Lactobacillus delbrueckii

Czym jest Lactobacillus delbrueckii i skąd się bierze w organizmie?

Lactobacillus delbrueckii to gatunek bakterii kwasu mlekowego naturalnie bytujący w jelitach człowieka i powszechnie spotykany w fermentowanych produktach mlecznych, przede wszystkim w jogurcie⁹. W suplementach diety i preparatach probiotycznych występuje pod postacią kilku podgatunków: L. delbrueckii subsp. bulgaricus (najlepiej przebadany klinicznie, klasyczny szczep jogurtowy), L. delbrueckii subsp. lactis oraz podgatunek delbrueckii – każdy z nieco odmiennym profilem aktywności biologicznej. Bakteria ma status QPS (Qualified Presumption of Safety), przyznany przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), co oznacza, że jest uznawana za bezpieczny składnik żywności i suplementów¹⁰.

Warto wiedzieć, że L. delbrueckii subsp. bulgaricus nie jest typowym mieszkańcem ludzkiego jelita – jego naturalne środowisko to mleko i fermentowane produkty mleczne. Niemniej badania pokazują, że po regularnym spożyciu jogurtu bakteria może przeżyć pasaż przez przewód pokarmowy: w jednym z badań żywe komórki L. delbrueckii odzyskano z próbek kału u 37 z 39 uczestników przez 12 dni od momentu spożycia jogurtu¹¹.

Jak Lactobacillus delbrueckii działa w jelitach?

Główny mechanizm działania tego probiotyku opiera się na produkcji kwasu mlekowego, który obniża pH treści jelitowej. Kwaśne środowisko hamuje namnażanie się szkodliwych bakterii, a jednocześnie sprzyja wzrostowi pożytecznych drobnoustrojów¹. Dodatkowo kwas mlekowy wspiera integralność bariery jelitowej – wyściółki jelit, która chroni organizm przed przenikaniem patogenów do krwiobiegu².

Badania na zwierzętach wskazują na dodatkowe mechanizmy: L. delbrueckii subsp. bulgaricus zwiększa ekspresję białek ścisłych połączeń między komórkami jelita (ZO‑1 i E‑kadheryna), a jednocześnie obniża aktywność szlaku zapalnego TLR4–NLRP3–IL‑1β, co może ograniczać stan zapalny w jelitach¹². Bakteria produkuje też krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) i bakteriocynę nizynę, które hamują wzrost oportunistycznych patogenów¹³. Należy jednak podkreślić, że badania te przeprowadzono na modelach zwierzęcych – ich przełożenie na efekty kliniczne u ludzi wymaga potwierdzenia w dalszych badaniach.

Na co może pomóc – co mówią badania kliniczne?

Dowody kliniczne na działanie L. delbrueckii są obiecujące, ale zróżnicowane pod względem jakości. Poniżej zestawienie obszarów, w których przeprowadzono badania z udziałem ludzi:

Dla porównania – w badaniach laboratoryjnych szczep bulgaricus B‑30892 zmniejszył adhezję C. difficile do komórek jelitowych o 81% i zneutralizował jego toksyny²⁰. To interesujący wynik, ale dotychczas tylko in vitro – nie wiadomo jeszcze, czy efekt jest równie silny u ludzi.

Dawkowanie – ile CFU i w jakiej formie?

W badaniach klinicznych stosowano różne dawki, zależnie od wskazania i szczepu. Typowa dzienna dawka suplementacyjna wynosi 1–10 miliardów CFU (jednostek tworzących kolonie)⁶. W preparatach wieloszczepowych udział L. delbrueckii LDD01 wynosił zazwyczaj 200 milionów–2 miliardy CFU, w połączeniu z innymi szczepami²¹.

L. delbrueckii jest dostępny przede wszystkim jako:

• Żywe kultury w jogurcie – najbardziej tradycyjna i najlepiej przebadana forma; producent powinien deklarować ≥10⁸ CFU/g w momencie produkcji i aktywność przez cały okres przydatności²².
• Kapsułki i proszki probiotyczne – często w formie wieloszczepowej, łączącej L. delbrueckii z innymi bakteriami kwasu mlekowego lub bifidobakteriami²³.

Pierwsze efekty w badaniach pilotażowych obserwowano po 4–8 tygodniach regularnego stosowania²⁴. Przeżywalność bakterii w przewodzie pokarmowym zależy od wielu czynników – rodzaju szczepu, postaci preparatu i indywidualnych warunków w jelitach²⁵.

Działania niepożądane – czego można się spodziewać?

Probiotyk jest dobrze tolerowany przez większość osób. Najczęstsze działania niepożądane to przejściowe wzdęcia, gazy i dyskomfort żołądkowy na początku suplementacji – zazwyczaj ustępują samoistnie po kilku dniach⁷²⁶.

W rzadkich przypadkach u osób z poważnie osłabioną odpornością odnotowano bakteriemię (przedostanie się bakterii do krwiobiegu). Objawy mogące wskazywać na to powikłanie to gorączka, dreszcze, duszność i przyspieszone bicie serca⁸. To powikłanie jest wyjątkowo rzadkie, ale wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.

Interakcje z lekami

Dane dotyczące interakcji L. delbrueckii z lekami są ograniczone. Potencjalnie istotne interakcje mogą dotyczyć trzech grup:

• Antybiotyki – mogą zmniejszać przeżywalność bakterii probiotycznych; zaleca się przyjmowanie probiotyku w odstępie 2–3 godzin od antybiotyku.
• Leki immunosupresyjne i chemioterapeutyki – osłabienie odporności zwiększa ryzyko rzadkich powikłań infekcyjnych²⁷.
• Inne leki – teoretycznie probiotyk może wpływać na wchłanianie niektórych leków przyjmowanych jednocześnie, choć konkretne interakcje nie są dobrze udokumentowane²⁶.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Przed rozpoczęciem suplementacji L. delbrueckii skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, jeśli:

• masz osłabioną odporność – w wyniku choroby nowotworowej, chemioterapii, leczenia immunosupresyjnego lub zakażenia HIV²⁸²⁹;
• masz centralny cewnik żylny lub inne wszczepione urządzenie naczyniowe²⁹;
• chorujesz na nieszczelność jelit (leaky gut) lub masz stwierdzone poważne uszkodzenie bariery jelitowej²⁸;
• jesteś w ciąży lub karmisz piersią – bezpieczeństwo stosowania w tych grupach nie zostało potwierdzone w kontrolowanych badaniach²⁶;
• przyjmujesz leki immunosupresyjne, chemioterapeutyki lub antybiotyki²⁷.

Natychmiast skontaktuj się z lekarzem, jeśli podczas stosowania probiotyku pojawią się gorączka, dreszcze, duszność lub przyspieszone bicie serca – mogą to być objawy bakteriemii wymagającej pilnego leczenia⁸.

Jeśli nie należysz do żadnej z powyższych grup ryzyka, L. delbrueckii jest uważany za bezpieczny probiotyk. Wybieraj preparaty z jasno określonym szczepem i dawką CFU, przyjmuj regularnie przez co najmniej 4–8 tygodni, aby ocenić efekt, i nie zastępuj nim leczenia zaleconego przez lekarza. W razie wątpliwości co do doboru preparatu zapytaj farmaceutę – różne szczepy działają inaczej i nie każdy produkt na rynku zawiera udokumentowane klinicznie bakterie.