aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

, ,

Czy węgiel aktywny zabija wirusy? Poznaj zasady jego stosowania!

Węgiel aktywny i 5 zasad poprawnego stosowania

Węgiel aktywny to substancja znana od lat. Ze względu na swoje właściwości adsorpcyjne stosowany jest głównie w leczeniu schorzeń obejmujących układ pokarmowy. Nie jest to jednak jego jedyne zastosowanie. W artykule dowiesz się jak i kiedy poprawnie stosować węgiel aktywny.
Na co działa węgiel aktywny? (fot. Canva).

Co to jest węgiel aktywny?

Węgiel aktywny (synonimy: węgiel chłonny, carbo medicinalis, carbo activatus, carbo adsorbens) to substancja będąca amorficzną postacią węgla, która powstaje podczas niepełnego spalania materii organicznej. W trakcie różnych procesów dochodzi do powstania licznych porów, dzięki czemu końcowy produkt osiąga dużą powierzchnię całkowitą w małej objętości [1]. Węgiel aktywny charakteryzuje się zdolnością do wiązania niektórych substancji chemicznych.

Jak działa węgiel aktywny?

Węgiel aktywny wiąże na swojej powierzchni związki, które nie zostały jeszcze wchłonięte w układzie pokarmowym — stąd ważne jest jego jak najszybsze podanie po spożyciu toksyny. Najlepszemu wiązaniu ulegają substancje niezjonizowanie, z tego powodu węgiel lepiej adsorbuje substancje rozpuszczalne w tłuszczach niż w wodzie. Węgiel nie ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego [1,3].

Od czego zależy efektywność wiązania toksyny do węgla chłonnego? Oprócz charakteru chemicznego związku ważny jest stosunek pomiędzy ilością wolnej toksyny, a już utworzonego kompleksu węgiel aktywny-toksyna. Wynika z tego, że im więcej przyjętego węgla, tym teoretycznie — efektywność adsorpcji substancji toksycznej lepsza [3].

Na co pomaga węgiel aktywny?

Główne zastosowanie omawianej substancji związane jest ze schorzeniami układu pokarmowego, takimi jak:

  • niestrawność i wzdęcia;
  • biegunki;
  • zatrucia lekami i związkami chemicznymi [2].

Węgiel aktywny na niestrawność i wzdęcia

W przypadku niestrawności i wzdęć węgiel można podawać dorosłym i dzieciom od 12. roku życia. Dawka jednorazowa wynosi od 800 mg do 1200 mg węgla aktywnego kilka razy na dobę. Maksymalny okres terapii bez konsultacji z lekarzem to 7 dni [2].

Węgiel aktywny na biegunkę

Biegunki mogą być leczone przy użyciu węgla u dorosłych i dzieci od 12. roku życia. Podaje się wtedy jednorazowo 4 g substancji, a dawkę można powtórzyć kilkakrotnie w ciągu doby. Maksymalny okres terapii bez konsultacji z lekarzem to 2 dni [2].

Węgiel aktywny na zatrucie

Węgiel aktywny stosuje się w przypadkach zatruć, ponieważ posiada właściwości adsorpcyjne, co oznacza, że jest w stanie wiązać na swojej powierzchni różne substancje chemiczne, toksyny, leki, zapobiegając ich wchłanianiu z przewodu pokarmowego do krwiobiegu. Dzięki swojej porowatej strukturze, węgiel aktywny ma bardzo dużą powierzchnię wewnętrzną, co umożliwia adsorpcję dużych ilości toksycznych substancji. Stosowanie go zaraz po zażyciu substancji toksycznej lub w przypadku zatrucia pokarmowego może pomóc zredukować absorpcję toksyn przez organizm.

Czy warto stosować węgiel aktywny na grypę i inne wirusy?

Węgiel aktywny nie działa bezpośrednio na wirusy grypy i nie jest zalecany jako środek leczniczy na grypę. Jego stosowanie może być pomocne w przypadku objawów ze strony przewodu pokarmowego, które czasami towarzyszą grypie, jak biegunka czy niestrawność, ale nie będzie to główne czy skuteczne leczenie samej grypy.

Jak stosować węgiel aktywny? Dawkowanie

Podstawowy mechanizm działania węgla chłonnego oparty jest na jego dużej powierzchni całkowitej. W aptekach substancja występuje w tabletkach lub kapsułkach w ilości od 150 mg do 300 mg, dlatego jednorazowo należy przyjąć od kilku do nawet 20 tabletek.

Jeśli węgiel aktywny występuje w postaci tabletek, to najlepiej je rozgnieść i zawiesić w wodzie. Kapsułki będą bardziej komfortowe, gdyż po ich otwarciu, zawartość można wsypać do wody. Węgiel aktywny najlepiej mieszać z wodą w stosunku 1 część węgla na 2 części wody.

Jakie preparaty z węglem aktywnym kupisz w aptece?

Tabletki z węglem

W aptekach możemy znaleźć następujące preparaty:

  • Węgiel aktywowany Colfarm — 150 mg;
  • Carbo medicinalis VP — 300 mg. W przypadku tego produktu zastosowano dodatek sacharozy, dlatego, zamiast rozprowadzać tabletki w wodzie, można je rozgryźć.
https://leki.pl/suplement/wegiel-aktywowany-tabletki-150-mg-colfar/

Kapsułki z węglem

W przypadku kapsułek wybór jest bardziej różnorodny:

  • Oleofarm Węgiel aktywowany carbon — 150 mg;
  • Węgiel leczniczy Microfarm — 200 mg;
  • Węgiel leczniczy VP — 200 mg;
  • Carbo Activ Vita — 150 mg.

5 zasad podczas stosowania węgla aktywnego

Czas podania

Węgiel chłonny należy przyjąć jak najszybciej to możliwe — najlepiej do 1 godziny po spożyciu toksyny. Efektywność terapii jest wtedy największa. Im później podamy węgiel aktywny, tym większa część substancji chemicznej ulegnie wchłonięciu do organizmu. W pewnym badaniu przeanalizowano, jak czas podania węgla wpływa na obniżenie ilości substancji chemicznej w organizmie pacjenta. Wykazano, że przyjęcie węgla aktywnego do 30 minut po spożyciu toksyny, obniża jej poziom w ustroju o około 70% (względem braku zastosowania węgla). Jeśli węgiel zostanie podany do 1 godziny, to poziom ulegnie obniżeniu już tylko o około 35% [3,5].

Natomiast węgiel aktywny można podać nawet do 4 godzin po przyjęciu substancji toksycznej, jeśli przyjęto bardzo dużą ilość toksyny, lek o przedłużonym uwalnianiu lub substancję, która opóźnia pasaż jelitowy [5].

Stan pacjenta

Węgiel aktywny można podawać jedynie pacjentom świadomym i zdolnym do współpracy. Węgiel aktywny, szczególnie podczas podawania wielokrotnego, może podrażnić układ pokarmowy i generować wymioty, dlatego jeśli pacjent nie ma prawidłowych odruchów, należy zastosować intubację. Inne przeciwwskazania to:

  • trudności z połykaniem;
  • ryzyko wystąpienia drgawek;
  • zaburzenia pasażu jelitowego;
  • jakiekolwiek urazy, krwawienia lub obecność wrzodów w układzie pokarmowym;
  • nawracające i powtarzające się wymioty;
  • zatrucie benzyną lub olejami [3,5-6].

Węgiel aktywny to odtrutka nieswoista

Węgiel aktywny jest odtrutką nieswoistą. Pomaga usunąć wiele toksyn z organizmu, jednak nie jest rozwiązaniem idealnym. Jeśli istnieje odtrutka swoista na przyjętą toksynę, czyli substancja, której działanie jest skierowane tylko i wyłącznie na nią, to lepiej skorzystać z takiego rozwiązania [3].

Węgiel aktywny nie jest odtrutką idealną

Należy pamiętać o tym, że węgiel chłonny nie wiąże wszystkich substancji toksycznych. Przykłady związków, które ulegają adsorpcji na węglu to:

  • amfetamina;
  • salicylany, np. kwas acetylosalicylowy (Aspirin Cardio, Polopiryna S, Acard);
  • atropina;
  • barbiturany (np. Luminalum, Luminalum Unia);
  • benzodiazepiny (np. Lorafen, Relanium, Estazolam TZF);
  • digoksyna (Digoxin Teva);
  • dekstrometorfan (Acodin, Tussi Drill, Tussidex);
  • paracetamol (Apap);
  • teofilina (Euphyllin long, Theospirex retard);
  • rycyna;
  • strychnina;
  • muskaryna;
  • akonityna;
  • kolchicyna.

Węgiel nie działa natomiast na substancje, takie jak:

  • alkohole (etanol, metanol);
  • sole nieorganiczne, np. NaCl;
  • metale i ich związki nieorganiczne (np. lit);
  • kwasy i zasady [5].

Węgiel aktywny i działania niepożądane

Niestety z racji dużych właściwości adsorpcyjnych, związek będzie zmniejszał wchłanianie również normalnie stosowanych leków. Podczas terapii nie należy przyjmować innych leków minimum 2 godziny przed lub po przyjęciu węgla aktywnego.

Węgiel nie ulega wchłanianiu z przewodu pokarmowego, dlatego będzie zabarwiał stolec na czarno. Nie jest to działanie, którym należy się przejmować.

Działania niepożądane po spożyciu węgla nie są bardzo poważne i dotyczą głównie zaburzeń żołądkowo-jelitowych, takich jak: wymioty, biegunka czy zaparcia [2].

Bibliografia

  1. “Activated charcoal | DrugBank Online.” [Online]. Available: https://go.drugbank.com/drugs/DB09278. [Accessed: 06-Apr-2021].
  2. Węgiel leczniczy VP – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  3. J. Silberman, M. A. Galuska, and A. Taylor, Activated Charcoal. StatPearls Publishing, 2021.
  4. J. A. Lowry, “Second Meeting of the Subcommittee of the Expert Committee on the Selection and Use of Essential Medicines USE OF ACTIVATED CHARCOAL IN PEDIATRIC POPULATIONS,” 2008.
  5. T. Zellner, D. Prasa, E. Färber, P. Hoffmann-Walbeck, D. Genser, and F. Eyer, “The use of activated charcoal to treat intoxications,” Deutsches Arzteblatt International, vol. 116, no. 18. Deutscher Arzte-Verlag GmbH, pp. 311–317, 03-May-2019, doi: 10.3238/arztebl.2019.0311.
  6. “Witold Seńczuk – Toksykologia Współczesna.” .

Omawiane substancje

  • Węgiel aktywny

    Węgiel aktywny to substancja o dużej powierzchni wewnętrznej, stosowana do oczyszczania wody i powietrza. Jest również skutecznym lekiem na zatrucia pokarmowe.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Biegunka

    Biegunka to stan, w którym występuje częste i luźne wypróżnianie się. Może być spowodowana różnymi czynnikami, takimi jak infekcje, choroby jelitowe, stres czy nieprawidłowa dieta.
  • Wymioty

    Schorzenie charakteryzujące się nagłym i niekontrolowanym odruchem wymiotnym, który może być spowodowany różnymi czynnikami, takimi jak choroby, infekcje, stres czy nieprawidłowe odżywianie. Wymioty mogą prowadzić do odwodnienia organizmu i wymagają odpowiedniego leczenia, aby zapobiec poważnym powikłaniom.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , .