Rifampicyna TZF

Rifampicyna TZF to lek przeciwbakteryjny dostępny w postaci kapsułek twardych zawierających 300 mg substancji czynnej – ryfampicyny. Jest to antybiotyk z grupy ryfamycyn, który działa bakteriobójczo, czyli bezpośrednio niszczy bakterie wywołujące zakażenie. Lek ten jest szczególnie skuteczny w zwalczaniu prątków gruźlicy oraz innych groźnych bakterii.

Rifampicyna TZF jest stosowana w leczeniu poważnych zakażeń bakteryjnych, przede wszystkim:

• Gruźlica – lek jest skuteczny we wszystkich postaciach tej choroby, w tym w przypadkach świeżo zdiagnozowanych, zaawansowanych, przewlekłych oraz lekoopornych. Rifampicyna działa również na nietypowe szczepy prątków gruźlicy.
• Trąd – stosowany w leczeniu zarówno postaci licznoprątkowej, jak i skąpoprątkowej tej choroby, aż do całkowitego wyeliminowania zakażenia.
• Bruceloza, legionelloza i ciężkie zakażenia gronkowcowe – w tych przypadkach lek musi być stosowany łącznie z innym odpowiednim antybiotykiem.
• Zapobieganie meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych – lek eliminuje meningokoki z górnych dróg oddechowych u osób będących bezobjawowymi nosicielami.
• Zakażenia bakterią Haemophilus influenzae – stosowany u bezobjawowych nosicieli oraz w zapobieganiu zakażeniu u dzieci narażonych na kontakt z tą bakterią.

Bardzo ważne: Rifampicynę należy zawsze stosować razem z innymi lekami przeciwbakteryjnymi – nigdy samodzielnie. Wynika to z konieczności zapobiegania powstawaniu szczepów bakterii opornych na leczenie.

Rifampicyna działa poprzez hamowanie aktywności specjalnego enzymu bakterii zwanego polimerazą RNA. Enzym ten jest niezbędny bakteriom do prawidłowego funkcjonowania i rozmnażania się. Blokując jego działanie, rifampicyna uniemożliwia bakteriom wzrost i prowadzi do ich śmierci.

Lek jest szczególnie skuteczny wobec bakterii, które szybko się namnażają i znajdują się poza komórkami organizmu, ale działa również na bakterie ukryte wewnątrz komórek. Ta właściwość jest szczególnie istotna w leczeniu gruźlicy, gdzie prątki często “chowają się” wewnątrz komórek układu odpornościowego.

Rifampicynę należy przyjmować raz na dobę, co najmniej 30 minut przed posiłkiem lub 2 godziny po jedzeniu, popijając szklanką wody. Przyjmowanie leku na pusty żołądek zapewnia jego lepsze wchłanianie.

Dawkowanie w gruźlicy

Dorośli:

• Osoby o masie ciała poniżej 50 kg: 450 mg na dobę.
• Osoby o masie ciała powyżej 50 kg: co najmniej 600 mg na dobę.

Dzieci:

• Zwykle 10-20 mg na każdy kilogram masy ciała na dobę, ale nie więcej niż 600 mg na dobę.

Dawkowanie w trądzie

Zazwyczaj stosuje się 600 mg raz w miesiącu lub 10 mg na kilogram masy ciała raz na dobę. U osób o masie ciała poniżej 50 kg podaje się 450 mg na dobę, a u osób powyżej 50 kg – 600 mg na dobę.

Dawkowanie w zapobieganiu meningokokowemu zapaleniu opon mózgowych

Dorośli: 600 mg dwa razy na dobę przez 2 dni.

Dzieci:

• Wiek 1-12 lat: 10 mg na kilogram masy ciała dwa razy na dobę przez 2 dni.
• Wiek 3-12 miesięcy: 5 mg na kilogram masy ciała dwa razy na dobę przez 2 dni.

Dawkowanie w innych zakażeniach

W przypadku brucelozy, legionellozy i ciężkich zakażeń gronkowcowych u dorosłych stosuje się zwykle 600-1200 mg na dobę, podzielone na 2-4 dawki, zawsze w połączeniu z innym odpowiednim antybiotykiem.

Leku nie wolno stosować w następujących przypadkach:

• Uczulenie na ryfampicynę, inne antybiotyki z grupy ryfamycyny lub którykolwiek składnik leku.
• Żółtaczka (zażółcenie skóry i białek oczu).
• Jednoczesne leczenie lekami sakwinawirem lub rytonawirem (leki stosowane w terapii HIV).

Kontrola lekarska

Podczas stosowania Rifampicyny TZF pacjent musi pozostawać pod stałą kontrolą lekarza specjalisty (pulmonologa lub innego odpowiedniego specjalisty). Lekarz powinien kontrolować stan pacjenta co najmniej raz w miesiącu.

Badania przed rozpoczęciem leczenia

Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie badań krwi sprawdzających:

• Czynność wątroby (aktywność enzymów wątrobowych, stężenie bilirubiny).
• Czynność nerek (stężenie kreatyniny).
• Morfologię krwi i liczbę płytek krwi.

Szczególna ostrożność u określonych grup pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Rifampicynę należy podawać tylko w razie bezwzględnej konieczności, w zmniejszonych dawkach i pod ścisłym nadzorem lekarskim. Konieczne są regularne badania kontrolne czynności wątroby – co tydzień przez pierwsze 2 tygodnie, a następnie co dwa tygodnie przez kolejne 6 tygodni leczenia.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Należy zachować ostrożność, jeśli dawka przekracza 600 mg na dobę.

Szczególnie narażeni na problemy z wątrobą są:

• Pacjenci w podeszłym wieku.
• Osoby niedożywione.
• Dzieci poniżej drugiego roku życia.
• Pacjenci przyjmujący jednocześnie izoniazyd (inny lek przeciwgruźliczy).

Objawy wymagające natychmiastowej konsultacji lekarskiej

Jeśli podczas leczenia wystąpią następujące objawy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem:

• Gorączka.
• Wymioty.
• Żółtaczka (zażółcenie skóry lub białek oczu).
• Ciemny mocz.
• Utrata apetytu.
• Ból w prawej górnej części brzucha.
• Niezwykłe zmęczenie.

Objawy te mogą świadczyć o uszkodzeniu wątroby i wymagają natychmiastowego przerwania leczenia.

Ważne informacje o kolorze płynów ustrojowych

Rifampicyna powoduje czerwonawe zabarwienie moczu, potu, łez i śliny. Jest to normalne zjawisko i nie powinno budzić niepokoju. Należy jednak pamiętać, że lek może trwale zabarwić miękkie soczewki kontaktowe – dlatego podczas leczenia lepiej stosować okulary lub twarde soczewki kontaktowe.

Ryzyko reakcji alergicznych

U niektórych pacjentów mogą wystąpić poważne reakcje alergiczne, włącznie ze wstrząsem anafilaktycznym (ciężka, zagrażająca życiu reakcja alergiczna). Ryzyko to jest większe, gdy lek jest stosowany nieregularnie (rzadziej niż 2-3 razy w tygodniu). Bardzo ważne jest nieprzerwane stosowanie leku zgodnie z zaleceniami lekarza.

Rifampicyna wchodzi w interakcje z bardzo wieloma lekami, ponieważ przyspiesza ich metabolizm (rozkład) w organizmie. Może to prowadzić do zmniejszenia skuteczności tych leków. Zawsze poinformuj lekarza o wszystkich lekach, które przyjmujesz, w tym tych dostępnych bez recepty.

Szczególnie ważne interakcje

Doustne środki antykoncepcyjne (pigułki): Rifampicyna znacząco zmniejsza skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Kobiety stosujące takie środki muszą podczas leczenia rifampicyną używać dodatkowej, niehormonalnej metody antykoncepcji (np. prezerwatywy).

Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna): Rifampicyna zmniejsza ich działanie, co może zwiększyć ryzyko zakrzepów. Konieczne jest częste kontrolowanie krzepliwości krwi i dostosowywanie dawek.

Leki przeciwcukrzycowe: U pacjentów z cukrzycą rifampicyna może utrudniać utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi.

Leki immunosupresyjne (np. cyklosporyna): Rifampicyna zmniejsza ich stężenie we krwi, co jest szczególnie istotne u pacjentów po przeszczepach.

Leki przeciw HIV (sakwinawir, rytonawir): Absolutnie nie wolno ich stosować jednocześnie z rifampicyną ze względu na bardzo wysokie ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby.

Leki zmniejszające wchłanianie rifampicyny

Leki zobojętniające kwas żołądkowy (np. wodorowęglan sodu, preparaty zawierające glin lub magnez) zmniejszają wchłanianie rifampicyny. Jeśli konieczne jest ich stosowanie, należy je przyjmować nie wcześniej niż godzinę po przyjęciu rifampicyny.

Ciąża: Rifampicyna przenika przez łożysko i dostaje się do krwi płodu. Brak jest wystarczających badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku u kobiet w ciąży. Lek można stosować u kobiet w ciąży tylko wtedy, gdy lekarz uzna, że korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu.

Rifampicyna stosowana w ostatnich miesiącach ciąży może spowodować krwotoki poporodowe zarówno u matki, jak i u noworodka. W takich sytuacjach może być konieczne podanie witaminy K1.

Karmienie piersią: Rifampicyna przenika do mleka matki. Kobieta leczona tym lekiem nie powinna karmić piersią, chyba że lekarz uzna, że korzyść z leczenia matki przeważa nad ryzykiem dla dziecka.

Jak każdy lek, Rifampicyna TZF może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Działania niepożądane wymagające natychmiastowej pomocy lekarskiej

• Ciężkie reakcje alergiczne: pokrzywka, trudności w oddychaniu, świszczący oddech, obrzęk twarzy, warg, języka lub gardła, spadek ciśnienia krwi, wstrząs.
• Objawy uszkodzenia wątroby: żółtaczka, ciemny mocz, jasne stolce, ból brzucha, nudności, wymioty, utrata apetytu.
• Zaburzenia krwi: nietypowe siniaki, krwawienia z nosa lub dziąseł, plamica (drobne wybroczyny na skórze), skrajna bladość, zmęczenie.
• Ciężkie reakcje skórne: złuszczanie się skóry, pęcherze na skórze i błonach śluzowych, rumień wielopostaciowy.

Częste działania niepożądane

• Zaburzenia żołądka i jelit: zmniejszenie apetytu, nudności, wymioty, bóle brzucha, zgaga, wzdęcia, biegunka.
• Reakcje skórne: uderzenia gorąca, świąd, czasem wysypka.
• Czerwonawe zabarwienie: moczu, potu, łez, śliny (to normalne zjawisko, nie wymaga przerwania leczenia).

Rzadkie działania niepożądane

• Zapalenie wątroby.
• Małopłytkowość (zmniejszona liczba płytek krwi).
• Leukopenia (zmniejszona liczba białych krwinek).
• Eozynofilia (zwiększona liczba eozynofilów).
• Psychozy.
• Zaburzenia miesiączkowania.

Bardzo rzadkie działania niepożądane

• Agranulocytoza (bardzo niski poziom granulocytów we krwi).
• Niewydolność nadnerczy.
• Ostra niewydolność nerek.
• Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe.

Objawy grypopodobne

U pacjentów stosujących lek nieregularnie (rzadziej niż codziennie) mogą wystąpić objawy przypominające grypę: gorączka, dreszcze, ból głowy, zawroty głowy, ból kości. Objawy te pojawiają się najczęściej między trzecim a szóstym miesiącem leczenia.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku mogą wystąpić: nudności, wymioty, żółtaczka, a u osób z ciężką niewydolnością wątroby – nawet śpiączka.

W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do najbliższego szpitala. Jeśli to możliwe, należy zabrać ze sobą opakowanie leku.

Leczenie przedawkowania polega na usunięciu z żołądka niewchłoniętej jeszcze substancji (płukanie żołądka, podanie węgla aktywnego). W razie potrzeby lekarz może zastosować leki przeciwwymiotne oraz środki wspomagające wydalanie leku z organizmu.

• Przechowywać w temperaturze do 25°C.
• Chronić od światła i wilgoci.
• Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci.
• Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
• Termin ważności to ostatni dzień podanego miesiąca.

Substancja czynna: Jedna kapsułka twarda zawiera 300 mg ryfampicyny.

Substancje pomocnicze: talk, magnezu stearynian, sodu laurylosiarczan.

Otoczka kapsułki: tlenek żelaza czerwony (E 172), tytanu dwutlenek (E 171), żelatyna.

Produkt nie zawiera laktozy ani glutenu. Zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na kapsułkę, co oznacza, że jest praktycznie “wolny od sodu”.

Rifampicyna TZF 300 mg to czerwone kapsułki żelatynowe twarde, rozmiar nr 0. Lek dostępny jest w pojemniku polipropylenowym zamykanym wieczkiem polietylenowym z plombą. Jedno opakowanie zawiera 100 kapsułek.