Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “B”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Beksaroten to nowoczesny retynoid wykorzystywany w leczeniu zaawansowanego chłoniaka skóry typu T, wyróżniający się selektywnym działaniem na receptory komórkowe i korzystnym profilem skuteczności.
- syntetyczne i biologiczne
Belantamab to innowacyjny lek skierowany przeciw szpiczakowi mnogiemu u dorosłych, działający selektywnie na komórki nowotworowe i wymagający monitorowania okulistycznego podczas terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Belatacept jest lekiem stosowanym w transplantologii do zapobiegania odrzuceniu przeszczepu. Substancja ta hamuje aktywację limfocytów T, które są odpowiedzialne za reakcję odpornościową organizmu na obce tkanki.
- syntetyczne i biologiczne
Belimumab jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy. Substancja ta działa poprzez hamowanie aktywności niektórych białek odpowiedzialnych za reakcje autoimmunologiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Bemiparyna sodowa to heparyna drobnocząsteczkowa II generacji hamująca czynnik Xa kaskady krzepnięcia. Stosuje się ją podskórnie w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żylnej oraz zatorowości płucnej. Dawka profilaktyczna wynosi 2500–3500 IU raz na dobę, a terapeutyczna – 115 IU/kg/dobę. Najdłuższy spośród LMWH okres półtrwania (5,3 h) i wysoka biodostępność (96%) umożliwiają wygodne dawkowanie raz dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Benazepryl, inhibitor ACE, obniża ciśnienie tętnicze i wspiera leczenie niewydolności serca, zmniejszając obciążenie serca przez rozszerzenie naczyń krwionośnych. Stosowany u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Bencyklan działa rozkurczająco na mięśnie gładkie i rozszerza naczynia krwionośne, wspomagając leczenie objawów miażdżycy zarostowej kończyn dolnych i poprawiając krążenie obwodowe.
- syntetyczne i biologiczne
Bendamustyna to cytostatyk stosowany w leczeniu białaczek i chłoniaków, który hamuje podział komórek nowotworowych. Podawany jest dożylnie pod kontrolą lekarza w warunkach szpitalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Benralizumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w leczeniu ciężkiej astmy eozynofilowej i eozynofilowej ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń, działający poprzez redukcję eozynofilów.
- syntetyczne i biologiczne
Benserazyd wspomaga leczenie choroby Parkinsona i zespołu niespokojnych nóg, stosowany zawsze z lewodopą. Pozwala skuteczniej kontrolować objawy i jest dobrze przebadany pod względem bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Bentonit to naturalna glinka montmorylonitowa stosowana w lekach jako spoiwo, środek rozpadający, środek zawieszający i baza kremów. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, lecz może zmniejszać wchłanianie niektórych leków przyjmowanych równocześnie.
- syntetyczne i biologiczne
Benzoesan benzylu to lek zewnętrzny na świerzb i wszawicę, który niszczy pasożyty poprzez działanie neurotoksyczne. Stosuje się go w stężeniu 10–25% przez 24 godziny. W badaniu klinicznym 25-procentowa emulsja osiągnęła 87% skuteczności w leczeniu świerzbu. Może podrażniać skórę; nie stosuje się go u niemowląt i małych dzieci.
- Benzoesan dietyloamino-hydroksybenzoil heksylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Benzoesan sodu to konserwant stosowany w syropach, płynnych lekach i preparatach do stosowania zewnętrznego. Działa najskuteczniej w środowisku kwaśnym (pH poniżej 4,5), hamując wzrost bakterii, drożdży i grzybów. W lekach używa się go w stężeniu do 0,1%. WHO dopuszcza spożycie do 5 mg/kg masy ciała dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Benzofenon-3 to chemiczny filtr UV pochłaniający promieniowanie UVB i UVA, chroniący skórę przed oparzeniem i fotostarzeniem. Stosowany w stężeniach do 6%, wchłania się przez skórę w małych ilościach; u niewielkiego odsetka osób może wywoływać reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Benzofenon-4 (sulizobenzon) to wodnorozpuszczalny filtr UV w kremach z SPF i kosmetykach. W UE dopuszczony do 5% stężenia (opinia SCCS 2024). Może powodować kontaktowe zapalenie skóry i jest klasyfikowany jako podejrzany disruptor endokrynny – osoby wrażliwe powinny zachować ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Benzoksonium to miejscowy antyseptyk o szerokim spektrum działania wobec bakterii, grzybów i wirusów otoczkowych. Stosuje się go w preparatach na ból gardła i infekcje jamy ustnej w dawce 6–10 mg dziennie przez 4–6 dni.
- syntetyczne i biologiczne
Benzydamina działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i miejscowo znieczulająco, wspomagając leczenie infekcji jamy ustnej, gardła i narządów rodnych w różnych wygodnych formach farmaceutycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina benzatynowa to antybiotyk o długotrwałym działaniu, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych i profilaktyce powikłań reumatycznych, podawany domięśniowo pod ścisłą kontrolą.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina potasowa to silny antybiotyk podawany głównie dożylnie w ciężkich zakażeniach bakteryjnych, wymagający precyzyjnego dawkowania i uwzględnienia przeciwwskazań.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina prokainowa to antybiotyk penicylinowy, podawany domięśniowo, skuteczny przeciw bakteriom wywołującym m.in. anginę, zapalenie płuc, kiłę i rzeżączkę.
- syntetyczne i biologiczne
Berberyna to alkaloid roślinny aktywujący enzym AMPK, który poprawia gospodarkę cukrową i lipidową. Badania kliniczne potwierdzają obniżenie glukozy, LDL i trójglicerydów. Ma poważne interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP450 i jest przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Berberys (Berberis vulgaris) zawiera berberynę – alkaloid o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, przeciwzapalnym i hipoglikemizującym. Standaryzowane ekstrakty dostarczają 8–12% berberyny. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i u noworodków; wchodzi w liczne interakcje lekowe.
- surowce roślinne
Bergenia orzęsiona to roślina lecznicza z Himalajów zawierająca bergeninę, katechinę i kwas galusowy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne i potencjalnie wspierające pracę nerek, ale brak klinicznych badań u ludzi. Stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Bergera koenigii (liść curry) to roślina bogata w alkaloidów karbazolowe, terpeny i flawonoidy. Badania przedkliniczne wskazują na potencjał antyoksydacyjny, hipoglikemiczny i przeciwzapalny, jednak potwierdzonych badań klinicznych na ludziach jest niewiele. Przed suplementacją warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Berotralstat to lek nowej generacji stosowany w profilaktyce napadów wrodzonego obrzęku naczynioruchowego, skutecznie zmniejszający ich częstość i poprawiający jakość życia pacjentów.
- surowce roślinne
Bertram lekarski to roślina z rodziny astrowatych, stosowana tradycyjnie w ajurwedzie i medycynie unańskiej. Korzeń zawiera pellitorynę i inne N-alkyloamidy odpowiedzialne za działanie pobudzające nerwy, przeciwzapalne i przeciwbólowe – potwierdzone głównie w badaniach na zwierzętach.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-alanina to aminokwas produkowany w wątrobie, który służy jako prekursor karnozyny – związku buforującego kwasowość mięśni. Suplementacja 3,2–6,4 g dziennie przez 4–10 tygodni podnosi poziom karnozyny nawet o 80% i poprawia wydolność w krótkich, intensywnych wysiłkach. Charakterystycznym efektem ubocznym jest łagodne mrowienie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-cyklodekstryna to substancja pomocnicza w lekach doustnych i miejscowych. Tworzy kompleksy inkluzyjne z hydrofobowymi cząsteczkami leków, poprawiając ich rozpuszczalność, biodostępność i stabilność. W iniekcjach stosuje się bezpieczniejsze pochodne – HP-β-CD i SBE-β-CD.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukan to błonnik z owsa, jęczmienia i grzybów. Udowodnione działanie: 3 g dziennie z owsa lub jęczmienia obniża cholesterol LDL i ogranicza wzrost glikemii po posiłku. Beta-glukany grzybowe wspierają odporność przez aktywację makrofagów i komórek NK. Osoby z chorobami autoimmunologicznymi powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukanaza to enzym rozkładający beta-glukany, stosowany głównie w browarnictwie i jako składnik suplementów diety w formie kapsułek lub proszku. Dane dotyczące jej bezpieczeństwa u ludzi są ograniczone, a oceny EFSA dotyczą głównie zastosowań w paszach dla zwierząt.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-kariofilen to naturalny terpen z pieprzu i goździków, który jako jedyny wiąże receptory CB2 układu endokannabinoidowego. Działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo bez efektu psychoaktywnego. Pierwsze badania kliniczne potwierdzają jego potencjał w bólu przewlekłym i chorobach zapalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-kryptoksantyna to karotenoid z mandarynek i papryki, który w organizmie zamienia się w witaminę A. Wspiera kości, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Badania kliniczne przy dawce 3 mg/dobę wykazały poprawę markerów wątrobowych u pacjentów z NAFLD.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-palmitynian (sn-2 palmitynian) to forma kwasu palmitynowego obecna naturalnie w mleku kobiecym. W mieszankach dla niemowląt wzbogaconych w tę substancję obserwuje się lepsze wchłanianie wapnia, miększe stolce, korzystniejszy skład mikrobioty oraz mniejszą płaczliwość dzieci w porównaniu ze standardowymi formułami.
- surowce roślinne
Beta-pinen to naturalny monoterpen z olejków eterycznych drzew iglastych i ziół. W badaniach na komórkach i zwierzętach wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, rozszerzające oskrzela i neuroprotekcyjne. Dane kliniczne u ludzi są bardzo ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitostanol to fitostanol roślinny obniżający LDL-cholesterol o 6–20% przy dawce 1,5–3 g dziennie. Działa, blokując wchłanianie cholesterolu w jelicie cienkim. Dobrze tolerowany, ale przeciwwskazany przy sitosterolemii.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitosterol to fitosterol roślinny, który obniża LDL o 8–15% i łagodzi objawy BPH przy dawkach 60–130 mg dziennie. Działa głównie w jelicie, blokując wchłanianie cholesterolu. Wykazuje też działanie przeciwzapalne i immunomodulujące. Przeciwwskazany przy sitosterolemii.