Leki „domowej” roboty – syrop z sosny

Co sprawia, że sosna jest szeroko wykorzystywana?

Sosna jest szeroko wykorzystywana w medycynie i kosmetyce dzięki swoim wszechstronnym właściwościom leczniczym. Wśród najważniejszych surowców pozyskiwanych z sosny możemy wyróżnić olejek sosnowy, olejek terpentynowy i dziegieć sosnowy.

Olejek sosnowy (Oleum Pini Silvestris)

Olejek sosnowy, znany także jako Oleum Pini Silvestris, to ceniony surowiec pozyskiwany głównie podczas destylacji pędów sosny, a rzadziej z jej igieł. Jego bogaty skład, obejmujący m.in. alfa i beta-pinen, borneol oraz felandren, sprawia, że ma szerokie zastosowanie w lecznictwie. Olejek ten znany jest przede wszystkim ze swojego działania wykrztuśnego, ale wykazuje także właściwości bakteriobójcze i rozkurczowe.

Jego zastosowanie jest wszechstronne. Olejek sosnowy stosuje się zewnętrznie, zwłaszcza w postaci inhalacji, co przynosi ulgę w nieżytach nosa, gardła, krtani oraz oskrzeli. W przypadku schorzeń górnych dróg oddechowych często wykorzystuje się go jako dodatek do kąpieli leczniczych, które mogą łagodzić także różnego rodzaju dermatozy i problemy skórne. Dzięki swoim właściwościom bakteriobójczym skutecznie zwalcza drobnoustroje takie jak gronkowce, Escherichia coli czy Candida albicans.

Jednym z popularnych produktów zawierających olejek sosnowy jest syrop z sosny, znany także jako Sirupus Pini Compositum. Od lat stosuje się go jako środek wykrztuśny, zwłaszcza w okresie przeziębień. Młode pędy i pąki sosny dostarczają nie tylko olejków eterycznych, ale również kwasów diterpenowych, witaminy C oraz innych związków o działaniu moczopędnym i napotnym. Olejek ten znajduje również zastosowanie w preparatach poprawiających diurezę i działających rozkurczowo, takich jak Rowatinex, co dodatkowo podkreśla jego wszechstronność.

Olejek terpentynowy (Oleum Terebinthinae)

Olejek terpentynowy, powszechnie nazywany terpentyną, jest kolejnym cennym produktem pozyskiwanym z sosny. Otrzymuje się go podczas destylacji żywicy sosnowej lub oparów drewna, a jego skład obejmuje alfa i beta-pinen, kamfen oraz cymen. Pozostałością po procesie destylacji jest kalafonia, zawierająca kwasy żywiczne, która znajduje zastosowanie w przemyśle chemicznym.

Terpentyna wyróżnia się działaniem antyseptycznym oraz zdolnością wywoływania łagodnego przekrwienia skóry, co sprzyja wchłanianiu związków rozpuszczonych w jej składnikach. Dlatego też jest często stosowana w preparatach miejscowo działających, takich jak maści rozgrzewające i przeciwbólowe, np. Neo-Capsiderm. Dzięki swoim właściwościom przeciwskurczowym i żółciopędnym, składniki terpentyny, takie jak kamfen i alfa-pinen, znalazły zastosowanie w lekach na dolegliwości przewodu pokarmowego, takich jak Terpichol Plus.

Dziegieć sosnowy (Pix Liquida Pini)

Dziegieć sosnowy, znany również jako Pix Liquida Pini, to surowiec otrzymywany w wyniku suchej destylacji drewna sosnowego. Jest bogaty w związki takie jak gwajakol, krezol, węglowodory aromatyczne i kwasy żywicze, które nadają mu charakterystyczne właściwości lecznicze.

Dzięki silnemu działaniu antyseptycznemu dziegieć sosnowy jest częstym składnikiem preparatów stosowanych w leczeniu schorzeń skóry, takich jak łupież, łuszczyca, nadmierne swędzenie czy łojotok. Jego zdolność do eliminowania bakterii i grzybów sprawia, że jest nieoceniony w terapii wielu dermatoz.

Dziegieć sosnowy, choć mniej popularny w porównaniu do innych surowców z sosny, stanowi istotny element w lecznictwie, szczególnie w dermatologii, gdzie jego właściwości antyseptyczne są szczególnie cenione.

Jak zrobić syrop z sosny? Przepis

Pędy sosny mogą mieć zastosowanie nie tylko w przemyśle farmaceutycznym – można je z powodzeniem wykorzystać do zrobienia syropu z sosny „domowej” roboty. Do przygotowania tego specyficznego wyrobu będziemy potrzebowali następujących składników:

• 750 g młodych pędów sosny;
• 750 g cukru trzcinowego nierafinowanego lub białego;
• 1 szklanka miodu;
• 1,2 l wody.

Wykonanie

Oczyść pędy sosny zwyczajnej z brązowych łusek (nie myj ich) i pokrój na mniejsze części. Umieść je w naczyniu, zasyp połową cukru, przykryj i odstaw na 6 godzin, co jakiś czas mieszając. Następnie wsyp resztę cukru, zalej gorącą wodą i wymieszaj. Doprowadź do wrzenia, zdejmij z kuchenki i odstaw na 4 godziny. Odcedź syrop i gotuj go w kąpieli wodnej na wolnym ogniu, aż zgęstnieje i nabierze herbacianej barwy. Po ostudzeniu do około 40°C dodaj miód – jest to ważny krok, gdyż w zbyt wysokiej temperaturze miód może utracić swoje prozdrowotne właściwości. Gotowy syrop przelej do butelek i przechowuj w chłodnym miejscu lub lodówce.

Syrop z pędów sosny – dawkowanie

Syrop z sosny należy dawkować wg poniższych wytycznych:

• dzieci powyżej 6 r. ż. – 1 łyżeczka 2 x dziennie;
• dorośli 1 łyżeczka 4 x dziennie.

Choć domowy syrop sosnowy nie zawiera kodeiny, tak jak Sirupus Pini Compositus dostępny w aptekach, nie jest zalecany dla osób chorujących na astmę. Także kobiety w ciąży, które planują jego stosowanie, powinny skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem kuracji.

Syrop z sosny – na co? Podsumowanie

Syrop z sosny to naturalny środek o działaniu wykrztuśnym, bakteriobójczym i napotnym, szczególnie polecany w okresie przeziębień oraz problemów z górnymi drogami oddechowymi. Dzięki zawartości olejków eterycznych, witaminy C oraz innych związków, pomaga łagodzić kaszel, wspiera usuwanie zalegającej wydzieliny i wzmacnia organizm. Jest odpowiedni zarówno dla dzieci powyżej 6. roku życia, jak i dorosłych, jednak nie zaleca się go stosować u osób z astmą czy kobiet w ciąży bez konsultacji z lekarzem. Domowy syrop można z łatwością przygotować samodzielnie, pamiętając o prawidłowym przechowywaniu, aby zachować jego lecznicze właściwości.