Reklama

Wstęp: Działania niepożądane boraksu – co warto wiedzieć?

Boraks (nazywany również natrii tetraboras) to substancja czynna stosowana najczęściej miejscowo – w płynach lub roztworach do jamy ustnej oraz w maściach nakładanych na skórę12. Większość działań niepożądanych występuje bardzo rzadko i dotyczą one głównie sytuacji, gdy lek jest stosowany w zbyt dużych ilościach, przez długi czas, na uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, a także u małych dzieci34. Najczęściej zgłaszane objawy są łagodne, ale w wyjątkowych przypadkach mogą pojawić się poważniejsze reakcje, takie jak zaburzenia pracy układu nerwowego czy żołądkowo-jelitowego56. Warto pamiętać, że nie każdy pacjent musi doświadczyć działań niepożądanych – ich pojawienie się zależy m.in. od drogi podania, dawki, czasu stosowania, wieku czy stanu zdrowia43. Decydując się na stosowanie preparatów z boraksem, należy zawsze rozważyć korzyści i możliwe ryzyko związane z ich użyciem.

Najczęstsze działania niepożądane boraksu według układów narządowych

Poniżej przedstawiamy działania niepożądane, które mogą wystąpić podczas stosowania boraksu. Warto zwrócić uwagę, że większość opisanych objawów dotyczy sytuacji, gdy dochodzi do wchłaniania boraksu w większych ilościach – np. przy długotrwałym stosowaniu, na dużą powierzchnię skóry lub błon śluzowych, albo u małych dzieci34. Dla preparatów do stosowania miejscowego przy prawidłowym użyciu ryzyko jest bardzo niskie7.

Działania niepożądane o nieznanej częstości

  • Zaburzenia układu nerwowego: mogą pojawić się stany splątania (dezorientacja) oraz drgawki54673.
  • Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty oraz biegunka, które mogą prowadzić do odwodnienia546873.
  • Zaburzenia metabolizmu i odżywiania: brak łaknienia, czyli utrata apetytu46873.
  • Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: zaburzenia miesiączkowania (menstruacji)546873.
  • Zaburzenia krwi i układu chłonnego: niedokrwistość (anemia), objawiająca się osłabieniem, bladością skóry i szybkim męczeniem się546873.
  • Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypka, zmiany skórne, łuszczenie się błon śluzowych, zapalenie skóry5687.
  • Zaburzenia ogólne i w miejscu podania: uczucie osłabienia, a przy dłuższym stosowaniu – możliwość uszkodzenia kanalików nerkowych687.
Ważne: U niemowląt i małych dzieci, a także przy stosowaniu boraksu na dużych lub uszkodzonych powierzchniach skóry czy błon śluzowych, ryzyko wchłonięcia substancji i wystąpienia działań niepożądanych jest większe. Objawy takie jak drgawki, osłabienie, zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub zmiany skórne wymagają szczególnej uwagi. W przypadku pojawienia się niepokojących objawów należy niezwłocznie przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem34.

Specyfika działań niepożądanych w zależności od postaci leku i drogi podania

Boraks w preparatach do stosowania w jamie ustnej (płyny, roztwory) oraz w maściach nakładanych na skórę ma podobny profil działań niepożądanych12. Jednak ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych rośnie, jeśli substancja jest stosowana na duże powierzchnie, uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, zwłaszcza u dzieci poniżej 3. roku życia43.
W przypadku prawidłowego stosowania – zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawki i czasu aplikacji – działania niepożądane praktycznie nie występują7.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każdy pacjent lub opiekun, który zaobserwuje niepokojące objawy po zastosowaniu preparatu z boraksem, powinien zgłosić je odpowiednim instytucjom. Zgłoszenia można dokonać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do producenta produktu leczniczego5463. Takie zgłoszenia pomagają stale monitorować bezpieczeństwo stosowania leków i zapewniają lepszą ochronę pacjentów.

Pamiętaj: Objawy takie jak brak apetytu, zaburzenia miesiączkowania, wysypka czy osłabienie mogą być sygnałem działań niepożądanych boraksu. Przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami ryzyko ich wystąpienia jest bardzo niskie, jednak długotrwałe lub niewłaściwe użycie zwiększa prawdopodobieństwo powikłań. W przypadku dzieci i osób starszych należy zachować szczególną ostrożność73.

Tabela: Działania niepożądane boraksu według układów narządowych

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ nerwowy Stany splątania, drgawki
Układ żołądkowo-jelitowy Wymioty, biegunka, zaburzenia żołądkowo-jelitowe
Metabolizm i odżywianie Brak łaknienia
Układ rozrodczy i piersi Zaburzenia miesiączkowania
Krew i układ chłonny Niedokrwistość
Skóra i tkanka podskórna Wysypka, zmiany skórne, łuszczenie się błon śluzowych, zapalenie skóry
Ogólne i w miejscu podania Osłabienie, uszkodzenie kanalików nerkowych

546873

Boraks – działania niepożądane zależne od drogi podania i grupy pacjentów

Stosowanie boraksu zgodnie z zaleceniami jest bezpieczne dla większości pacjentów, a działania niepożądane występują niezwykle rzadko. Warto jednak pamiętać, że ryzyko niepożądanych reakcji rośnie przy długotrwałym użyciu, aplikacji na duże lub uszkodzone powierzchnie oraz u najmłodszych dzieci. Objawy takie jak drgawki, osłabienie, nudności czy wysypka wymagają czujności i szybkiej reakcji. Jeśli zauważysz u siebie lub swojego dziecka niepokojące objawy po zastosowaniu preparatu z boraksem, niezwłocznie zgłoś to odpowiednim instytucjom, co przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa wszystkich pacjentów.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane boraksu?

Do najczęstszych działań niepożądanych boraksu należą brak łaknienia, wymioty, biegunka, osłabienie, wysypka oraz zaburzenia miesiączkowania. Objawy te pojawiają się głównie przy długotrwałym stosowaniu lub aplikacji na duże powierzchnie skóry lub błon śluzowych.12

Czy działania niepożądane boraksu mogą wystąpić u dzieci?

Tak, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci stosowanie boraksu może prowadzić do ogólnoustrojowych działań niepożądanych, takich jak drgawki czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe, szczególnie przy stosowaniu na duże lub uszkodzone powierzchnie.12

Czy boraks stosowany miejscowo może powodować poważne skutki uboczne?

Przy prawidłowym stosowaniu na ograniczone powierzchnie ryzyko jest bardzo niskie. Poważne skutki uboczne pojawiają się głównie w przypadku nadmiernego lub długotrwałego użycia.1

Jak zgłosić działanie niepożądane po boraksie?

Działania niepożądane należy zgłosić do URPL lub producenta leku, np. poprzez formularz na stronie smz.ezdrowie.gov.pl.12

Reklama
Reklama