Indeks substancji czynnych
na litery “Wi”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Wiśnia pospolita (Prunus cerasus) zawiera antocyjany, melatoninę i flawonoidy, które wykazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Sok i wyciąg z wiśni stosuje się głównie w celu wspomagania regeneracji po treningu i poprawy jakości snu. Dostępna jest w formie soku, koncentratu, kapsułek, suszonych owoców i oleju z pestek.
Wiśnia japońska (Prunus serrulata) to źródło flawonoidów, antocyjanów i witaminy C, wspierających układ krążenia, odporność, działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe oraz zdrowie skóry i trawienie.
- surowce roślinne
Wiśnia pospolita to roślina o udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych, antyoksydacyjnych i moczopędnych. Jej owoce zawierają antocyjany, flawonoidy, witaminy i minerały. Stosowana przy dnie moczanowej, problemach trawiennych i stanach zapalnych stawów. Liście wiśni, znane z medycyny ludowej, dostarczają polifenoli i garbników. Preparaty z wiśni są dostępne w aptekach w formie suplementów.
- surowce roślinne
Wiśnia ptasia (Prunus avium) to drzewo z rodziny różowatych, którego owoce – czereśnie – są bogate w witaminy i minerały. W fitoterapii szczególną rolę odgrywają szypułki czereśni, cenione za właściwości moczopędne i przeciwzapalne. Stosowane w postaci naparu, wspierają wydalanie nadmiaru płynów z organizmu i są dostępne w aptekach bez recepty.
- witaminy i minerały
Witamina A to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, niezbędna do prawidłowego widzenia, zdrowia skóry i błon śluzowych oraz sprawnego funkcjonowania układu odpornościowego. Jej aktywne formy – retinol, retinal i kwas retinowy – pełnią różne role w organizmie. Źródłem witaminy A są m.in. wątroba, jaja i nabiał, a także kolorowe warzywa i owoce zawierające beta-karoten. Niedobór jest rzadki w krajach rozwiniętych, ale nadmiar – zwłaszcza z suplementów – może być toksyczny.
- witaminy i minerały
Witamina B1 (tiamina) to kluczowy składnik odżywczy uczestniczący w przemianach węglowodanów, aminokwasów i tłuszczów oraz w produkcji energii. Wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, sercowo-naczyniowego i funkcje psychologiczne. Jej niedobór może prowadzić do poważnych zaburzeń neurologicznych i sercowych. Dobrymi źródłami tiaminy są produkty pełnoziarniste, strączkowe, orzechy i mięso wieprzowe.
- witaminy i minerały
Witamina B12 (kobalamina) to kluczowa witamina z grupy B, niezbędna do produkcji czerwonych krwinek, prawidłowej pracy układu nerwowego i metabolizmu energetycznego. Nie jest wytwarzana przez organizm – pochodzi wyłącznie z diety lub suplementów. Jej niedobór może prowadzić do anemii megaloblastycznej, zaburzeń neurologicznych i podwyższenia poziomu homocysteiny. Szczególnie narażone są osoby na diecie wegańskiej, osoby starsze i pacjenci z chorobami przewodu pokarmowego.
- witaminy i minerały
Witamina B2 (ryboflawina) to kluczowy składnik odżywczy uczestniczący w przemianach energetycznych, ochronie antyoksydacyjnej oraz prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, skóry i oczu. Organizm człowieka nie jest w stanie wytwarzać jej w wystarczających ilościach, dlatego musi być regularnie dostarczana z dietą lub suplementami. Jej niedobór objawia się m.in. zajadami, zmęczeniem, problemami ze wzrokiem i zapaleniem języka.
- witaminy i minerały
Witamina B3 (niacyna, witamina PP) to rozpuszczalna w wodzie witamina z grupy B, kluczowa dla metabolizmu energetycznego, pracy układu nerwowego oraz kondycji skóry i błon śluzowych. Jej niedobór prowadzi do pelagry. Naturalne źródła to przede wszystkim mięso, ryby i podroby, a w suplementach dostępna jest jako kwas nikotynowy lub nikotynamid.
- witaminy i minerały
Witamina B5 (kwas pantotenowy) to składnik koenzymu A, niezbędny do pozyskiwania energii z pożywienia oraz syntezy hormonów steroidowych, neuroprzekaźników i witaminy D. Wspiera sprawność umysłową, zdrowie skóry i prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego człowieka wynosi 5 mg – i jest łatwe do pokrycia dzięki urozmaiconej diecie.
- witaminy i minerały
Witamina B6 uczestniczy w ponad 100 reakcjach enzymatycznych – od syntezy neuroprzekaźników po tworzenie czerwonych krwinek. Jej aktywna forma, pirydoksalo-5-fosforan, jest kluczowa dla metabolizmu aminokwasów, prawidłowego działania układu nerwowego i odpornościowego oraz regulacji aktywności hormonalnej. Niedobór jest rzadki, ale może powodować zmiany skórne, zaburzenia nastroju i niedokrwistość. Nadmiar – tylko przy bardzo wysokich dawkach suplementacyjnych – grozi uszkodzeniem nerwów obwodowych.
- witaminy i minerały
Witamina C (kwas L-askorbinowy) to niezbędna, rozpuszczalna w wodzie witamina o szerokim działaniu: silny antyoksydant, kofaktor syntezy kolagenu, wsparcie odporności i wchłaniania żelaza. Organizm jej nie magazynuje, dlatego regularne dostarczanie jej z dietą – bogatą w świeże warzywa i owoce – lub suplementami jest konieczne dla zachowania zdrowia.
- witaminy i minerały
Witamina D3 (cholekalcyferol) to kluczowy składnik odżywczy niezbędny do zdrowia kości, zębów i mięśni. Organizm wytwarza ją w skórze pod wpływem słońca, ale u większości Europejczyków synteza ta jest niewystarczająca – szczególnie zimą. Oficjalnie potwierdzono, że witamina D przyczynia się do prawidłowego wchłaniania wapnia i fosforu, utrzymania prawidłowego stanu kości i zębów, prawidłowej funkcji mięśni oraz wspomaga układ odpornościowy.
- witaminy i minerały
Witamina E to kluczowy antyoksydant rozpuszczalny w tłuszczach, który chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Jej główną formą biologicznie aktywną jest alfa-tokoferol. Znajdziesz ją w olejach roślinnych, orzechach i nasionach. Niedobór objawia się m.in. osłabieniem mięśni i zaburzeniami neurologicznymi, natomiast nadmierna suplementacja może zwiększać ryzyko krwawień i innych powikłań.
- witaminy i minerały
Witamina F to grupa niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), których organizm nie potrafi samodzielnie wytwarzać. Są kluczowe dla budowy błon komórkowych, prawidłowej kondycji skóry, funkcjonowania układu odpornościowego i gospodarki lipidowej. Znajdziesz je w olejach roślinnych, orzechach i nasionach. W aptekach witamina F dostępna jest głównie w postaci maści i kremów do stosowania zewnętrznego oraz suplementów diety.
- witaminy i minerały
Witamina K to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, niezbędna do prawidłowego krzepnięcia krwi i zdrowych kości. Występuje jako K1 (filochinon) w zielonych warzywach oraz K2 (menachinon) w produktach fermentowanych i odzwierzęcych. Niedobór objawia się skłonnością do krwawień i siniaków, a jej suplementacja wymaga szczególnej ostrożności u osób stosujących leki przeciwzakrzepowe.
- witaminy i minerały
Witamina K2 jest niezbędna dla zdrowia kości i zębów. Substancja ta pomaga w utrzymaniu prawidłowego krzepnięcia krwi.
- witaminy i minerały
Witaminy z grupy B to osiem rozpuszczalnych w wodzie składników odżywczych niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, metabolizmu energetycznego i produkcji czerwonych krwinek. Działają synergistycznie, dlatego często suplementuje się je razem jako B-complex. Ich naturalne źródła to mięso, podroby, nabiał, jaja, rośliny strączkowe i pełnoziarniste produkty zbożowe. Niedobory są szczególnie częste u wegan, seniorów i kobiet w ciąży.
Witania ospała (Withania somnifera) to roślina adaptogenna, wspierająca walkę ze stresem, poprawę snu i działanie przeciwzapalne. Zawiera witanolidy, alkaloidy i flawonoidy, wykorzystywana jest w suplementach i terapiach naturalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Witanolidy to substancje lecznicze pochodzące z roślin, które wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i przeciwutleniające. Są stosowane w leczeniu chorób reumatycznych, bólu mięśni i stawów oraz chorób układu krążenia.
