Dlaczego seniorzy są szczególnie narażeni na niedobór witaminy D3?

Grupą osób, która jest najbardziej narażona na niedobór witaminy D3 są seniorzy. Problem jest szczególnie istotny w okresie zmniejszonej ekspozycji na działanie promieni słonecznych, a więc w jesienno-zimowej porze. Wynika to ze zmniejszonej skuteczności jej syntezy u osób po 65 roku życia. Ponadto w grupie seniorów powyżej 75 roku życia, obserwuje się spadek absorpcji witaminy D3 z przewodu pokarmowego, a także jej zmieniony metabolizm. W związku z powyższym suplementacja cholekalcyferolu, szczególnie w grupie seniorów jest niemal obowiązkowa [1], [2].

Jaką rolę w organizmie pełni witamina D3?

Witamina D3 oddziałuje na nasze kości, jelita, nerki oraz gruczoły przytarczyczne, utrzymując równowagę wapnia w całym organizmie. Utrzymanie jej optymalnego stężenia w surowicy jest istotnym czynnikiem w profilaktyce osteoporozy, krzywicy i osteomalacji. Kilka badań sugeruje, że cholekalcyferol może stymulować proliferację i różnicowanie włókien mięśni szkieletowych, utrzymując i poprawiając siłę oraz wydolność fizyczną.  W związku z tym trwają badania nad ustaleniem skuteczności suplementacji witaminy D3 w zapobieganiu i leczeniu sarkopenii (zespołu geriatrycznego, charakteryzującego się postępującą utratą masy i siły mięśni szkieletowych) u osób starszych. W ostatnich latach pojawiają się doniesienia naukowe dotyczące suplementacji witaminy D3 w celu zapobiegania i leczenia typowych dla populacji geriatrycznej schorzeń. Mowa tu o m.in.: zaburzeniach funkcji poznawczych, depresji, profilaktyce niektórych nowotworów lub wzmocnieniu odporności [3], [4], [5].

Źródła witaminy D3

Głównym źródłem (około 80%) witaminy D3 dla człowieka jest endogenna synteza skórna z prowitaminy podczas ekspozycji na działanie promieni słonecznych. Ponadto, niektóre produkty pochodzenia zwierzęcego naturalnie zawierają witaminę D3. Są to m.in.: wątróbka wołowa, sery, olej z wątroby dorsza, żółtka jaj, tłuste ryby (takie jak makrela, tuńczyk i łosoś) oraz oleje rybne (czytaj także: Tran i olej z wątroby rekina — wszystko, co powinieneś o nich wiedzieć!) [5].

REKLAMA
REKLAMA

Jakie jest zapotrzebowanie na witaminę D3 w grupie seniorów?

Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami rozpoczęcie suplementacji witaminą D3 powinien poprzedzić pomiar stężenia jej metabolitu wątrobowego 25-(OH)D w surowicy krwi. Otrzymany wynik należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. Odpowiednią dawkę dobiera się po uwzględnieniu masy ciała oraz wielkości podaży witaminy D3 w diecie. Warto zauważyć, że w 2019 roku Zespół ds. Suplementów Diety we współpracy z Europejskim Towarzystwem Witaminy D (EVIDAS) określił maksymalną ilość witaminy D w suplementach diety na poziomie 2000 IU w rekomendowanej, dziennej porcji  [6].

W czasie suplementacji należy zadbać o odpowiednią podaż wapnia w diecie. Źródła bogate w ten makroelement to m.in.: mleko, jogurt, kefir, maślanka, ser żółty, ser biały, sardynki, migdały, orzechy laskowe, czy fasola. Jeżeli z jakiegoś powodu podaż ta jest niewystarczająca, można dołączyć suplementację solami wapnia (najlepiej w kilku dawkach podzielonych). Przed wprowadzeniem suplementacji lekarz powinien ocenić ryzyko obecności stanu nadwrażliwości na cholekalcyferol (hiperkalcemia, hiperkalciuria, nefrokalcynoza, kamica nerkowa, mutacja genu CYP24A1, mutacja genu SLC34A1 lub inne postaci nadwrażliwości na witaminę D u pacjenta, lub u członków rodziny) [1].

Jakie preparaty są obecnie dostępne?

Obecnie na rynku witamina D3 dostępna jest w preparatach bez recepty zarejestrowanych zarówno jako leki OTC (m.in. Vigalex, Vigantoletten, Vigantol), jak i suplementy diety (D-vitum, Gold-Vit D, Molekin D3, Vitrum D3). Lekami dostępnymi na receptę są m.in. Devikap, Solderol. W Polsce cholekalcyferol jest również dostępny m.in. w  preparatach multiwitaminowych, olejach z wątroby dorsza, czy w preparatach wapniowych [1]. 

 

Bibiografia:

  1. W. B. Grant, B. J. Boucher, S. M. Kimball, and A. Dobrzan, “Vitamin D Supplementation Guidelines for General Population and Groups at Risk of Vitamin D Deficiency in Poland—Recommendations of the Polish Society of Pediatric Endocrinology and Diabetes and the Expert Panel With Participation of National Specialist C,” vol. 9, no. May, 2018.
  2. M. Wyskida, K. Wieczorowska-Tobis, and J. Chudek, “Prevalence and factors promoting the occurrence of vitamin D deficiency in the elderly,” Postepy Hig. Med. Dosw. (Online), vol. 71, pp. 198–204, 2017.
  3. L. E. Bode, M. McClester Brown, and E. M. Hawes, “Vitamin D Supplementation for Extraskeletal Indications in Older Persons,” J. Am. Med. Dir. Assoc., vol. 21, no. 2, pp. 164–171, 2020.
  4. F. Remelli, A. Vitali, A. Zurlo, and S. Volpato, “Vitamin D Deficiency and Sarcopenia in Older Persons,” pp. 1–14, 2019.
  5. M. Jarosz, Normy żywienia dla populacji Polski. 2017.
  6. https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/06/Ucha%C5%82wa-4_2019-witamina-D-1.pdf
  7. https://www.drugs.com/vitamin-d.html