Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “B”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Bocznia piłkowana (Serenoa repens) to roślina stosowana przy objawach łagodnego przerostu prostaty i łysieniu androgenowym. Standardowy wyciąg z owoców zawiera 80–95% kwasów tłuszczowych i fitosteroli, a typowa dawka to 320 mg dziennie. Dowody kliniczne są mieszane. Nie stosować w ciąży i przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Bodziszek cuchnący (Geranium robertianum) to roślina bogata w geraniinę, flawonoidy i olejki eteryczne. Tradycyjnie stosowany przy biegunkach, ranach i chorobach dziąseł. Dowody kliniczne u ludzi są ograniczone; nie stosować w ciąży.
- surowce roślinne
Boldoa aromatyczna (Peumus boldus) to chilijska roślina lecznicza, której liście zawierają alkaloid boldynę, flawonoidy i olejki eteryczne. HMPC uznał wyciąg z liści boldo za tradycyjny produkt leczniczy przy niestrawności i łagodnych skurczach jelitowych. Stosowanie wymaga ostrożności – askarydola w olejku eterycznym może być hepatotoksyczna.
- syntetyczne i biologiczne
Boldyna, naturalny składnik roślinny, wspomaga trawienie i działa żółciopędnie. Stosowana przy wzdęciach, uczuciu pełności i łagodnych zaparciach u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat.
- witaminy i minerały
Bor to pierwiastek śladowy obecny w owocach, orzechach i warzywach. Może wspierać zdrowie kości, stawy i gospodarkę hormonalną. Bezpieczna dawka suplementacyjna to zazwyczaj 1–6 mg dziennie; górna granica spożycia wynosi 10–20 mg/dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Borneol to terpenoid o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i wspomagającym dostarczanie leków do mózgu. Aktywuje receptory GABA-A i kanały TRPM8, hamuje szlak zapalny NF-κB oraz odwracalnie zwiększa przepuszczalność bariery krew–mózg. Większość dowodów pochodzi z badań na zwierzętach; kliniczne zastosowanie wymaga konsultacji ze specjalistą.
Borowik szlachetny to ceniony jadalny grzyb o unikalnym smaku, występujący w lasach Europy i innych kontynentów. Zawiera immunostymulujące β-glukany, przeciwutleniające polifenole oraz cenne minerały, ale wymaga ostrożności przy spożyciu.
- surowce roślinne
Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea) zawiera arbutynę, antocyjany, taniny i kwercetynę. Stosowana tradycyjnie przy infekcjach dróg moczowych, stanach zapalnych i dolegliwościach reumatycznych. Nie stosować w ciąży, przy karmieniu piersią i chorobach wątroby.
- surowce roślinne
Borówka czarna dostarcza 300–700 mg antocyjanów na 100 g świeżych owoców. Wyciągi standaryzowane (25–36% antocyjanów) badano w kontekście zdrowia oczu, krążenia i poziomu glukozy. Owoc jest bezpieczny przy standardowym spożyciu; możliwe interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwcukrzycowymi.
- surowce roślinne
Borówka niska (Vaccinium angustifolium) to owoc bogaty w antocyjany, kwercetynę i witaminę C. Badania kliniczne łączą jej spożycie z lepszą funkcją naczyń krwionośnych, korzystniejszym profilem lipidowym, wsparciem glikemii i poprawą pamięci. Liście borówki wymagają ostrożności – brak wystarczających danych o ich bezpieczeństwie.
- surowce roślinne
Borówka wysoka (Vaccinium corymbosum) dostarcza antocyjanów, proantocyjanidyn i witaminy C. Badania sugerują korzystny wpływ na serce, ciśnienie, pamięć i poziom cukru we krwi. Owoce są bezpieczne w ilościach spożywczych; wyciągi z liści mogą nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych.
- syntetyczne i biologiczne
Bosutynib to inhibitor kinaz tyrozynowych stosowany w terapii przewlekłej białaczki szpikowej, skuteczny także u pacjentów opornych na wcześniejsze leczenie.
- surowce roślinne
Boswellia serrata (kadzidłowiec indyjski) to roślina lecznicza, której żywica zawiera kwasy bosweliowe hamujące stan zapalny. Stosowana głównie przy osteoartrozie, astmie i zapalnych chorobach jelit; bezpieczna do 1000 mg/dobę przez 6 miesięcy. Przeciwwskazana w ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Bozentan to lek rozszerzający naczynia krwionośne, stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz powikłań twardziny układowej, poprawiający wydolność i komfort życia pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Brassikasterol to fitosterol z oleju rzepakowego i alg morskich. W badaniach laboratoryjnych hamuje enzym syntezy cholesterolu i wykazuje aktywność przeciwwirusową. Jego stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym jest badane jako biomarker choroby Alzheimera.
- syntetyczne i biologiczne
Brekspiprazol to nowoczesny lek przeciwpsychotyczny stosowany głównie w terapii schizofrenii, charakteryzujący się korzystnym profilem działania i możliwością indywidualizacji dawkowania.
- syntetyczne i biologiczne
Breksukabtagen autoleucel to innowacyjna terapia CAR-T, stosowana u dorosłych z wybranymi nowotworami krwi, oferująca nowe możliwości leczenia dzięki modyfikacji własnych komórek odpornościowych pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Brentuksymab vedotin to innowacyjny lek celowany stosowany w leczeniu wybranych chłoniaków, skutecznie niszczący komórki nowotworowe u pacjentów z oporną lub nawrotową postacią choroby.
- surowce roślinne
Olejek paczulowy z Pogostemon cablin zawiera paczulol i inne sesquiterpeny wykazujące w badaniach właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i łagodzące stres. Stosuje się go rozcieńczonego na skórę lub w aromaterapii – nigdy wewnętrznie. Kobiety w ciąży i dzieci poniżej 6 lat powinny unikać stosowania bez konsultacji lekarskiej.
- surowce roślinne
Brodziuszka wiechowata (andrographis) zawiera andrografiolid – związek o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym i immunomodulującym. Wyciągi stosuje się głównie przy przeziębieniu i infekcjach górnych dróg oddechowych. Może wchodzić w interakcje z wieloma lekami poprzez hamowanie enzymów CYP450.
- surowce roślinne
Brokuł jest bogatym źródłem sulforafanu, glukozynolanów, witaminy C i K oraz flawonoidów. Jego składniki aktywne wykazują działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub metabolizowane przez CYP1A2/CYP2A6 powinny skonsultować spożycie suplementów z brokułem z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Brolucizumab to innowacyjny lek do iniekcji doszklistkowych, stosowany w terapii wysiękowej AMD i cukrzycowego obrzęku plamki, skutecznie hamujący nieprawidłowy rozrost naczyń w siatkówce oka.
- witaminy i minerały
Brom (Br) to halogen o wąskim oknie bezpieczeństwa – normalne spożycie wynosi 2–8 mg/dobę, a nadmiar prowadzi do bromizmu. Biologiczny okres półtrwania bromku wynosi 9–12 dni. Dziś związki bromu są składnikami wybranych inhalatorów i leków na nadpotliwość; elemental brom jest silnie żrący i toksyczny.
- syntetyczne i biologiczne
Bromazepam to benzodiazepina stosowana w leczeniu lęku, napięcia i bezsenności. Wykazuje silne działanie uspokajające i przeciwlękowe, wymagając jednocześnie ostrożności podczas terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Bromek potasu to biały, krystaliczny związek chemiczny stosowany m.in. w medycynie i fotografii. Jest solą potasu i bromu.
- syntetyczne i biologiczne
Bromek sodu to historyczny środek uspokajający i przeciwdrgawkowy działający przez jon bromkowy wzmacniający hamowanie GABA. Dziś rzadko stosowany u ludzi, wciąż używany w weterynarii. Ryzyko bromizmu wymaga ścisłego monitorowania stężenia we krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Bromelaina to enzym proteolityczny z ananasa o udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych. Stosuje się ją pomocniczo przy bólu po zabiegach dentystycznych, zapaleniu zatok i chorobie zwyrodnieniowej stawów. Wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Bromfenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny w kroplach do oczu, wykorzystywany po operacjach okulistycznych, zwłaszcza zaćmy, w celu łagodzenia stanów zapalnych i wspomagania regeneracji.
- syntetyczne i biologiczne
Bromoheksyna ułatwia usuwanie gęstej wydzieliny z dróg oddechowych dzięki działaniu mukolitycznemu, znajduje zastosowanie w terapii kaszlu mokrego i schorzeń układu oddechowego.
- syntetyczne i biologiczne
Bromokryptyna reguluje poziom hormonów, wspomaga leczenie choroby Parkinsona, zaburzeń miesiączkowania i gruczolaków przysadki, działając na układ nerwowy oraz hormonalny u kobiet i mężczyzn.
- syntetyczne i biologiczne
Bronopol to syntetyczny konserwant przeciwdrobnoustrojowy w kosmetykach i lekach miejscowych. Działa przez utlenianie grup tiolowych drobnoustrojów i uwalnianie jonów bromu. W środowisku zasadowym może uwalniać formaldehyd; nie należy łączyć go z aminami wtórnymi ze względu na ryzyko tworzenia nitrozamin.
- surowce roślinne
Brukselka dostarcza glukozynolanów przekształcanych w sulforafan i inne izotiocyjaniany, karotenoidów, witamin C i K1 oraz kwasu alfa-liponowego. Regularne spożycie wiąże się z działaniem antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Osoby przyjmujące warfarynę lub leki metabolizowane przez CYP1A2 powinny zachować ostrożność.
- surowce roślinne
Brukwica zwyczajna (Stachys officinalis) to zioło tradycyjnie stosowane przy napięciu nerwowym, bólach głowy i problemach trawiennych. Zawiera alkaloidy, garbniki i irydoidy. Korzeń jest toksyczny; ziele przeciwwskazane w ciąży i przy niskim ciśnieniu tętniczym.
- syntetyczne i biologiczne
Brygatynib to inhibitor kinazy tyrozynowej stosowany w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacją ALK, skuteczny u pacjentów wymagających terapii celowanej.
- syntetyczne i biologiczne
Brymonidyna obniża ciśnienie śródgałkowe w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego oraz redukuje rumień w trądziku różowatym. Stosowana miejscowo jako krople do oczu lub żel na skórę.