki wiśni zawierają amygdalinę – substancję, która po rozgryzieniu lub zmieleniu uwalnia cyjanowodór. Połknięta w całości pestka jest bezpieczna. Celowe spożywanie pestek jako suplementu czy środka leczniczego jest nieuzasadnione naukowo i potencjalnie niebezpieczne.
- syntetyczne i biologiczne
Petydyna to silny opioid o szybkim działaniu, wykorzystywany w leczeniu silnych bólów. Charakteryzuje się ryzykiem uzależnienia i poważnych działań niepożądanych, dlatego stosowana jest głównie w szpitalach.
- PHE-Rezorcynol
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Phragmites kharka to trzcina z ajurwedy zawierająca luteolinę, krzem i kwas ferulowy. Tradycyjnie stosowana moczopędnie i przeciwzapalnie. Dowody kliniczne są bardzo ograniczone. Przeciwwskazana w ciąży i chorobie nerek; interaguje z litem.
- Phylobioma
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Phytomelatonina to melatonina z roślin, identyczna chemicznie z hormonem szyszynki. Dawki 1–3 mg skracają czas zasypiania i poprawiają jakość snu. Metabolizowana przez CYP1A2 – możliwe interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, nasennymi i antydiabetykami.
- syntetyczne i biologiczne
Phytoretinol to roślinny zamiennik retinolu, który przyspiesza odnowę komórek skóry i stymuluje syntezę kolagenu. Nie powoduje typowego podrażnienia ani fotowrażliwości, co czyni go opcją dla skóry wrażliwej. Do tej grupy należą bakuchiol, wyciąg z kopru morskiego, olej z dzikiej róży i inne ekstrakty roślinne.
- Phytowax
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Pianka poliuretanowa (PU) to substancja pomocnicza w wyrobach medycznych i systemach dostarczania leków. Utwardzony materiał jest chemicznie stabilny i biokompatybilny, lecz składniki przed utwardzeniem wymagają ostrożnego stosowania – mogą drażnić drogi oddechowe i skórę.
- Piasek wulkaniczny
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Pięciornik gęsi zawiera garbniki elagotaninowe, flawonoidy i kwasy fenolowe działające ściągająco i rozkurczowo. Niemiecka Komisja E zatwierdziła jego stosowanie przy biegunkach, stanach zapalnych jamy ustnej i PMS. Dzienna dawka to 4–6 g suszonego ziela w naparze.
- surowce roślinne
Pięciornik kurze ziele (Potentilla erecta) zawiera do 30% garbników, które działają ściągająco na jelita i błony śluzowe. Stosowany przy biegunce, stanach zapalnych gardła i drobnych ranach. Bezpieczny do 3 g dziennie przez 3 tygodnie; kobiety w ciąży powinny unikać stosowania.
