Acidum folicum Richter

Acidum Folicum Richter to lek zawierający kwas foliowy – substancję niezbędną do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Kwas foliowy, znany również jako witamina B9, odgrywa kluczową rolę w wielu procesach życiowych. Jest niezbędny do tworzenia nowego materiału genetycznego w komórkach (DNA i RNA), co jest szczególnie ważne w okresach intensywnego wzrostu i podziału komórek.

Lek dostępny jest w postaci tabletek w dwóch mocach: 5 mg oraz 15 mg kwasu foliowego w jednej tabletce. Tabletki mają charakterystyczny jasnożółty kolor z marmurkową powierzchnią, są okrągłe, płaskie, ze ściętymi krawędziami i wytłoczonym oznakowaniem wskazującym na moc preparatu.

Acidum Folicum Richter jest stosowany w profilaktyce i leczeniu niedoboru kwasu foliowego w organizmie. Niedobór tej ważnej witaminy może wystąpić w różnych sytuacjach życiowych i stanach chorobowych.

Przewlekłe choroby krwi

Lek jest szczególnie ważny dla osób cierpiących na przewlekłe choroby związane z rozpadem czerwonych krwinek, takie jak talasemie (dziedziczne zaburzenia krwi), niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (choroba powodująca nieprawidłowy kształt czerwonych krwinek) czy zimnica (choroba, w której organizm niszczy własne czerwone krwinki).

Niedokrwistość megaloblastyczna

Jest to stan, w którym organizm produkuje nieprawidłowo duże i niedojrzałe czerwone krwinki, co prowadzi do niedokrwistości. Kwas foliowy pomaga przywrócić prawidłową produkcję krwinek.

Przewlekłe niedożywienie i alkoholizm

Osoby, które nie otrzymują wystarczającej ilości składników odżywczych z diety lub nadużywają alkoholu, często cierpią na niedobór kwasu foliowego. Alkohol upośledza wchłanianie tej witaminy z przewodu pokarmowego.

Leczenie dializami i niektóre leki

Chorzy poddawani dializom nerkowym oraz osoby przyjmujące określone leki (takie jak barbiturany, prymidon, cyklosporyna, sulfasalazyna czy trimetoprim) mają zwiększone zapotrzebowanie na kwas foliowy.

Stosowanie antykoncepcji

Kobiety przyjmujące doustne środki antykoncepcyjne mogą również wymagać suplementacji kwasem foliowym, ponieważ hormony zawarte w tabletkach antykoncepcyjnych mogą wpływać na metabolizm tej witaminy.

Acidum Folicum Richter należy przyjmować doustnie, czyli przez usta, zapijając odpowiednią ilością wody. Dawkowanie jest ustalane indywidualnie przez lekarza, w zależności od stanu zdrowia pacjenta i wskazań do leczenia.

Dawkowanie u dorosłych

Zwykle kwas foliowy stosuje się w dawce od 10 mg do 45 mg na dobę. Dawka uzupełniająca niedobory w organizmie wynosi zazwyczaj od 10 mg do 20 mg dziennie.

W niedokrwistości megaloblastycznej zaleca się przyjmowanie od 10 mg do 20 mg na dobę przez okres od 14 do 21 dni, aż do uzyskania poprawy wyników badań krwi. Następnie stosuje się dawki podtrzymujące do 10 mg na dobę.

W niedokrwistości hemolitycznej (związanej z rozpadem czerwonych krwinek) stosuje się 5 mg na dobę lub raz w tygodniu, w zależności od diety pacjenta i nasilenia rozpadu krwinek.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

U młodszych pacjentów zwykle stosuje się dawkę dobową od 5 mg do 15 mg, w zależności od wskazań lekarskich i stanu zdrowia dziecka.

Sposób przyjmowania

Jeśli lekarz zalecił dawkę większą niż 15 mg dziennie, należy ją podzielić na 2-3 mniejsze dawki i przyjmować je w ciągu dnia. Czas trwania leczenia ustala lekarz na podstawie reakcji organizmu pacjenta i wyników badań laboratoryjnych.

Nie wolno stosować preparatu Acidum Folicum Richter w przypadku:

• Nadwrażliwości (uczulenia) na kwas foliowy lub którykolwiek inny składnik leku. Jeśli w przeszłości wystąpiła reakcja alergiczna po przyjęciu kwasu foliowego, należy bezwzględnie poinformować o tym lekarza.
• Niektórych chorób nowotworowych. W określonych typach nowotworów podawanie kwasu foliowego może być przeciwwskazane, dlatego decyzję o stosowaniu leku zawsze powinien podjąć lekarz prowadzący.

Regularne badania krwi

Podczas stosowania kwasu foliowego należy okresowo wykonywać badania krwi, aby ocenić, czy leczenie przynosi oczekiwane efekty i czy dawkowanie jest odpowiednie.

Pacjenci z niedokrwistością megaloblastyczną

U osób z niedokrwistością megaloblastyczną kwas foliowy częściowo poprawia parametry krwi, jednak może nasilić objawy neurologiczne związane z niedoborem witaminy B12. Dlatego przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien przeprowadzić dokładną diagnostykę, aby wykluczyć lub potwierdzić niedobór witaminy B12. W przypadkach wątpliwych bezpieczniej jest podawać jednocześnie obie witaminy – kwas foliowy i witaminę B12.

Jeśli potwierdzi się niedokrwistość megaloblastyczna związana z niedoborem witaminy B12 (w tym tzw. niedokrwistość złośliwa, zwana też niedokrwistością Addisona-Biermera), kwas foliowy należy stosować ostrożnie i równocześnie koniecznie podawać witaminę B12.

Pacjenci z padaczką

Jeśli kwas foliowy jest stosowany u chorych leczonych lekami przeciwdrgawkowymi, należy regularnie kontrolować stężenie tych leków we krwi. Istnieje ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych, ponieważ kwas foliowy może wpływać na metabolizm leków przeciwpadaczkowych.

Kwas foliowy może wchodzić w interakcje z różnymi lekami, co może wpływać na skuteczność leczenia. Zawsze należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, suplementach i ziołach.

Leki zmniejszające skuteczność kwasu foliowego

Doustne środki antykoncepcyjne (zawierające estrogeny), leki przeciwgruźlicze, alkohol oraz żywice jonowymienne stosowane w leczeniu podwyższonego poziomu cholesterolu mogą zmniejszać skuteczność kwasu foliowego. Dzieje się tak na skutek zwiększonego metabolizmu witaminy lub zmniejszonego jej wchłaniania z przewodu pokarmowego.

Antagoniści kwasu foliowego

Niektóre leki, nazywane antagonistami kwasu foliowego (sulfonamidy, trimetoprym, pirymetamina, sulfasalazyna) oraz leki przeciwnowotworowe (metotreksat), blokują przekształcanie kwasu foliowego do jego aktywnej postaci w organizmie. To może znacząco zmniejszać skuteczność suplementacji kwasem foliowym.

Leki przeciwdrgawkowe

Kwas foliowy może wpływać na działanie leków przeciwpadaczkowych (fenobarbital, fenytoina, prymidon), zwiększając szybkość ich metabolizmu w organizmie. Może to prowadzić do obniżenia stężenia tych leków we krwi i zwiększenia ryzyka wystąpienia napadów padaczki. Dlatego konieczne jest regularne monitorowanie stężenia leków przeciwdrgawkowych we krwi i ewentualne dostosowanie ich dawki przez lekarza.

Ciąża

Kwas foliowy jest bezpieczny i zalecany w okresie ciąży. Prawidłowo przeprowadzone badania naukowe nie wykazały szkodliwego działania kwasu foliowego na przebieg ciąży ani na stan zdrowia płodu czy noworodka.

Co więcej, badania potwierdziły, że podawanie kwasu foliowego w okresie przed zajściem w ciążę i podczas pierwszych tygodni ciąży znacząco zmniejsza ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej u płodu. Wady cewy nerwowej to poważne wady wrodzone dotyczące rozwoju mózgu i rdzenia kręgowego. Dlatego kobiety planujące ciążę powinny rozpocząć suplementację kwasu foliowego jeszcze przed poczęciem.

Karmienie piersią

Kwas foliowy przenika do mleka kobiecego, jednak nie stwierdzono żadnego negatywnego wpływu na dzieci karmione piersią. Acidum Folicum Richter może być bezpiecznie stosowany w okresie laktacji.

Kwas foliowy nie wywiera wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Można bezpiecznie prowadzić samochód i wykonywać czynności wymagające koncentracji podczas stosowania tego leku.

Jak każdy lek, Acidum Folicum Richter może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Kwas foliowy rzadko wywołuje działania niepożądane.

Reakcje alergiczne (niezbyt często)

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi są skórne reakcje alergiczne, takie jak wysypka i świąd skóry. Zwykle są one łagodne i ustępują po przerwaniu stosowania leku.

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (rzadko)

Niektórzy pacjenci mogą odczuwać:

• Gorzki smak w ustach.
• Wzdęcia.
• Nudności.
• Wymioty.
• Biegunkę.

Zaburzenia psychiczne (rzadko)

Mogą wystąpić:

• Brak łaknienia.
• Trudności w zasypianiu.
• Senność.
• Nadmierna pobudliwość nerwowa.
• Obniżony nastrój (depresja).

Ciężkie reakcje alergiczne (bardzo rzadko)

W wyjątkowych przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne, takie jak:

• Obrzęk naczynioruchowy (nagły obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła, który może utrudniać oddychanie).
• Skurcz oskrzeli (trudności w oddychaniu, świszczący oddech).
• Reakcja anafilaktyczna (ciężka, zagrażająca życiu reakcja alergiczna).

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy alergiczne, szczególnie trudności w oddychaniu lub obrzęk twarzy, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie ratunkowe.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, w tym niewymienione w tej charakterystyce, należy powiedzieć o tym lekarzowi lub farmaceucie. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Dotychczas nie opisano przypadków przedawkowania kwasu foliowego, dlatego nieznany jest dokładny obraz kliniczny ostrego przedawkowania.

W przypadku przyjęcia przez pacjenta dawki znacznie wyższej niż zalecana, wskazane jest wywołanie wymiotów (jeśli od przyjęcia leku minęło niewiele czasu) i obserwacja pacjenta. W razie konieczności lekarz wdroży odpowiednie leczenie objawowe, czyli leczenie występujących objawów.

Kwas foliowy, znany również jako kwas petroiloglutaminowy, pełni w organizmie rolę koenzymu – substancji, która pomaga w przebiegu wielu ważnych reakcji chemicznych.

Synteza materiału genetycznego

Kwas foliowy jest niezbędny do produkcji DNA i RNA – materiału genetycznego komórek. Uczestniczy w reakcjach przenoszenia grup chemicznych (formylowej, hydroksymetylowej, metylowej, formiminowej), które są kluczowe dla syntezy zasad purynowych i pirymidynowych – podstawowych składników DNA i RNA. Bez odpowiedniej ilości kwasu foliowego komórki nie mogą się prawidłowo dzielić i rozwijać.

Przekształcenie do aktywnej postaci

W organizmie kwas foliowy jest przekształcany do kwasu folinowego (znanego również jako kwas tetrahydrofoliowy lub FH4), który jest właściwą substancją aktywną – koenzymem uczestniczącym w procesach metabolicznych.

Metabolizm homocysteiny

Kwas foliowy, wraz z witaminą B12 i witaminą B6, uczestniczy w metabolizmie homocysteiny – aminokwasu, którego podwyższony poziom we krwi jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia, takich jak miażdżyca, zawał serca czy udar mózgu. Kwas foliowy dostarcza grupę metylową potrzebną do przekształcenia homocysteiny w metioninę, co prowadzi do obniżenia stężenia homocysteiny we krwi.

Profilaktyka wad wrodzonych

Badania kliniczne potwierdziły, że zwiększenie podaży kwasu foliowego w okresie co najmniej 1 miesiąca przed planowanym zapłodnieniem i w pierwszym trymestrze ciąży jest skuteczną metodą profilaktyki wad cewy nerwowej u płodu. Wady cewy nerwowej to poważne wady wrodzone, takie jak rozszczep kręgosłupa czy bezmózgowie.

Wchłanianie

Po przyjęciu doustnym kwas foliowy wchłania się w około 70-80% w dwunastnicy i początkowej części jelita cienkiego (jelicie czczym). Wchłanianie przebiega szybko i bez ograniczeń. Największe stężenie kwasu foliowego we krwi osiągane jest po 2-3 godzinach od przyjęcia leku. Niewchłonięta część kwasu foliowego jest wykorzystywana przez bakterie jelitowe.

Dystrybucja w organizmie

Kwas foliowy wiąże się luźno z albuminami (białkami osocza krwi) w około 70% i przenika do wszystkich tkanek organizmu. Jest magazynowany głównie w wątrobie w postaci folianów, w ilości około 5-10 mg.

Metabolizm

W komórkach organizmu kwas foliowy jest przekształcany do kwasu tetrahydrofoliowego (kwasu folinowego, FH4) w reakcjach enzymatycznych przy udziale reduktazy dihydrofolianowej. Następnie do kwasu folinowego przyłączają się reszty kwasu glutaminowego. Powstałe poliglutaminiany kwasu folinowego są właściwą substancją aktywną – koenzymem. Okres półtrwania kwasu foliowego w osoczu wynosi około 3,5 godziny.

Wydalanie

Kwas foliowy jest wydalany głównie przez nerki z moczem – około 80% przyjętej dawki. Po podaniu pojedynczej dawki 5 mg wydalanie przez nerki ustaje po upływie około 5 godzin.

Zapotrzebowanie dobowe

Zapotrzebowanie dobowe na kwas foliowy u dorosłego człowieka wynosi około 400 mikrogramów (0,4 mg) na dobę. U kobiet w ciąży i karmiących piersią, u chorych przewlekle oraz u osób nadużywających alkoholu (z powodu upośledzonego wchłaniania) zapotrzebowanie na kwas foliowy może być nawet dwukrotnie większe.

Badania przedkliniczne (przeprowadzone na zwierzętach) nie wykazały żadnego szczególnego zagrożenia dla człowieka. Nie zaobserwowano działań teratogennych (powodujących wady wrodzone) ani embriotoksycznych (szkodliwych dla rozwijającego się płodu). Kwas foliowy jest uznawany za bezpieczną substancję, zarówno w zastosowaniach krótkoterminowych, jak i długoterminowych.

Substancją czynną leku jest kwas foliowy (Acidum folicum). Jedna tabletka zawiera 5 mg kwasu foliowego (w przypadku mocy 5 mg) lub 15 mg kwasu foliowego (w przypadku mocy 15 mg).

Lek zawiera również substancje pomocnicze:

• Celuloza mikrokrystaliczna.
• Wapnia wodorofosforan bezwodny.
• Skrobia kukurydziana.
• Krzemionka koloidalna bezwodna.
• Magnezu stearynian.

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.

Nie przechowywać w temperaturze powyżej 25°C. Lek powinien być przechowywany w oryginalnym opakowaniu w celu ochrony przed światłem, które może wpływać na stabilność substancji czynnej.

Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień podanego miesiąca.

Okres ważności leku wynosi 2 lata od daty produkcji.

Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki. Należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa. Te środki ostrożności pomogą chronić środowisko naturalne.