Pazopanib, aksytynib i sunitynib to nowoczesne leki stosowane głównie w leczeniu zaawansowanego raka nerki. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem i szczegółami stosowania.
Porównywane substancje czynne – pazopanib, aksytynib i sunitynib
Pazopanib, aksytynib i sunitynib to leki należące do grupy tzw. inhibitorów kinaz tyrozynowych, które hamują działanie określonych białek uczestniczących w rozwoju nowotworów, zwłaszcza poprzez blokowanie procesu powstawania nowych naczyń krwionośnych odżywiających guz (angiogeneza)123. Wszystkie trzy substancje stosuje się w leczeniu zaawansowanego raka nerki, a sunitynib ma dodatkowo zastosowanie w innych nowotworach, takich jak nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) i niektóre guzy neuroendokrynne trzustki4. Leki te są dostępne w postaci tabletek lub kapsułek przeznaczonych do stosowania doustnego563.
Wskazania do stosowania – podobieństwa i różnice
Wszystkie trzy substancje są wykorzystywane u dorosłych pacjentów z zaawansowanym rakiem nerki, jednak szczegóły ich zastosowania nieco się różnią:
- Pazopanib jest wskazany do leczenia pierwszego rzutu zaawansowanego raka nerki, a także u pacjentów, którzy wcześniej otrzymywali cytokiny. Dodatkowo stosuje się go w określonych podtypach zaawansowanych mięsaków tkanek miękkich, po wcześniejszym leczeniu chemioterapią7.
- Aksytynib stosuje się u dorosłych z zaawansowanym rakiem nerki, ale dopiero po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia sunitynibem lub cytokiną8.
- Sunitynib jest wskazany nie tylko w zaawansowanym raku nerki, ale także w leczeniu nowotworów podścieliskowych przewodu pokarmowego (GIST) i wysoko zróżnicowanych nowotworów neuroendokrynnych trzustki (pNET), które są nieoperacyjne lub z przerzutami4.
Wszystkie leki są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych. W przypadku dzieci i młodzieży nie zaleca się ich stosowania – brak jest odpowiednich badań potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej5910.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne
Mechanizm działania wszystkich trzech substancji polega na blokowaniu działania tzw. kinaz tyrozynowych, czyli białek odpowiedzialnych za przekazywanie sygnałów w komórkach nowotworowych oraz za powstawanie nowych naczyń krwionośnych w guzach. Dzięki temu leki te spowalniają wzrost nowotworu i mogą powodować jego zmniejszenie123.
- Pazopanib blokuje kilka rodzajów kinaz, m.in. receptory dla czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGFR-1, -2, -3), płytkowopochodnego czynnika wzrostu (PDGFR) i c-KIT1.
- Aksytynib jest bardzo silnym i selektywnym inhibitorem kinaz VEGFR-1, -2 i -32.
- Sunitynib działa na szeroką grupę kinaz, w tym VEGFR, PDGFR, c-KIT oraz inne, co powoduje szerokie zastosowanie w różnych nowotworach3.
Jeśli chodzi o losy leku w organizmie, pazopanib i sunitynib mają dłuższy czas działania (okres półtrwania pazopanibu to ok. 31 godzin, sunitynibu – do 80 godzin), podczas gdy aksytynib jest szybciej usuwany z organizmu (okres półtrwania ok. 2,5–6 godzin)11123. Wszystkie leki są podawane doustnie, ale różnią się częstością dawkowania – pazopanib i sunitynib zazwyczaj raz dziennie, aksytynib dwa razy dziennie563.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Wspólne przeciwwskazanie dla wszystkich trzech leków to nadwrażliwość na substancję czynną lub inne składniki leku131415. Jednak istnieją pewne różnice dotyczące stosowania w szczególnych sytuacjach:
- Przeciwwskazane lub niezalecane jest stosowanie wszystkich trzech leków u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby16917.
- W przypadku umiarkowanych zaburzeń wątroby należy zmniejszyć dawkę pazopanibu i aksytynibu, a sunitynib może być stosowany bez modyfikacji dawki, ale z ostrożnością16917.
- U pacjentów z niewydolnością nerek pazopanib i sunitynib mogą być stosowane bez konieczności zmiany dawki (z wyjątkiem bardzo ciężkiej niewydolności nerek), natomiast aksytynib wymaga ostrożności przy klirensie kreatyniny poniżej 15 ml/min181917.
Wszystkie trzy leki mogą powodować podwyższenie ciśnienia tętniczego, zaburzenia czynności serca, białkomocz czy zaburzenia czynności tarczycy, dlatego pacjenci powinni być monitorowani pod tym kątem podczas leczenia20213.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
W przypadku dzieci i młodzieży wszystkie trzy leki są przeciwwskazane – nie określono ich bezpieczeństwa ani skuteczności w tej grupie wiekowej5910.
Jeśli chodzi o kobiety w ciąży i karmiące piersią:
- Stosowanie pazopanibu, aksytynibu i sunitynibu w ciąży jest przeciwwskazane, chyba że lekarz uzna, że korzyści przewyższają ryzyko22233.
- Podczas leczenia tymi lekami nie należy karmić piersią, ponieważ nie wiadomo, czy leki przenikają do mleka, a potencjalne ryzyko dla dziecka jest nieznane22233.
U osób starszych nie stwierdzono istotnych różnic w skuteczności czy bezpieczeństwie stosowania tych leków, choć indywidualna wrażliwość może być większa24253.
Prowadzenie pojazdów i obsługa maszyn są możliwe podczas stosowania tych leków, ale w razie wystąpienia zawrotów głowy, zmęczenia lub osłabienia należy ich unikać26273.
Tabela porównawcza: najważniejsze różnice i podobieństwa
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Pazopanib | Zaawansowany rak nerki (pierwszy rzut i po cytokinach), określone mięsaki tkanek miękkich | Nie stosować u dzieci i młodzieży | Nie zaleca się | Brak przeciwwskazań, ale zaleca się ostrożność przy objawach jak zawroty głowy |
| Aksytynib | Zaawansowany rak nerki po niepowodzeniu leczenia sunitynibem lub cytokiną | Nie stosować u dzieci i młodzieży | Nie zaleca się | Możliwe zawroty głowy i zmęczenie – należy zachować ostrożność |
| Sunitynib | Zaawansowany rak nerki, nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego, niektóre guzy neuroendokrynne trzustki | Nie stosować u dzieci i młodzieży | Nie zaleca się | Brak przeciwwskazań, ale ostrożność przy objawach niepożądanych |
Podsumowanie – wybór leku zależy od indywidualnej sytuacji
Pazopanib, aksytynib i sunitynib to leki z tej samej grupy, ale różnią się wskazaniami, sposobem podawania, bezpieczeństwem i profilem działań niepożądanych784. Wybór odpowiedniej substancji czynnej zależy od wcześniejszego leczenia, rodzaju nowotworu, stanu zdrowia pacjenta oraz możliwości wystąpienia działań niepożądanych. U wszystkich pacjentów konieczne jest regularne monitorowanie parametrów zdrowotnych, a decyzję o leczeniu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny.













