Jakie są rodzaje witaminy K?

Najczęściej z witaminą K kojarzy nam się reklamowana witamina K2-MK7. Czy to inny rodzaj witaminy, czy witamina K jest jedna i to tylko chwyt marketingowy?

Jeśli mówimy o witaminie K, to mamy na myśli całą grupę witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Tytułowa witamina występuje w kilku formach, które różnią się między innymi strukturą chemiczną i pełnionymi funkcjami. Możemy wyróżnić 3 główne rodzaje witaminy K:

  1. Filochinon – witamina K1 (PK).
  2. Menachinon – witamina K2 (MK-n).
  3. Menadion – witamina K3 [1,2].

Gdzie znajduje się witamina K?

Najprostszym sposobem na dostarczenie witaminy K do naszego organizmu będzie zróżnicowana dieta. W jakich produktach spożywczych jest jej najwięcej?

REKLAMA
REKLAMA

Gdzie znajdę witaminę K?

Witamina K1, czyli filochinon to naturalna forma witaminy K. Znajdziemy ją w największych ilościach w następujących produktach:

  • zielone warzywa liściaste, np.: jarmuż,
  • brukselka, brokuły,
  • kiełki roślin,
  • owoce, takie jak awokado, kiwi i zielone winogrona,
  • kolendra, pietruszka,
  • oleje roślinne, np. rzepakowy, sojowy lub oliwa z oliwek [1,2].

Witamina K2 i produkty żywnościowe

Drugą formą witaminy K jest K2, czyli menachinon. Poprawniej używać określenia menachinony, gdyż ten rodzaj ma jeszcze swoje podrodzaje – w sumie 12 (od MK-4 do MK-15) [2].

Co ciekawe nie wszystkie typy witaminy K2 produkowane są naturalnie w naszym organizmie. Jedynie witamina K2 MK-4 powstaje naturalnie z przemiany filochinonu. Naturalnie wytwarzamy również K2 od MK-6 do MK-11, ale w tym procesie pomagają nam bakterie [1,2].

Witamina K2 jest trudniej dostępna z pożywienia niż K1 i możemy dostarczyć ją, spożywając, np.:

  • fermentowane masło i ser,
  • twaróg,
  • żółtka jaj,
  • wątrobę wołową,
  • natto – tradycyjna japońska potrawa oparta na bazie soi, która powstaje w procesie fermentacji (duża zawartość MK-7) [1,2].

Gdzie znajdę witaminę K3?

Menadion, czyli witamina K3 jest syntetyczną formą witaminy K, dlatego nie występuje naturalnie w produktach żywnościowych [2].

Witamina K – funkcje i właściwości?

Proces krzepnięcia krwi

Właściwości witaminy K odgrywają dużą rolę w procesie krzepnięcia krwi, gdyż jest ona niezbędna do produkcji kilku czynników potrzebnych w tym procesie. Ich niedobór będzie powodował nieprawidłowe działanie kaskady krzepnięcia krwi, co w efekcie prowadzi do nadmiernych krwawień [3].

Największe niebezpieczeństwo związane z krwawieniami występuje u noworodków, gdyż mają one niedostateczny poziom witaminy K. Wynika to z tego, że witamina K nie przechodzi w odpowiednich ilościach przez łożysko matki. Dodatkowo mleko matki ma niewielkie ilości tej witaminy. W efekcie w przeszłości często obserwowało się nagłe i poważne krwawienia (również wewnątrz organizmu) u noworodków [3,4].

Warto zaznaczyć, że wspomniane krwawienie nie musi wystąpić od razu po urodzeniu! Dzieli się ono na 3 formy:

  • wczesne – pierwsze 24 godziny życia,
  • klasyczne – od 2. do 7. dnia życia,
  • późne – od 2. do 12. tygodnia życia [3,4].

Według Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego noworodkowi o masie powyżej 1500 g należy podać 1 mg witaminy K domięśniowo w ciągu pierwszych 6 godzin od urodzenia. U dzieci lżejszych podaje się 0,5 mg witaminy K. Późniejsza suplementacja witaminą K nie jest już potrzebna [5].

Niedobory witaminy K mogą być również niebezpieczne u dorosłych z powodu osłabienia procesu krzepnięcia krwi i ryzyka krwawień. Witaminę K stosuje się głównie do leczenia hipoprotrombinemii, czyli niedoboru protrombiny – II czynnika krzepnięcia krwi. Może być ona wywołana:

  • przedawkowaniem doustnych leków przeciwzakrzepowych (np. acenokumarol – Acenocumarol WZF, warfaryna – Warfin),
  • przyjmowaniem leków przeciwbakteryjnych, które niszczą naturalną florę bakteryjną jelit,
  • stosowaniem leków, które hamują działanie witaminy K, np. antybiotyki o szerokim spektrum działania lub salicylany),
  • w przebiegu żółtaczki mechanicznej [1,6].

Osteoporoza

Kolejną ważną funkcją witaminy K jest fakt, że jest niezbędna do działania enzymów, które odpowiadają za prawidłową strukturę i metabolizm procesów dotyczących kości i żył [1].

Prawidłowy poziom witaminy K jest niezbędny do przekształcania osteoblastów do osteocytów. Osteocyty to końcowe komórki tworzące kości. Witamina K (głównie MK-4 i MK-7) zmniejsza także procesy osteoklastogenezy, czyli tworzenia osteoklastów. Osteoklasty to z kolei komórki, tzw. kościogubne, które “niszczą” kości. W efekcie niedobory witaminy K i zaburzenia procesów z nią powiązanych mogą prowadzić do rozwoju osteoporozy i zwiększenia ryzyka złamań [1,7].

Zdrowe żyły

Niedobory witaminy K mogą prowadzić również do zwapnienia żył [1].

Niedobór witaminy K – jak suplementować?

Witamina K, podobnie jak inne witaminy, powinna być suplementowana z rozwagą. Niedobory witaminy K, jak i jej nadmiar mogą być niebezpieczne.

Określenie odpowiedniego poziomu witaminy K na podstawie badań krwi jest trudne. Nie ma również jednoznacznych zaleceń, które określają wymagany poziom witaminy K u zdrowych ludzi. Suplementację witaminą K wprowadza się na podstawie objawów pacjenta, takich jak np.: zaburzenia krzepnięcia krwi lub postępująca osteoporoza. W tym przypadku pomocne mogą być badania określające czas krzepnięcia krwi [2].

Tabela 1. przedstawia różne wytyczne dotyczące zalecanego dziennego spożycia witaminy K.

Tabela 1. Zalecane dziennie spożycie witaminy K [1].

RekomendacjePłećZalecane dziennie spożycie [µg]
USAKobiety90
Mężczyźni120
WHO*Kobiety55
Mężczyźni65
EuropaBez podziału75

* Zalecane spożycie: 1 μg/kg masy ciała dziennie.

Witamina K — jakie preparaty można kupić w aptece?

W aptekach znajdziemy wiele suplementów diety z witaminą K. Kapsułki i tabletki z witaminą K są najbardziej rozpowszechnione, ale witamina K występuje także w formie do podania domięśniowego.

Witamina K w tabletkach

Witamina K w tabletkach stanowi mniejszość preparatów dostępnych w aptekach. Jednak w tabletkach występuje jedyna forma witaminy K, która dostępna jest na receptę. Poniższa tabela przedstawia wybrane preparaty z witaminą K w tabletkach.

Tabela 2. Witamina K w tabletkach.

Nazwa handlowaZawartość witaminy KForma witaminy KIlość tabletekKategoria dostępności
Vitacon10 mgFitomenadion30Rp
Kinon75 µgK2 MK-7Suplementy diety
Kinon 200200 µg
Naturell Witamina K2 MK-775 µg60 (do rozgryzania i żucia)
MyVita Witamina K2 MK-7100 µg60

Witamina K w kapsułkach

Największą różnorodność preparatów z witaminą K stanowią kapsułki. Wszystkie to suplementy diety dostępne bez recepty.

Tabela 3. Witamina K w kapsułkach.

Nazwa handlowaZawartość witaminy KForma witaminy KIlość kapsułekKategoria dostępności
K2-Vitum Forte75 µgK2 MK-7
36 lub 60Suplement diety
Swanson Witamina K2100 µg30
Protego Witamina K2
75 µg

Dawkowanie witaminy K w tabletkach i kapsułkach

W przypadku suplementów diety z witaminą K w tabletkach i kroplach zalecana dzienna dawka to 1 kapsułka lub tabletka podczas posiłku. Jest to bezpieczna ilość, która pokrywa rekomendowane dzienne spożycie.

Dawkowanie preparatu na receptę (Vitacon) jest bardziej skomplikowane, gdyż zależy od konkretnego przypadku i powinno zostać indywidualnie ustalone przez lekarza.

Krople z witaminą K

Dostępne są również krople z witaminą K. To dobre rozwiązanie dla osób, które nie lubią przyjmować tabletek lub kapsułek.

Tabela 4. Krople z witaminą K.

Nazwa handlowaZawartość witaminy KForma witaminy KIlośćKategoria dostępności
Witamina K2MK790 µg w 6 kroplachK2 MK-730 mlSuplement diety
Kinon75 µg w 6 kroplach10 ml

Dawkowanie kropli

Standardowe dawkowanie kropli z witaminą K, wynosi 6 kropli dziennie podczas posiłku.

Zastrzyki z witaminą K

Witamina K w formie fitomenadionu dostępna jest jedynie na receptę jako preparat Vitacon. To roztwór do wstrzykiwań. W 1 ml znajduje się 10 mg witaminy K.

Niedobór witaminy K – czy warto suplementować?

Jeśli masz zdrową, zróżnicowaną dietę, bogatą w warzywa i owoce to ryzyko niedoboru witaminy K jest niewielkie. Nie powinieneś również suplementować tabletek z witaminą K, jeśli nie masz żadnych objawów wymienionych w tekście powyżej. Co prawda okresowa suplementacja nie powinna ci zaszkodzić, ale nie ma to większego sensu.

Natomiast jeśli obserwujesz u siebie problemy z krzepnięciem krwi bądź obawiasz się o osteoporozę, to pierwsze co powinieneś zrobić to skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą i dopiero później rozważyć włączenie suplementacji preparatami z witaminą K. Pomocne w podjęciu decyzji może okazać się wykonanie badań kontrolnych.

Jeśli chcesz zwiększyć poziom witaminy K w organizmie, to najbezpieczniej będzie rozpocząć od zmiany diety i zwiększeniu w niej ilości pokarmów bogatych w witaminę K.