,

Czy powiększone migdałki u dziecka należy zawsze usuwać?

Data publikacji:

Ostatnia aktualizacja:

Jak leczyć powiększone migdałki u dziecka?

Dziecko może chorować rocznie zwykle od 6 do 12 razy. Nie jest to nic fajnego dla dziecka jak i dla rodziców, jednak gdy nie są to poważne infekcje, to nie ma powodów do obaw. Co zrobić, jeśli u dziecka poza np. zwykłym bólem gardła dochodzą jeszcze powiększone migdałki? Jak leczyć zapalenie migdałków?
Jaki lek na powiększone migdałki u dziecka? (fot. Canva)

Zapalenie migdałków u dzieci

Większość infekcji górnych dróg oddechowych u dzieci ma podłoże wirusowe. Pacjent cierpi najczęściej na ból gardła, kaszel i katar. Zwykle choroba przebiega bez gorączki (lub występuje stan podgorączkowy), a ogólny stan pacjenta jest dobry. W takim przypadku wystarczy leczenie wspomagające (obejmujące leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe i przeciwzapalne), dbanie o dobre nawodnienie i odpoczynek. Jednak czasami zwykły ból gardła może być objawem poważniejszej choroby, jaką jest zapalenie migdałków. Co robić, gdy u dziecka widać przerośnięte migdałki?

Jakie są przyczyny przerośniętych migdałków u dzieci?

Duże migdałki u dzieci są najczęściej wynikiem infekcji wirusów (od 70 do 95%). Powodują je adenowirusy, wirusy grypy typu A i B, wirusy paragrypy, wirus Epstein-Barr, wirus opryszczki i wirusy Coxsackie. Co ciekawe wirusowe przerośnięcie migdałków u dzieci rzadziej jest efektem wirusa RSV czy innych rhinowirusów. Jeśli chodzi o bakterie, które odpowiadają za około 30% zapalenia migdałków, to często diagnozuje się Streptococcus pyogenes [1].

Jak rozpoznać duże migdałki u dziecka?

Zapalenie migdałków charakteryzuje się:

  • Dużymi, przerośniętymi i obrzękniętymi migdałkami. Migdałki to struktury na m.in. łukach gardła. Przerośnięte są widoczne gołym okiem. Mogą nawet zmniejszać światło przełyku.
  • Trudnościami w przełykaniu i mówieniu.
  • Powiększeniem węzłów chłonnych (głównie podżuchwowe).
  • Obecnością ropnej wydzieliny (najczęściej przy zakażeniu paciorkowcami).
  • Wysoką gorączką.
  • Ogólnym rozbiciem, utratą apetytu [2].

Ostateczna diagnoza zawsze powinna być przeprowadzona przez lekarza prowadzącego.

Jakie są leki na powiększone migdałki u dzieci?

Preparaty na ból gardła przy powiększonych migdałkach

Leki na ból gardła to podstawowe preparaty. W zależności od składnika aktywnego działają przeciwbólowo, przeciwzapalnie, znieczulająco i dezynfekująco. W Tabeli 1. przedstawiamy wybrane preparaty do miejscowe leczenia bólu gardła.

Substancja leczniczaWiekDawkowaniePrzykładowe preparaty
BenzydaminaDo 6. roku życia1 dawka na 4 kg masy ciała. Maksymalnie do 6 dawek na dobę. Maksymalnie 4 dawki jednorazowo.Uniben, Tantum Verde, Hascosept, Inaldin Gardło
Od 6. do 12. roku życia4 dawki do 6 razy na dobę.
Powyżej 12. roku życiaDo 8 dawek do 6 razy na dobę.
Chlorheksydyna + lidokainaOd 2.5 lat życia do 12. roku życia3 dawki 5 razy na dobęGardimax medica spray
Od 12. roku życiaDo 5 dawek do 10 razy na dobę
Chlorek benzoksoniowy + lidokainaOd 6. do 18 roku życia3 dawki 6 razy na dobęOrofar Total Action
Tabela 1. Leki na gardło przy powiększonych migdałkach u dzieci [3-5].

Wskazujemy głównie na preparaty w formie sprayu, gdyż łatwo nakierować strumień leku konkretnie w miejsce powiększonego migdałka, ale leki w formie pastylek do ssania także będą odpowiednie.

Leki na gorączkę

Przy infekcjach związanych z bólem gardła i powiększonymi migdałkami u dzieci często pojawia się gorączka. W celu jej redukcji i działania przeciwbólowego można zastosować paracetamol (Paracetamol Hasco Forte, Apap dla dzieci forte, Pedicetamol) lub ibuprofen (Ibum forte, Nurofen dla dzieci forte, Ibufen dla dzieci forte). Pamiętajmy o dawkowaniu tych leków zgodnie z masą ciała dzieci.

Antybiotyki

Co podać na powiększone migdałki u dzieci, jeśli nic innego nie działa? W przypadku stwierdzenia bakteryjnego zapalenia migdałków przez lekarza należy zastosować antybiotyk.

Idealną czynnością przed włączeniem antybiotyku byłoby wykonanie antybiogramu. Pozwoliłoby to na ocenę, który antybiotyk byłby najlepszy w stosunku do danej bakterii. Jednak w codziennej praktyce się tego nie wykonuje, bo czas rozpoczęcia terapii jest również bardzo ważny. Z tego powodu włącza się antybiotyki o szerokim spektrum działania, które najpewniej są najlepsze do danej infekcji. Tabela 2. przedstawia zalecane substancje do antybiotykoterapii przy przerośniętych migdałkach.

Substancja leczniczaWiekDawkaCzas terapiiPrzykładowe preparaty
FenoksymetylopenicylinaOd 1. do 6. roku życia (masa ciała od 10 do 22 kg)375000 IU co 8 godzinOd 7 do 10 dni. Przy zakażeniu paciorkowcami (Streptococci) co najmniej 10 dni.
Jest to rekomendowana terapia I rzutu.
Ospen, Polcylin
Od 6. do 12. roku życia (masa ciała od 22 do 38 kg)750000 IU co 8 godzin
Powyżej 12. roku życia1500000 IU co 8 godzin
AmoksycylinaMasa ciała poniżej 40 kgOd 40 do 90 mg na kilogram masy ciała. W przypadku dawki z górnego zakresu można podzielić ją na 2 mniejsze. W innym przypadku można stosować raz na dobę10 dniOspamox, Amotaks, Hiconcil
Masa ciała powyżej 40 kg1 g co 12 godzin lub 1 g co 8 godzin10 dni
Terapia II rzutu
CefadroksylDzieci i dorośli50 mg na kilogram masy ciała w 2 podzielonych dawkach na dobę (max 1 g na dobę)5 dni
Zalecane w przypadku alergii na penicylinę lub fenoksymetylopenicylinę, lub niepowodzenia innej terapii
Duracef
AzytromycynaDzieci12 mg na kilogram masy ciała jako 1 dawka na dobę (max 500 mg)5 dni
W przypadku alergii na beta-laktamy
AzitroLEK, Azycyna, Sumamed forte
Tabela 2. Antybiotykoterapia przy zapaleniu migdałków u dzieci [1,6-10].

Jakie są domowe sposoby na powiększone migdałki u dziecka?

Co jeszcze zastosować na powiększone migdałki u dziecka? Można spróbować domowych sposobów na powiększone migdałki, które powinniśmy traktować jako dodatek, a nie podstawę do terapii.

Często po lekach na ból gardła śluzówka ulega wysuszeniu. Pomocniczo można stosować tabletki do ssania na bazie prawoślazu lub kwasu hialuronowego (np. Fiorda, Isla, Cevitt Gardło) albo syropy z prawoślazem.

Można rozważyć także stosowanie płukanek do gardła z ziołami takimi jak szałwia, tymianek i rumianek. Gotowe preparaty często zawierają alkohol i nie powinny być stosowane u dzieci poniżej 12. roku życia (wyjątkiem jest preparat Dentosept, który można stosować od 6. roku życia). Można również robić domowe napary ze sproszkowanych ziół [11].

Inny domowy sposób na powiększone migdałki to płukanie gardła solą lub sodą oczyszczoną. W tym przypadku zalecamy ostrożność, gdyż preparaty działają mocno wysuszająco i mogą jeszcze bardziej zaostrzyć objawy.

U starszych dzieci niektórzy lekarze zalecają płukanie gardła jodyną. W tym celu na szklankę (200 ml wody) dodaje się 3-4 krople jodyny i płucze gardło do 4 razy na dobę. Nie można tego wykonywać u dzieci z chorobami tarczycy.

Często stosuje się także płukanki z fioletem gencjanowym. Nie należy aplikować roztworu bezpośrednio na migdałki, ale widuje się zalecenia, w których do preparatów w sprayu na gardło dodaje się niewielką ilość wodnego roztworu gencjany.

Czy migdałki należy jak najszybciej wyciąć?

Decyzję o skierowaniu na zabieg usunięcia migdałków powinien podjąć laryngolog. Nie zaleca się rutynowego usuwania migdałków. Wskazania do tonsilektomii obejmują częste i nawracające zapalenia migdałków u dzieci, które muszą być leczone antybiotykami oraz powiększenie migdałków z utrudnionym oddychaniem podczas snu (Obturacyjne zaburzenia oddychania podczas snu) [12].

Bibliografia

  1. J. P. Windfuhr, N. Toepfner, G. Steffen, F. Waldfahrer, i R. Berner, „Clinical practice guideline: tonsillitis I. Diagnostics and nonsurgical management”, Eur. Arch. Otorhinolaryngol., t. 273, nr 4, s. 973–987, 2016, doi: 10.1007/s00405-015-3872-6.
  2. „Kids Health Information : Tonsillitis”. Dostęp: 1 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.rch.org.au/kidsinfo/fact_sheets/Tonsillitis/
  3. Uniben – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  4. Orofar Total Action – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  5. Gardimax medica spray – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  6. „Clinical Practice Guidelines : Sore throat”. Dostęp: 1 styczeń 2024. [Online]. Dostępne na: https://www.rch.org.au/clinicalguide/guideline_index/sore_throat/
  7. Ospen – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  8. Amotaks – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  9. Duracef – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  10. Azycyna – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  11. K. Stelter, „Tonsillitis and sore throat in children”, GMS Curr. Top. Otorhinolaryngol. Head Neck Surg., t. 13, s. Doc07, grudz. 2014, doi: 10.3205/cto000110.
  12. R. B. Mitchell i in., „Clinical Practice Guideline: Tonsillectomy in Children (Update)”, Otolaryngol. Neck Surg., t. 160, nr 1_suppl, s. S1–S42, luty 2019, doi: 10.1177/0194599818801757.

Powiązane produkty

Omawiane substancje

  • Amoksycylina

    Amoksycylina jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu infekcji bakteryjnych. Jest skuteczna w zwalczaniu wielu rodzajów bakterii, w tym tych wywołujących zapalenie gardła, oskrzeli, ucha, zatok i dróg moczowych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Azytromycyna

    Azytromycyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu infekcji bakteryjnych. Jest skuteczna w zwalczaniu bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Benzoksonium

    Benzoksonium to substancja lecznicza stosowana głównie w preparatach antyseptycznych i przeciwbakteryjnych. Działa poprzez niszczenie błon komórkowych bakterii i grzybów.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Benzydamina

    Benzydamina jest lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym stosowanym w leczeniu bólu gardła i jamy ustnej. Substancja ta działa poprzez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za proces zapalny.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Cefadroksyl

    Cefadroksyl to antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta działa na wiele rodzajów bakterii, w tym na te oporne na inne antybiotyki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Chlorheksydyna

    Chlorheksydyna to antyseptyczna substancja stosowana do dezynfekcji skóry i błon śluzowych. Jest skuteczna w zwalczaniu bakterii, wirusów i grzybów, dlatego często używana jest w medycynie i kosmetologii.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Fiolet gencjanowy

    Fiolet gencjanowy to organiczny związek chemiczny o fioletowym kolorze. Jest stosowany jako barwnik, a także jako środek antyseptyczny.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Ibuprofen

    Ibuprofen jest lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Ibuprofen jest dostępny bez recepty w aptekach.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Jodyna

    Jodyna to substancja stosowana w medycynie jako środek antyseptyczny. Jodyna ma charakterystyczny ciemnobrązowy kolor i silny zapach.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Lidokaina

    Lidokaina jest miejscowym środkiem znieczulającym stosowanym w medycynie. Lidokaina działa blokując przewodzenie impulsów nerwowych, co powoduje utratę czucia w okolicy stosowania.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Paracetamol

    Paracetamol jest lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Jest powszechnie stosowany w leczeniu bólu głowy, zębów, mięśni oraz gorączki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Penicylina fenoksymetylowa

    Penicylina fenoksymetylowa jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu infekcji bakteryjnych. Substancja ta działa poprzez niszczenie ściany komórkowej bakterii.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Wyciąg z prawoślazu lekarskiego

    Wyciąg z prawoślazu lekarskiego jest substancją leczniczą stosowaną w medycynie naturalnej i tradycyjnej, ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Może być stosowany w leczeniu chorób układu oddechowego, skóry, a także w przypadku bólu i gorączki.
    Surowce roślinne

Omawiane schorzenia

  • Opryszczkowe zapalenie dziąseł i jamy ustnej oraz gardła i migdałków

    Opryszczkowe zapalenie dziąseł i jamy ustnej oraz gardła i migdałków jest chorobą wirusową, która powoduje ból i dyskomfort w jamie ustnej oraz trudności w jedzeniu i mówieniu. Może być leczona za pomocą leków przeciwwirusowych oraz środków łagodzących objawy.
  • Ostre zapalenie migdałków

    Ostre zapalenie migdałków jest chorobą zakaźną, która charakteryzuje się bólem gardła, gorączką oraz obrzękiem migdałków. W leczeniu stosuje się antybiotyki oraz leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.
  • Przewlekłe zapalenie migdałków

    Przewlekłe zapalenie migdałków to choroba, która charakteryzuje się nawracającymi stanami zapalnymi migdałków. Objawy mogą obejmować ból gardła, trudności w połykaniu, gorączkę oraz powiększenie migdałków.
  • Zapalenie migdałków paciorkowcowe

    Zapalenie migdałków paciorkowcowe jest chorobą zakaźną, która charakteryzuje się bólem gardła, gorączką i obrzękiem migdałków. Może prowadzić do powikłań, takich jak zapalenie ucha, zapalenie zatok czy zapalenie nerek.
  • Zapalenie migdałków podniebiennych

    Zapalenie migdałków podniebiennych jest chorobą zakaźną, która charakteryzuje się bólem gardła, gorączką oraz obrzękiem migdałków. Może wystąpić u osób w każdym wieku, ale najczęściej dotyka dzieci i młodzież.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , .