Oparzenie to rana spowodowana ciepłem lub innymi czynnikami (np. prądem elektrycznym, związkami chemicznymi, nadmierną ekspozycją na słońce). Najwięcej przypadków oparzeń dotyczy dzieci. Bez kontaktu z lekarzem możemy leczyć oparzenie pierwszego stopnia i powierzchowne oparzenie drugiego stopnia. Zaleca się kontakt z lekarzem zawsze u dzieci poniżej 2 lat [2].

Pierwsza pomoc w oparzeniach

Nigdy dość przypominania, że pierwsza pomoc w oparzeniach obejmuje schłodzenie skaleczonego miejsca bieżącą wodą o temperaturze ok. 15ºC przez 20 minut. Należy unikać stosowania zamrożonych kompresów czy lodu. Badania potwierdzają, że skuteczne i szybkie reagowanie znacznie zmniejsza uszkodzenie tkanek, przyspiesza odbudowę nabłonka i zmniejsza ryzyko powstania blizny [3].

Co na oparzenia z apteki?

Substancje przeciwbólowe

Oparzeniu towarzyszy ból, który można zmniejszyć, stosując miejscowo niesteroidowe leki przeciwzapalne. Jeśli chodzi o substancje znieczulające, na rynku polskim nie ma dostępnych maści czy sprejów na oparzenia z benzokainą. Jest ona składnikiem preparatu Variderm, który ze względu na swoje działanie ściągające i wysuszające jest stosowany w leczeniu ospy. Możemy również sięgnąć po doustne leki przeciwbólowe [2]. 

REKLAMA
REKLAMA

Substancje przeciwzapalne

Dane dotyczące korzyści płynących ze stosowania hydrokortyzonu na oparzenia są sprzeczne. Co ciekawe jest on powszechnie stosowany w Japonii. W jednym z badań możemy przeczytać zalecenia dotyczące stosowania miejscowych preparatów steroidowych. Według autorów powinno być ograniczone do pierwszych 2 dni po urazie. Zmniejszają one zaczerwienienie i obrzęk oraz łagodzą ból. Przy dłuższym stosowaniu wydłużają czas gojenia się ran [4].

Substancje przeciwbakteryjne

Na oparzenie możemy również zastosować środki przeciwbakteryjne, aby zapobiec infekcji. Dostępne bez recepty maści zawierają siarczan neomycyny (Neomycini sulfas), siarczan polimyksyny B (Polymyxini B sulfas), bacytracynę cynkową (Bacitracinum zincum). Są to maści na bazie oleju. Nie należy ich długo stosować, ponieważ sprzyja to rozwojowi opornych na leczenie antybiotykami bakterii [4].

Odkażanie rany po oparzeniu 

Produkty do odkażania ran po oparzeniach, a także innych urazach możemy podzielić na dwie grupy: płyny stosowane do przemywania oraz kremy, maści i opatrunki, które pozostają na skórze. Coraz częściej stosuje się produkty na bazie srebra (np. Ranisilver). Jodopowidon jest składnikiem maści Betadine. Ogólne zasady dezynfekcji oparzeń są takie jak przy innych ranach [5].

Wilgotne środowisko 

Oparzenia goją się najlepiej w wilgotnym, ale nie mokrym środowisku. Sprzyja to odbudowie nabłonka i zapobiega odwodnieniu komórek. Środowisko to najlepiej stworzyć, stosując maść lub opatrunek okluzyjny [6].

Nawilżanie i odbudowa

Olej z jagód rokitnika zwyczajnego (Hippophae rhamnoides) jest jednym z nielicznych olejów roślinnych zawierających kwas oleopalmitynowy (omega 7) — składnik lipidów skóry. Kwas ten stymuluje procesy odbudowy naskórka i wspomaga gojenie się ran. Dzięki zdolności aktywowania fizjologicznych funkcji skóry poprawia jej regenerację i minimalizuje blizny [7]. 

Na regenerację poparzonej skóry pozytywnie wpływają także inne oleje zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 i omega-6, karotenoidy i tokoferole, które stymulują proliferację fibroblastów, biosyntezę kolagenu oraz indukują naprawę tkanek i angiogenezę. Przykładem takich preparatów może być maść tranowa lub Linomag [8] (czytaj także: Sucha skóra — jak sobie pomóc?). 

Substancją najczęściej spotykaną w preparatach przeznaczonych do regeneracji skóry po oparzeniach jest dekspanthenol. Jest to pochodna kwasu pantotenowego, który należy do witamin z grupy B. Poprawia nawilżenie warstwy rogowej naskórka oraz elastyczność skóry. Przyspiesza również proces gojenia rany. Wykazano, że dekspantenol ma działanie przeciwzapalne na rumień wywołany promieniowaniem ultrafioletowym [9].

Alantoina również przyspiesza proces regeneracji uszkodzonej skóry. Posiada właściwości silnie nawilżające, a przy tym jest bezpieczna — nie uczula, nie podrażnia skóry. Alantoina jest również zalecana jako środek wspomagający w leczeniu przewlekłych chorób skóry z zaburzeniami rogowacenia lub uszkodzenia skóry, takich jak atopowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry, łuszczyca, rybia łuska, wrzody [10]. 

Innymi składnikami, na które warto zwrócić uwagę w preparatach na oparzenia to:

  • aloes,
  • kwas hialuronowy i jego sole,
  • mentol. 

W skład żelu aloesowego wchodzą mukopolisacharydy, aminokwasy i cynk. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne i nawilżające. Kwas hialuronowy pobudza gojenie się nie tylko świeżych ran, ale także owrzodzeń i ran przewlekłych. Mentol zmniejsza ból i pieczenie dzięki efektowi chłodzenia [11].

Pamiętajmy, żeby preparat do stosowania po oparzeniu wybierać zgodnie z własnymi potrzebami. Nie ma potrzeby stosowania wszystkich wymienionych wyżej produktów. Rany nie powinniśmy również trzeć oraz narażać na promieniowanie słoneczne. O skutecznej ochronie, jaką daje nam krem z filtrem UV, pisaliśmy tutaj: Ochrona przed słońcem, czyli po co nam filtry przeciwsłoneczne? Możemy zwrócić uwagę, czy w składzie preparatu na oparzenia nie ma substancji zapachowych, które najczęściej uczulają.