Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na litery “Ko”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- witaminy i minerały
Kobalt działa w organizmie wyłącznie jako składnik witaminy B12, wspierając tworzenie krwinek, syntezę DNA i pracę układu nerwowego. Dieta dostarcza ok. 12 µg/dobę; limit bezpieczeństwa EFSA to 120 µg/dobę. Nadmiar kobaltu – głównie z narażenia zawodowego – może uszkodzić serce, płuca i tarczycę.
- syntetyczne i biologiczne
Kobimetynib to lek nowej generacji stosowany w terapii czerniaka z mutacją BRAF V600. Wykazuje działanie hamujące wzrost komórek nowotworowych poprzez blokowanie kluczowych szlaków sygnałowych.
- surowce roślinne
Kobylak zwyczajny (Rumex crispus) to zioło bogate w antrachinony, garbniki i flawonoidy. Tradycyjnie stosowany jako łagodny środek przeczyszczający i przy chorobach skóry. Brak potwierdzonych klinicznie wskazań; istotne przeciwwskazania dotyczą ciąży, chorób nerek i wątroby oraz interakcji z lekami.
- surowce roślinne
Kocanka (Helichrysum) to roślina zielarska bogata w flawonoidy i związki terpenowe. Badania laboratoryjne sugerują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, jednak dowody kliniczne u ludzi są ograniczone. Stosowana głównie zewnętrznie lub jako suplement.
- surowce roślinne
Kocanka nadmorska to zioło o działaniu żółciopędnym, rozkurczowym i antyoksydacyjnym. Jej kwiaty zawierają flawonoidy (naringeninę, apigeninę, luteolinę) oraz unikalny arzanol. Stosuje się ją tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych i problemach z odpływem żółci. Nie wolno jej używać przy kamicy żółciowej ani niedrożności dróg żółciowych.
- surowce roślinne
Kocanka piaskowa to zioło bogate w flawonoidy o właściwościach żółciopędnych, przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Tradycyjnie stosowana przy dolegliwościach wątroby i pęcherzyka żółciowego, a badania laboratoryjne potwierdzają jej aktywność przeciwdrobnoustrojową i hepatoprotekcyjną.
- surowce roślinne
Kocanka włoska (Helichrysum italicum) to roślina śródziemnomorska bogata w flawonoidy, kwas chlorogenowy i karwon. Jej napary, odwary i hydrolat wykazują w badaniach laboratoryjnych działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe. Stosowana tradycyjnie przy problemach skórnych, trawiennych i oddechowych.
- surowce roślinne
Kochia miotlasta (Bassia scoparia) to roślina stosowana w medycynie chińskiej i koreańskiej. Owoc kochii zawiera saponiny, flawonoidy i alkaloidy. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne, ale brak badań klinicznych u ludzi. Stosowanie wymaga ostrożności ze względu na potencjalną toksyczność.
- surowce roślinne
Koci pazur (Uncaria tomentosa) to zioło o właściwościach przeciwzapalnych i immunomodulujących, stosowane pomocniczo w chorobie zwyrodnieniowej i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Hamuje CYP3A4 – może zwiększać stężenie wielu leków. Nie stosować w ciąży ani przy chorobach autoimmunologicznych bez konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Kocimiętka (Nepeta cataria) zawiera nepetalakton – irydoid o łagodnym działaniu uspokajającym i odstraszającym owady. Tradycyjnie stosowana przy bezsenności, niepokoju i dolegliwościach trawiennych. Przeciwwskazana w ciąży i przy leczeniu litem.
- witaminy i minerały
Koenzym Q10 to lipofilowy związek produkowany przez organizm, niezbędny do wytwarzania energii w mitochondriach i ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym. Jego poziom spada z wiekiem i przy stosowaniu statyn. Typowe dawki to 100–200 mg dziennie, przyjmowane z posiłkiem tłuszczowym dla lepszego wchłaniania.
- syntetyczne i biologiczne
Kokamidopropylobetaina to łagodny surfaktant z oleju kokosowego stosowany w szamponach, żelach i pastach do zębów. Ułatwia usuwanie brudu i tłuszczu, wzmacnia pianę i jest łagodniejsza od SLS. U niewielkiego odsetka osób może wywoływać alergiczne kontaktowe zapalenie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoglutaminian disodowy to łagodny surfaktant z oleju kokosowego i kwasu glutaminowego, stosowany w szamponach, żelach myjących i kosmetykach dla dzieci. Oczyszcza bez wysuszania, jest dobrze tolerowany przez skórę wrażliwą i biodegradowalny. Typowe stężenie w kosmetyku wynosi 2,5–5%.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoiloizetionian sodowy to łagodny surfaktant kokosowy stosowany w szamponach, żelach i kosmetykach myjących. Bezpieczny do 50% w produktach spłukiwanych i 17% w produktach zostających na skórze, odpowiedni dla skóry wrażliwej i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Kokoinian sodu to sól sodowa kwasów tłuszczowych oleju kokosowego, stosowana jako surfaktant i emulgator w mydłach, piankach myjących oraz pastach do zębów. Ma bardzo korzystny profil bezpieczeństwa – CIR uznał go za bezpieczny w kosmetykach, a EWG przyznało mu ocenę 1 (najniższe ryzyko). Jest biodegradowalny i pochodzi z odnawialnych surowców.
- surowce roślinne
Olej kokosowy zawiera ok. 80–90% tłuszczów nasyconych, z kwasem laurynowym jako składnikiem dominującym (45–52%). Wykazuje działanie przeciwdrobnoustrojowe i może łagodzić objawy atopowego zapalenia skóry przy stosowaniu miejscowym. Regularne spożywanie podnosi cholesterol LDL – wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami lipidowymi.
- surowce roślinne
Orzech kola (Cola nitida, Cola acuminata) to surowiec roślinny bogaty w kofeinę, teobrominę, katechiny i taniny. Tradycyjnie stosowany przy zmęczeniu; Komisja E zaleca 2–6 g orzecha dziennie. Długotrwałe stosowanie lub duże dawki mogą powodować skutki uboczne typowe dla kofeiny oraz zwiększać ryzyko nowotworów jamy ustnej.
- syntetyczne i biologiczne
Kolagen to główne białko strukturalne skóry, kości i stawów. Suplementy w formie hydrolizowanej mogą wspierać nawilżenie skóry i komfort stawów, choć niezależne badania wysokiej jakości są nieliczne. Typowe dawki wynoszą 2,5–15 g dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Kolagenaza to enzym rozkładający kolagen, stosowany leczniczo m.in. w przykurczu Dupuytrena, chorobie Peyroniego oraz do enzymatycznego oczyszczania ran przewlekłych i oparzeń. Działa przez przecinanie potrójnej helisy kolagenowej przy udziale jonów cynku i wapnia.
- syntetyczne i biologiczne
Kolchicyna stosowana jest głównie w leczeniu ostrych napadów dny moczanowej, łagodząc stan zapalny i ból stawów. Wymaga precyzyjnego dawkowania z uwagi na wąski zakres terapeutyczny.
- surowce roślinne
Kolcorośl lekarska (Smilax) to zioło bogate w saponiny, flawonoidy i fitosterole. Wstępne badania wskazują na działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, brak jednak potwierdzenia w badaniach klinicznych. Wymaga ostrożności przy stosowaniu z digoksyną i litem oraz jest przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Kolendra siewna to roślina lecznicza zawierająca olejek eteryczny (głównie linalol), flawonoidy i kwasy fenolowe. Tradycyjnie stosowana przy problemach trawiennych, wzdęciach i braku apetytu. Może obniżać poziom cukru i ciśnienie krwi – co wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki na cukrzycę lub nadciśnienie.
- syntetyczne i biologiczne
Kolesewelam obniża poziom cholesterolu, wiążąc kwasy żółciowe w jelitach. Stosowany u osób z hipercholesterolemią, zwłaszcza gdy inne terapie są niewskazane lub nieskuteczne.
- surowce roślinne
Kolibło egipskie (Balanites aegyptiaca) to roślina lecznicza bogata w saponiny, polifenole i kwasy tłuszczowe. Wyciąg z owoców był badany pod kątem właściwości przeciwutleniających, przeciwzapalnych i hipoglikemizujących – wyłącznie w modelach laboratoryjnych i zwierzęcych. Brak potwierdzonych badań klinicznych u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Kolistyna to suplement diety zawierający naturalne składniki, które wspierają zdrowie serca i układu krążenia. Dzięki swoim właściwościom antyoksydacyjnym, Kolistyna może pomóc w ochronie organizmu przed stresem oksydacyjnym.
- syntetyczne i biologiczne
Kombucha to fermentowany napój herbaciany z witaminami B i C, polifenolami, kwasami organicznymi i probiotykami. Dostarcza ok. 29 kcal/240 ml. Badania na ludziach są nieliczne, a większość twierdzeń zdrowotnych opiera się na danych przedklinicznych. Bezpieczna dawka dla zdrowego dorosłego to ok. 120 ml dziennie.
- surowce roślinne
Ekstrakt z komórek macierzystych jabłoni domowej to składnik dermokosmetyków pozyskiwany z hodowli komórkowej rzadkiej odmiany Uttwiler Spätlauber. Chroni naskórkowe komórki macierzyste, pobudza fibroblasty do syntezy kolagenu i elastyny oraz neutralizuje wolne rodniki. Badanie kliniczne (2% stężenie, 28 dni) wykazało redukcję zmarszczek u wszystkich uczestników.
- surowce roślinne
Komosa piżmowa (Dysphania ambrosioides) to roślina lecznicza bogata w askaridol – związek o silnym działaniu przeciwpasożytniczym, ale też wyraźnej toksyczności. Zawiera też α-terpinen, limonen, karwakrol oraz flawonoidy. Stosowana tradycyjnie przy pasożytach jelitowych i dolegliwościach trawiennych; bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Komosa ryżowa to bezglutenowe pseudozboże z pełnowartościowym białkiem, błonnikiem i bogatym zestawem fitochemikaliów – flawonoidów, saponin, betalin i fitosteroli. Wspiera kontrolę poziomu cukru i lipidów we krwi oraz zdrowie jelit. Dostępna jako nasiona, mąka i wyciągi.
- syntetyczne i biologiczne
Bakterie kwasu mlekowego (Lactobacillus) to probiotyki produkujące kwas mlekowy, który chroni jelita przed patogenami. Mają udokumentowane działanie przy biegunce poantybiotykowej, rotawirusowej i nietolerancji laktozy. Skuteczność zależy od szczepu i dawki – nie każdy preparat działa tak samo.
- surowce roślinne
Preparaty przeciwcelulitowe łączą składniki pobudzające lipolizę (kofeina, L-karnityna), poprawiające mikrokrążenie (escyna, niacynamid) i wspierające odbudowę kolagenu (Centella asiatica, peptydy). Działają miejscowo lub ogólnoustrojowo jako suplementy doustne.
- syntetyczne i biologiczne
Diglukozydu kwasu galusowego (DGA) to biotechnologicznie stworzony składnik kosmetyczny aktywowany przez mikrobiom skóry. Hamuje produkcję melaniny, działa antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Stosowany w stężeniu 1–4% w preparatach na przebarwienia, nierówny koloryt i zaczerwienienia.
- Kompleks enzymów trawiennych DigeZyme
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Kompleks Hydrafeel-3 (Polyglyceryl-3 PCA) to składnik kosmetyczny o właściwościach nawilżających i filmogennych. Tworzy na skórze film ochronny, który wspiera utrzymanie odpowiedniego nawilżenia naskórka. Stosowany w kremach, balsamach i kosmetykach do włosów.
- syntetyczne i biologiczne
Kompleks Intense Revive to substancja lecznicza, która ma na celu przywrócenie zdrowia i poprawę stanu organizmu. Jest to mieszanka składników o działaniu regenerującym i wzmacniającym, która może być stosowana w różnych schorzeniach.
- syntetyczne i biologiczne
Kompleks kwasów owocowych AHA to naturalne alfa-hydroksykwasy złuszczające martwy naskórek, stymulujące kolagen i rozjaśniające przebarwienia. Produkty domowe zawierają 5–10% AHA przy pH 3–4; wyższe stężenia wymagają nadzoru specjalisty. Stosowanie AHA bezwzględnie wymaga ochrony przeciwsłonecznej SPF.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas glicyretynowy to aktywny metabolit glicyryzyny z korzenia lukrecji. Hamuje enzym 11β-HSD2, wykazuje działanie przeciwzapalne, hepatoprotekcyjne i przeciwwirusowe. Przy nadmiernym spożyciu może powodować zatrzymanie sodu, hipokaliemię i nadciśnienie. Limit spożycia glicyryzyny wynosi ≤ 100 mg/dobę.