Encorton

Encorton to preparat zawierający prednizon, substancję należącą do grupy glikokortykosteroidów. Jedna tabletka zawiera 10 mg prednizonu. Lek występuje w postaci białych lub prawie białych, okrągłych tabletek z oznakowaniem “-” wytłoczonym po jednej stronie. Prednizon jest związkiem nieaktywnym, który po przyjęciu przekształca się w wątrobie w aktywną substancję – prednizolon, wykazującą silne działanie przeciwzapalne.

Działanie leku polega na hamowaniu procesów zapalnych w organizmie. Preparat zmniejsza gromadzenie się komórek odpornościowych w miejscach objętych stanem zapalnym oraz ogranicza produkcję substancji wywołujących zapalenie. Dodatkowo lek wpływa na układ odpornościowy, zmniejszając jego aktywność, co jest przydatne w leczeniu chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których organizm atakuje własne tkanki.

Ważną cechą Encortonu jest również jego wpływ na gospodarkę węglowodanową – zwiększa poziom glukozy we krwi oraz wpływa na metabolizm białek i tłuszczy w organizmie. Lek działa także na równowagę wodną i elektrolitową, zwiększając wchłanianie sodu i wydalanie potasu.

Choroby układu hormonalnego

Lek znajduje zastosowanie w leczeniu niewydolności kory nadnerczy, zarówno pierwotnej (choroby Addisona), jak i wtórnej. Stosowany jest również w wrodzonej hiperplazji nadnerczy, zapaleniu tarczycy oraz w podwyższonym poziomie wapnia związanym z chorobami nowotworowymi.

Ciężkie stany alergiczne

Encorton przepisywany jest w przypadku ciężkich reakcji alergicznych, które nie reagują na inne metody leczenia. Dotyczy to kontaktowego i atopowego zapalenia skóry, choroby posurowiczej, reakcji nadwrażliwości na leki oraz całorocznego lub sezonowego alergicznego nieżytu nosa.

Choroby reumatyczne i układu kostno-stawowego

Preparat skutecznie wspomaga leczenie w okresach zaostrzenia takich schorzeń jak reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze reumatoidalne zapalenie stawów (w przypadkach opornych na inne leczenie), łuszczycowe zapalenie stawów oraz zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. Stosowany jest także w ostrym dnawie, zapaleniu kaletki, zapaleniu pochewki ścięgna czy zapaleniu nadkłykcia.

Choroby autoimmunologiczne

Lek odgrywa istotną rolę w terapii kolagenoz, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie skórno-mięśniowe oraz ostre reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego, szczególnie w okresach zaostrzenia lub jako leczenie podtrzymujące.

Choroby skóry

Encorton przepisywany jest w ciężkich schorzeniach dermatologicznych, między innymi w złuszczającym zapaleniu skóry, opryszczkowym pęcherzowym zapaleniu skóry, ciężkiej łuszczycy, pęcherzycy, ziarniniaku grzybiastym oraz ciężkim rumień wielopostaciowym.

Choroby przewodu pokarmowego

W okresach zaostrzenia stosuje się go w wrzodziejącym zapaleniu okrężnicy oraz chorobie Leśniowskiego-Crohna, jednak długotrwałe leczenie w tych przypadkach jest niewskazane.

Choroby układu krwiotwórczego

Preparat znajduje zastosowanie w leczeniu różnych rodzajów niedokrwistości, takich jak niedokrwistość hemolityczna nabyta, niedokrwistość aplastyczna wrodzona czy niedokrwistość wskutek zaburzeń układu czerwonokrwinkowego. Stosowany jest również w idiopatycznej plamicy małopłytkowej u dorosłych.

Choroby oczu

Lek skutecznie leczy ciężkie, ostre i przewlekłe procesy zapalne oka, w tym zapalenie tęczówki, zapalenie tęczówki i ciała rzęskowego, zapalenie naczyniówki i siatkówki, zapalenie nerwu wzrokowego, alergiczne zapalenie spojówek oraz zapalenie rogówki niezwiązane z zakażeniem wirusowym lub grzybiczym.

Choroby układu oddechowego

Encorton stosuje się w astmie oskrzelowej, beryliozie, zespole Löfflera, zachłystowym zapaleniu płuc, objawowej sarkoidozie oraz w piorunującej lub rozsianej gruźlicy płuc, zawsze w połączeniu z odpowiednim leczeniem przeciwgruźliczym.

Inne wskazania

Preparat wykorzystywany jest także w leczeniu zespołu nerczycowego, stwardnienia rozsianego w okresach zaostrzenia, jako leczenie paliatywne w niektórych chorobach nowotworowych (białaczka, chłoniaki) oraz w gruźliczym zapaleniu opon mózgowych.

Dawkowanie leku jest zawsze ustalane indywidualnie przez lekarza, w zależności od rodzaju choroby i odpowiedzi organizmu na leczenie. Po uzyskaniu poprawy klinicznej lekarz stopniowo zmniejsza dawkę do najmniejszej skutecznej. Tabletki należy przyjmować w trakcie posiłku, nie należy ich dzielić.

Dawkowanie u dorosłych i młodzieży

Zazwyczaj stosowane dawki wynoszą od 5 mg do 60 mg na dobę, podawane jako pojedyncza dawka lub w dawkach podzielonych. W niektórych przypadkach dawka może wynosić maksymalnie do 250 mg na dobę. Zaleca się przyjmowanie leku raz dziennie, w godzinach porannych, ponieważ wtedy organizm naturalnie wytwarza najwięcej własnych hormonów korowych.

Dawkowanie u dzieci

U dzieci typowa dawka wynosi 2 mg na kilogram masy ciała na dobę, podzielona na dawki przyjmowane co 6 lub 8 godzin, lub podawana jako dawka jednorazowa. W specyficznych schorzeniach, takich jak zespół nerczycowy, dawkowanie jest ustalane według wieku dziecka i powierzchni ciała.

Ważne zasady dotyczące odstawiania leku

Bardzo istotne jest, aby nie przerywać leczenia nagle. Dawkę należy zmniejszać stopniowo, zgodnie ze wskazówkami lekarza. Sposób zmniejszania dawki zależy od czasu trwania terapii – przy długotrwałym leczeniu dużymi dawkami można zmniejszać dawkę o 1 mg miesięcznie, przy krótszym okresie leczenia o 2-5 mg co 2-7 dni. Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do niewydolności nadnerczy.

Leku nie należy przyjmować w przypadku alergii na prednizon lub którykolwiek inny składnik preparatu. Preparat jest również przeciwwskazany u osób z układowymi zakażeniami grzybiczymi, ponieważ może nasilić przebieg takiego zakażenia.

Zakażenia i szczepienia

Podczas stosowania Encortonu organizm jest bardziej podatny na zakażenia, a przebieg chorób zakaźnych może być cięższy. Lek może maskować objawy zakażenia, utrudniając jego rozpoznanie. Osoby przyjmujące preparat powinny szczególnie unikać kontaktu z osobami chorymi na ospę wietrzną i odrę, ponieważ przebieg tych chorób może być wyjątkowo ciężki, nawet zagrażający życiu. Podczas leczenia nie należy szczepić się żywymi szczepionkami wirusowymi.

Sytuacje stresowe dla organizmu

W sytuacjach zwiększonego stresu, takich jak choroba, uraz czy zabieg operacyjny, może być konieczne podanie zwiększonej dawki szybko działającego glikokortykosteroidu. Należy poinformować każdego lekarza o przyjmowaniu Encortonu.

Ostrożność w specyficznych stanach chorobowych

Szczególną ostrożność należy zachować u osób z wrzodziejącym zapaleniem okrężnicy, uchyłkowatością jelit, świeżymi zespoleniami jelitowymi, czynnym lub utajonym wrzodem trawiennym, zapaleniem przełyku czy żołądka. Lek wymaga ostrożności także u pacjentów z niewydolnością nerek, nadciśnieniem tętniczym, osteoporozą, cukrzycą, chorobami serca, po niedawno przebytym zawale serca, z jaskrą oraz zaburzeniami czynności wątroby.

Wpływ na psychikę

Podczas stosowania prednizonu mogą wystąpić zaburzenia psychiczne, takie jak euforia, bezsenność, nagłe zmiany nastroju, zaburzenia osobowości, ciężka depresja czy objawy psychozy. Istniejące wcześniej problemy emocjonalne lub skłonności psychotyczne mogą się nasilić. Jeśli wystąpią takie objawy, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Długotrwałe stosowanie

Długotrwałe przyjmowanie Encortonu może prowadzić do rozwoju zaćmy, jaskry z możliwością uszkodzenia nerwów wzrokowych oraz zwiększać ryzyko zakażeń grzybiczych lub wirusowych. Może również powodować osteoporozę, dlatego przy długotrwałej terapii wskazane jest suplementowanie wapniem i witaminą D oraz odpowiednia aktywność fizyczna.

Encorton może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, dlatego bardzo ważne jest poinformowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach, w tym dostępnych bez recepty.

Leki przeciwzapalne i przeciwbólowe

Jednoczesne stosowanie z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub alkoholem zwiększa ryzyko owrzodzenia i krwawienia z przewodu pokarmowego. Również kwas acetylosalicylowy w połączeniu z prednizonem zwiększa to ryzyko.

Leki wpływające na poziom potasu

Amfoterycyna B oraz leki moczopędne mogą nasilać utratę potasu z organizmu, co prowadzi do hipokaliemii. Może to skutkować przerostem mięśnia sercowego i zastoinową niewydolnością krążenia.

Leki przeciwzakrzepowe

Encorton może zmieniać skuteczność leków przeciwzakrzepowych – zarówno zwiększać, jak i zmniejszać ich działanie. Konieczne jest regularne kontrolowanie czasu protrombinowego i ewentualne dostosowanie dawki.

Leki przeciwcukrzycowe

Prednizon zwiększa stężenie glukozy we krwi, dlatego u osób przyjmujących insulinę lub doustne leki przeciwcukrzycowe może być konieczna zmiana ich dawkowania.

Inne ważne interakcje

Doustne środki antykoncepcyjne zawierające estrogeny mogą wydłużać działanie prednizonu i nasilać jego efekty. Leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak efedryna, mogą przyspieszać metabolizm prednizonu i osłabiać jego działanie. Glikozydy nasercowe w połączeniu z Encortonem zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca.

Stosowanie w ciąży

Badania na zwierzętach wykazały, że kortykosteroidy mogą zwiększać ryzyko rozszczepów podniebienia, poronień, niewydolności łożyska i zahamowania rozwoju płodu. U kobiet ciężarnych istnieją dane wskazujące na zwiększone ryzyko niewydolności łożyska, małej masy urodzeniowej i śmierci płodu. Dlatego stosowanie Encortonu w ciąży jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy korzyść dla matki wyraźnie przewyża potencjalne zagrożenie dla dziecka. Decyzję podejmuje lekarz.

Karmienie piersią

Leczenie dawką do 5 mg prednizonu na dobę uznaje się za bezpieczne dla karmionego dziecka. Jednak stosowanie większych dawek może spowodować u niemowlęcia zahamowanie wzrostu lub zaburzenia wydzielania własnych hormonów. W przypadku konieczności stosowania wyższych dawek zaleca się zaprzestanie karmienia piersią.

Krótkotrwałe stosowanie Encortonu rzadko prowadzi do działań niepożądanych. Ryzyko ich wystąpienia dotyczy głównie osób przyjmujących lek przez dłuższy czas.

Zaburzenia hormonalne

Może wystąpić wtórna niewydolność kory nadnerczy, szczególnie w sytuacjach stresowych. U dzieci możliwe jest zahamowanie wzrostu. Mogą pojawić się zaburzenia cyklu miesiączkowego, zespół Cushinga (charakteryzujący się okrągłą twarzą, odkładaniem się tłuszczu na karku, rozstępami skórnymi), zwiększone owłosienie oraz objawy przypominające cukrzycę.

Zaburzenia psychiczne

Mogą wystąpić zmiany nastroju, euforia, bezsenność, zaburzenia osobowości, ciężka depresja, a nawet objawy psychozy czy schizofrenii. Problemy te pojawiają się najczęściej w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia i są zależne od dawki.

Problemy ze strony układu nerwowego

Możliwe są bóle głowy, zawroty głowy, drgawki oraz wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego. U dzieci, szczególnie po zbyt szybkim zmniejszeniu dawki, może wystąpić guz mózgu rzekomy, objawiający się bólami głowy i zaburzeniami widzenia.

Problemy z oczami

Długotrwałe stosowanie może prowadzić do rozwoju zaćmy, jaskry, wzrostu ciśnienia śródgałkowego oraz nieostrego widzenia. Zaćma występuje u 2,5 do 60% pacjentów, najczęściej u dzieci.

Zaburzenia trawienne

Możliwe jest wystąpienie wrzodu trawiennego i jego powikłań, takich jak krwawienia czy perforacje. Mogą pojawić się wzdęcia, zapalenie trzustki, wrzodziejące zapalenie przełyku oraz zaburzenia trawienia.

Zmiany skórne

Na skórze mogą pojawić się rozstępy, trądzik, zaburzenia gojenia ran, wybroczyny, nasilone pocenie, rumień oraz reakcje alergiczne.

Problemy z układem kostno-mięśniowym

Długotrwałe stosowanie może prowadzić do osłabienia mięśni, osteoporozy, złamań kompresyjnych kręgosłupa, aseptycznej martwicy kości oraz patologicznych złamań kości długich.

Inne działania niepożądane

Możliwe są również: wzrost masy ciała, zwiększone łaknienie, zatrzymywanie wody i sodu w organizmie, utrata potasu, nadciśnienie tętnicze, zwiększenie poziomu cukru we krwi, nudności oraz zaburzenia snu.

Co robić w przypadku działań niepożądanych?

Przyjmowanie tabletek podczas posiłku może zmniejszyć dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Przy długotrwałym leczeniu wskazana jest dieta bogatsza w białko oraz suplementacja wapniem i witaminą D w celu zmniejszenia ryzyka osteoporozy. W przypadku wystąpienia poważnych działań niepożądanych należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Nawet bardzo duże dawki kortykosteroidów zwykle nie powodują objawów ostrego zatrucia. Długotrwałe stosowanie zbyt dużych dawek może prowadzić do licznych zaburzeń charakterystycznych dla nadmiernej aktywności hormonów kory nadnerczy, takich jak zaburzenia psychiczne, nieprawidłowe odkładanie tkanki tłuszczowej, zatrzymywanie płynów, wzrost masy ciała, nadmierne owłosienie, trądzik, rozstępy skórne, wzrost ciśnienia krwi, osłabienie odporności, osteoporoza i wrzód trawienny. W przypadku przedawkowania należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala.

Substancją czynną leku jest prednizon. Jedna tabletka zawiera 10 mg prednizonu. Lek zawiera również substancje pomocnicze: skrobię ziemniaczaną, stearynian magnezu, laktozę jednowodną (165,2 mg w tabletce 10 mg) oraz żelatynę. Obecność laktozy oznacza, że osoby z nietolerancją laktozy powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatu.

Lek należy przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w oryginalnym opakowaniu chroniącym przed światłem i wilgocią. Preparat należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu. Termin ważności wynosi 3 lata od daty produkcji.

Niektóre działania niepożądane Encortonu, takie jak drgawki, zawroty i bóle głowy, niewyraźne lub podwójne widzenie oraz zaburzenia psychiczne, mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. W przypadku wystąpienia takich objawów należy zachować szczególną ostrożność lub powstrzymać się od prowadzenia pojazdów.