Lactiplantibacillus pentosus

Czym jest Lactiplantibacillus pentosus i gdzie go znajdziemy?

Lactiplantibacillus pentosus to Gram-dodatnia, pałeczkowata bakteria kwasu mlekowego, która naturalnie zasiedla ludzki przewód pokarmowy i jamę ustną⁶. Do niedawna znana była pod nazwą Lactobacillus pentosus – tę starszą nazwę można jeszcze spotkać na etykietach suplementów¹. Jako probiotyk należy do grupy „dobrych” bakterii, które wspierają trawienie, wchłanianie składników odżywczych i obronę przed patogenami⁷.

W żywności L. pentosus znajdziemy przede wszystkim w fermentowanych warzywach – oliwkach i kiszonkach – a także w jogurtach i kefirze⁸. Suplementy diety zawierają ją zarówno w formie żywych bakterii, jak i w postaci heat-killed (zabitych termicznie), które zachowują część właściwości immunomodulacyjnych².

Jak Lactiplantibacillus pentosus działa w organizmie?

Probiotyk ten oddziałuje na jelita i układ odpornościowy kilkoma równoległymi mechanizmami, opisanymi głównie w badaniach przedklinicznych. Wytwarza krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) – octan i maślan – które wzmacniają białka ścisłych połączeń (tight junctions) w nabłonku jelitowym, uszczelniając tym samym barierę jelitową³⁹. Równolegle produkuje bakteriocyny – naturalne substancje przeciwdrobnoustrojowe – które hamują wzrost patogennych bakterii i sprzyjają namnażaniu korzystnych szczepów Bifidobacterium³.

Na poziomie immunologicznym bakteria aktywuje komórki dendrytyczne za pośrednictwem receptorów Toll-podobnych (TLR), modulując w ten sposób odpowiedź immunologiczną błony śluzowej jelit⁹. W badaniach klinicznych z udziałem osób starszych doustne przyjmowanie szczepu b240 (forma heat-killed) zwiększało wydzielanie wydzielniczej immunoglobuliny A (sIgA) – zarówno jelitowej, jak i ślinowej – co jest markerem lokalnej odporności śluzówkowej¹⁰.

Na co może pomagać L. pentosus – co mówią badania?

Dane kliniczne dotyczące L. pentosus są obiecujące, ale wciąż ograniczone. Wstępne badania sugerują, że probiotyk może przyczyniać się do łagodzenia objawów zespołu jelita drażliwego (IBS) i wspierać odbudowę mikrobioty po antybiotykoterapii⁸. Szczep SLC13 wykazał aktywność przeciwko Helicobacter pylori w badaniu mikrobiologicznym, a szczep LPS16 hamował wzrost wielolekoopornych szczepów tej bakterii poprzez produkcję kwasu mlekowego¹⁰.

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu z placebo u osób starszych doustne przyjmowanie heat-killed szczepu b240 wiązało się z efektem immunoochronnym – wzrostem wydzielania sIgA i korzystnymi zmianami w parametrach odporności¹⁰. Badania in vitro wskazują ponadto na hamowanie patogennej Escherichia coli przez szczep LPS01¹².

Należy jednak wyraźnie zaznaczyć: większość danych o korzyściach zdrowotnych pochodzi z badań laboratoryjnych, na zwierzętach lub z małych prób klinicznych. Duże, dobrze kontrolowane badania z udziałem ludzi są wciąż potrzebne, by potwierdzić skuteczność w konkretnych wskazaniach⁸¹¹.

Dawkowanie Lactiplantibacillus pentosus – ile CFU stosować?

Nie ustalono jednoznacznych zaleceń dawkowania dla L. pentosus – brakuje wystarczających danych, by wskazać jedną optymalną dawkę¹⁴. W dostępnych badaniach klinicznych forma heat-killed była stosowana bezpiecznie w ilości do 20 miliardów jednostek tworzących kolonie (CFU) dziennie przez 20 tygodni². Suplementy dostępne w aptece mogą zawierać różne dawki i szczepy – zawsze kieruj się informacją na etykiecie konkretnego preparatu i skonsultuj się z farmaceutą lub lekarzem przed rozpoczęciem suplementacji¹⁴.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Lactiplantibacillus pentosus jest ogólnie dobrze tolerowany przez zdrowe osoby dorosłe. Na początku suplementacji mogą pojawić się łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – wzdęcia lub nadmierne gazy – które zazwyczaj ustępują samoistnie¹⁶. Jednak w kilku sytuacjach konsultacja lekarska jest konieczna przed rozpoczęciem lub w trakcie przyjmowania tego probiotyku:

• Osłabiona odporność (np. po chemioterapii, po przeszczepie, przy HIV/AIDS, przy leczeniu immunosupresyjnym) – u osób z niedoborami odporności probiotyki w rzadkich przypadkach powodowały bakteriemię (zakażenie krwi)⁵.
• Uszkodzone zastawki serca – opisywano pojedyncze przypadki zapalenia wsierdzia związanego ze stosowaniem probiotyków; przed zabiegami stomatologicznymi lub operacjami należy odstawić probiotyk⁵.
• Ciąża i karmienie piersią – brakuje wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo; skonsultuj się z lekarzem prowadzącym⁵.
• Wcześniaki i niemowlęta – dane dotyczące bezpieczeństwa u bardzo małych dzieci i wcześniaków są niewystarczające⁵.
• Utrzymujące się dolegliwości jelitowe (krew w stolcu, silny ból brzucha, gorączka) – wymagają diagnostyki lekarskiej, a nie samodzielnej suplementacji probiotykami.

Jeśli po rozpoczęciu suplementacji pojawią się nasilające się objawy ze strony przewodu pokarmowego lub jakiekolwiek niepokojące symptomy – przerwij stosowanie i skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Pamiętaj, że L. pentosus to suplement diety, nie lek. Jeśli podejrzewasz konkretną chorobę (np. IBS, zakażenie H. pylori, nawracające infekcje układu moczowego), najpierw skonsultuj się ze specjalistą. Probiotyk może być elementem wsparcia, ale nie zastępuje diagnostyki ani leczenia farmakologicznego. Wybierając preparat, zwróć uwagę na nazwę szczepu – wyniki badań dotyczą konkretnych szczepów (np. b240, LPS01, SLC13), a nie całego gatunku. Farmaceuta pomoże Ci dobrać produkt odpowiedni do Twoich potrzeb.