Allupol

Allupol to lek na receptę zawierający allopurynol – substancję czynną, która pomaga obniżyć poziom kwasu moczowego we krwi i moczu. Działa poprzez hamowanie aktywności specjalnego enzymu zwanego oksydazą ksantynową, który odpowiada za produkcję kwasu moczowego w organizmie. Lek dostępny jest w postaci tabletek zawierających 100 mg allopurynolu.

Allupol należy do grupy leków zmniejszających biosyntezę kwasu moczowego. Gdy w organizmie znajduje się zbyt dużo kwasu moczowego, może on gromadzić się w stawach i nerkach, powodując bolesne dolegliwości. Allopurynol skutecznie zmniejsza zarówno ilość kwasu moczowego w osoczu krwi, jak i w moczu, co zapobiega powstawaniu problemów zdrowotnych związanych z jego nadmiarem.

Lek jest przepisywany w leczeniu wszystkich postaci hiperurykemii, czyli stanów, w których stężenie kwasu moczowego we krwi jest zbyt wysokie i nie można go kontrolować samą dietą. Allupol stosuje się szczególnie w następujących sytuacjach:

Dna moczanowa i kamienie nerkowe

Lek jest skuteczny w leczeniu jawnej dny moczanowej – schorzenia, które objawia się nagłymi, bardzo bolesnymi napadami zapalenia stawów. Pomaga również w przypadku nefropatii moczanowej (uszkodzenia nerek spowodowanego nadmiarem kwasu moczowego) oraz w rozpuszczaniu złogów i zapobieganiu powstawaniu kamieni moczanowych. Allupol jest również wskazany w leczeniu nawracającej kamicy nerkowej z kamieniami o mieszanym składzie wapniowo-szczawianowym, gdy inne metody leczenia okazały się nieskuteczne.

Choroby nowotworowe

U pacjentów z chorobami nowotworowymi i zespołami mieloproliferacyjnymi (czyli chorobami, w których dochodzi do szybkiego namnażania się komórek krwi), często występuje zwiększone stężenie moczanów. Może to następować samoistnie lub być wywołane leczeniem cytotoksycznym (chemioterapią). W takich przypadkach Allupol pomaga chronić organizm przed nadmierną produkcją kwasu moczowego.

Zaburzenia enzymatyczne

Lek znajduje zastosowanie w leczeniu zaburzeń czynności niektórych enzymów, które prowadzą do nadprodukcji moczanów. Należą do nich między innymi zespół Lescha-Nyhana oraz choroba spichrzeniowa glikogenu.

Allupol przyjmuje się doustnie, po posiłku, co zwiększa tolerancję leku przez organizm i zmniejsza ryzyko dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego. Dawkowanie jest zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza w zależności od ciężkości schorzenia i reakcji organizmu na leczenie.

Dawkowanie u dorosłych

Leczenie rozpoczyna się od małej dawki, zazwyczaj 100 mg na dobę, aby zminimalizować ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Dawkę zwiększa się stopniowo, tylko wtedy, gdy wpływ stosowanej dawki na stężenie kwasu moczowego nie jest wystarczający. Zalecane dawki to:

• Od 100 mg do 200 mg na dobę w stanach lekkich.
• Od 300 mg do 600 mg na dobę w stanach umiarkowanie ciężkich.
• Od 700 mg do 900 mg na dobę w stanach ciężkich.

Jeśli dobowa dawka przekracza 300 mg, należy ją podzielić na mniejsze porcje i przyjmować w ciągu dnia, nigdy nie przekraczając 300 mg w pojedynczej dawce.

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

U dzieci poniżej 15. roku życia Allupol stosuje się w dawkach od 10 do 20 mg na kilogram masy ciała na dobę, jednak nie więcej niż 400 mg na dobę. Stosowanie u dzieci jest rzadko wskazane i dotyczy głównie chorób nowotworowych (szczególnie białaczki) oraz niektórych zaburzeń enzymatycznych.

Dawkowanie u pacjentów z problemami zdrowotnymi

U osób z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki, ponieważ allopurynol i jego metabolity są wydalane przez nerki. W przypadku ciężkiej niewydolności nerek może być wskazane stosowanie dawki mniejszej niż 100 mg na dobę lub podawanie 100 mg w odstępach dłuższych niż 24 godziny. U pacjentów dializowanych należy rozważyć podawanie 300-400 mg leku tuż po każdej dializie.

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby również należy zmniejszyć dawki i okresowo wykonywać badania kontrolne wątroby.

U osób w podeszłym wieku zaleca się stosowanie najmniejszych skutecznych dawek ze względu na większe ryzyko zaburzeń czynności nerek.

Ważne wskazówki dotyczące przyjmowania leku

Podczas leczenia Allupolem bardzo ważne jest odpowiednie nawodnienie organizmu – należy pić dużo płynów, aby utrzymać prawidłową diurezę (wydalanie moczu). W niektórych przypadkach lekarz może zalecić alkalizację moczu, czyli zwiększenie jego pH, co pomaga w rozpuszczaniu moczanów.

Leku nie można stosować w przypadku nadwrażliwości na allopurynol lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w produkcie. Jeśli kiedykolwiek wystąpiła u Ciebie reakcja alergiczna po przyjęciu tego leku, koniecznie poinformuj o tym lekarza.

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Najważniejszym ostrzeżeniem dotyczącym stosowania Allupolu jest możliwość wystąpienia ciężkich reakcji skórnych. Mogą to być wysypki, zespół nadwrażliwości (DRESS), a w rzadkich przypadkach – bardzo poważne stany zagrożenia życia, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Te ostatnie to stany, w których dochodzi do masywnego uszkodzenia skóry i błon śluzowych.

Jeśli w trakcie leczenia pojawi się jakakolwiek wysypka skórna, należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem. Nie wolno ponownie stosować Allupolu u osób, u których wystąpiły ciężkie reakcje skórne.

Czynnik genetyczny HLA-B*5801

Badania wykazały, że pewien marker genetyczny zwany allelem HLA-B*5801 zwiększa ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji nadwrażliwości na allopurynol. Ten marker występuje szczególnie często u osób pochodzenia chińskiego (Han), tajskiego i koreańskiego. U pacjentów z tych grup etnicznych lekarz może zalecić wykonanie badania genetycznego przed rozpoczęciem leczenia.

Stosowanie w ostrym napadzie dny

Nie należy rozpoczynać leczenia Allupolem podczas ostrego napadu dny – trzeba poczekać, aż objawy całkowicie ustąpią. Co ważne, na początku leczenia Allupol może paradoksalnie wywołać ostry napad dny. Dlatego lekarz zazwyczaj przepisuje równolegle lek przeciwzapalny lub kolchicynę na co najmniej pierwszy miesiąc terapii jako zabezpieczenie.

Jeśli ostry napad dny wystąpi już w trakcie przyjmowania Allupolu, należy kontynuować leczenie w dotychczasowej dawce i jednocześnie stosować lek przeciwzapalny.

Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

Allupol zawiera laktozę (mleczny cukier). Jeśli lekarz stwierdził u Ciebie nietolerancję niektórych cukrów, skontaktuj się z nim przed przyjęciem tego leku. Produkt nie powinien być stosowany u osób z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Allupol może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, dlatego bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych produktach leczniczych. Najważniejsze interakcje to:

Leki immunosupresyjne i cytostatyki

Azatiopryna i 6-merkaptopuryna – jeśli przyjmujesz te leki jednocześnie z Allupolem, konieczne jest zmniejszenie ich dawki do jednej czwartej zwykłej dawki, ponieważ allopurynol wydłuża ich działanie, co może prowadzić do toksyczności.

Widarabina – jednoczesne stosowanie wydłuża okres działania widarabiny, co wymaga szczególnej obserwacji pacjenta.

Inne cytostatyki (cyklofosfamid, doksorubicyna, bleomycyna) – zaburzenia składu krwi występują częściej przy jednoczesnym stosowaniu z Allupolem.

Leki wpływające na funkcjonowanie nerek

Leki moczopędne (furosemid, diuretyki tiazydowe) – mogą zwiększać stężenie kwasu moczowego i ryzyko nadwrażliwości na Allupol, szczególnie u osób z zaburzeniami czynności nerek.

Inhibitory ACE – zwiększają ryzyko reakcji nadwrażliwości, zwłaszcza przy współistniejących zaburzeniach czynności nerek.

Inne ważne interakcje

• Leki przeciwzakrzepowe (warfaryna) – Allupol może wzmocnić ich działanie, co wymaga częstszej kontroli parametrów krzepnięcia krwi.
• Teofilina – allopurynol hamuje jej metabolizm, co może prowadzić do zwiększenia jej stężenia we krwi.
• Ampicylina i amoksycylina – częściej występują wysypki skórne przy jednoczesnym stosowaniu.
• Chlorpropamid – u osób z zaburzeniami czynności nerek może wystąpić przedłużone działanie hipoglikemizujące (obniżające cukier).
• Cyklosporyna – jej stężenie w osoczu może się zwiększyć.
• Wodorotlenek glinu – może osłabiać działanie Allupolu; należy zachować co najmniej 3-godzinny odstęp między przyjmowaniem obu leków.

Ciąża – bezpieczeństwo stosowania Allupolu w ciąży nie jest wystarczająco udokumentowane. Lek może być stosowany w ciąży tylko wtedy, gdy nie ma bezpieczniejszej alternatywy, a samo schorzenie stanowi zagrożenie dla matki lub nienarodzonego dziecka. Decyzję o stosowaniu leku w ciąży może podjąć wyłącznie lekarz po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka.

Karmienie piersią – allopurynol i jego metabolit przenikają do mleka kobiecego. Ze względu na brak danych dotyczących wpływu na niemowlę, nie zaleca się stosowania Allupolu podczas karmienia piersią.

Allupol może powodować senność, zawroty głowy i zaburzenia koordynacji ruchowej (ataksję). Dlatego przed rozpoczęciem prowadzenia pojazdów lub obsługiwania maszyn należy upewnić się, że lek nie wywołuje u Ciebie takich objawów. Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy wpływające na koncentrację lub sprawność psychoruchową, unikaj prowadzenia pojazdów i wykonywania niebezpiecznych czynności.

Jak każdy lek, Allupol może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Większość działań niepożądanych występuje rzadko i ma niewielkie nasilenie. Ryzyko działań niepożądanych zwiększa się u osób ze współistniejącymi chorobami nerek lub wątroby.

Najczęstsze działania niepożądane

• Wysypki skórne – są najczęściej występującym działaniem niepożądanym. Mogą to być zmiany swędzące, grudkowo-plamiste, czasem łuszczące się.
• Zwiększone stężenie hormonu tyreotropowego (TSH) we krwi – wykrywane w badaniach kontrolnych, zazwyczaj bez wpływu na funkcjonowanie tarczycy.

Niezbyt częste działania niepożądane

• Reakcje nadwrażliwości.
• Wymioty, nudności, biegunka.
• Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby.

Rzadkie i bardzo rzadkie, ale poważne działania niepożądane

Jeśli wystąpi którykolwiek z poniższych objawów, należy natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem:

• Zespół Stevensa-Johnsona lub toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka – objawiają się ciężkimi zmianami skórnymi z pęcherzami, złuszczaniem naskórka, zmianami na błonach śluzowych.
• Zespół nadwrażliwości (DRESS) – może obejmować gorączkę, wysypkę, powiększenie węzłów chłonnych, ból stawów, zmiany w wynikach badań wątroby.
• Zapalenie wątroby – może objawiać się żółtaczką, ciemnym moczem, jasnymi stolcami.
• Zaburzenia krwi – agranulocytoza (drastyczny spadek liczby białych krwinek), niedokrwistość aplastyczna, małopłytkowość.

Inne możliwe działania niepożądane

Bardzo rzadko mogą wystąpić: zawroty głowy, ból głowy, senność, zaburzenia smaku, zaburzenia widzenia, dławica piersiowa, bradykardia (spowolnienie akcji serca), nadciśnienie tętnicze, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, obrzęk naczynioruchowy, łysienie, odbarwienie włosów, krwiomocz, zaburzenia erekcji, ginekomastia (powiększenie piersi u mężczyzn), gorączka, osłabienie.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepokojące, należy poinformować o tym lekarza lub farmaceutę. Działania niepożądane można zgłaszać bezpośrednio do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku mogą wystąpić nudności, wymioty, biegunka i zawroty głowy. Opisywano przypadki spożycia bardzo dużych dawek (nawet 22,5 g) bez poważnych następstw zdrowotnych. W razie przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala. Właściwe nawodnienie organizmu pomaga w wydalaniu allopurynolu i jego metabolitów. W razie konieczności można zastosować hemodializę.

Allupol w tabletkach 100 mg należy przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 25°C. Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności oznacza ostatni dzień danego miesiąca.

Jedna tabletka Allupol 100 mg zawiera 100 mg allopurynolu jako substancję czynną. Substancje pomocnicze to: skrobia ziemniaczana, laktoza jednowodna (68,1 mg), powidon K-25 oraz magnezu stearynian.

Tabletki są koloru białego, okrągłe, obustronnie płaskie, z linią podziału ułatwiającą rozkruszenie i połknięcie (nie służącą do dzielenia na równe dawki).