Lactobacillus brevis

Czym jest Lactobacillus brevis i skąd go wziąć?

Lactobacillus brevis to gram-dodatnia bakteria kwasu mlekowego, naturalnie obecna w przewodzie pokarmowym człowieka oraz w fermentowanych produktach spożywczych⁸. Znajdziesz ją w kiszonej kapuście, ogórkach kiszonych, kefirze, a nawet w zakwasie chlebowym. W 2020 r. bakteria została formalnie przemianowana na Levilactobacillus brevis, dlatego na etykietach suplementów mogą widnieć obie nazwy – to ten sam mikroorganizm⁷.

Jako probiotyk wyróżnia się wysoką tolerancją na środowisko kwaśne i słone, dzięki czemu potrafi przetrwać przejście przez żołądek i dotrzeć do jelit². Tam tymczasowo kolonizuje błonę śluzową i zaczyna działać. Kluczowe produkty metabolizmu L. brevis to kwas mlekowy, kwas octowy oraz bakteriocyny – związki o właściwościach przeciwdrobnoustrojowych⁹.

Szczepy różnią się właściwościami. Najlepiej przebadane to L. brevis CD2 (stosowany głównie w formie tabletek do ssania w kontekście zdrowia jamy ustnej i dziąseł) oraz L. brevis KB290 (badany m.in. pod kątem odporności i IBS). W suplementach dostępnych w aptekach L. brevis bywa składnikiem preparatów wieloszczepowych².

Jak Lactobacillus brevis działa w organizmie?

Podstawowy mechanizm działania to produkcja kwasu mlekowego, który obniża pH zarówno w jelitach, jak i w jamie ustnej. Kwaśniejsze środowisko hamuje namnażanie się patogenów i sprzyja wzrostowi korzystnych bakterii¹. To zjawisko określa się jako modulację mikrobiomu.

Szczep CD2 dysponuje dodatkowo wysoką aktywnością enzymu zwanego deiminazą argininową (ADI). Enzym ten przetwarza argininę do cytruliny i amoniaku, co podwyższa pH śliny i buforuje kwasy powstające podczas fermentacji cukrów przez bakterie próchnicotwórcze. Jednocześnie ADI hamuje syntazę tlenku azotu (NOS2), zmniejszając stan zapalny w tkankach przyzębia¹⁰.

Na poziomie układu odpornościowego L. brevis:

• przesuwa równowagę odpowiedzi immunologicznej w kierunku Th1 (odpowiedź komórkowa), ograniczając nadmierną reaktywność alergiczną¹¹;
• zwiększa produkcję interferonu alfa (IFN-α) – białka o działaniu przeciwwirusowym¹²;
• podnosi poziom wydzielniczego IgA (sIgA) w ślinie, wzmacniając lokalną odporność błon śluzowych¹³;
• obniża stężenie prozapalnych cytokin, takich jak TNF-α, IL-1β i IL-6¹¹.

Wybrane szczepy L. brevis potrafią też wytwarzać GABA (kwas gamma-aminomasłowy) – neuroprzekaźnik hamujący, który wpływa na odczuwanie stresu i relaksację. To właśnie ten mechanizm sprawia, że probiotyk jest zaliczany do tzw. psychobiotyków, czyli mikroorganizmów mogących oddziaływać na oś jelitowo-mózgową². Badania w tym obszarze są jednak wstępne i prowadzone głównie na modelach zwierzęcych.

Na co może pomagać Lactobacillus brevis? Przegląd badań klinicznych

Poniżej zestawiono obszary, w których prowadzono badania z udziałem ludzi. Poziom dowodów jest zróżnicowany – od dobrze zaprojektowanych prób randomizowanych po małe badania pilotażowe.

Dane dotyczące zapalnych chorób jelit (IBD, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) oraz ochrony bariery jelitowej pochodzą głównie z badań na modelach zwierzęcych²⁰ – nie należy ich traktować jako potwierdzonych korzyści u ludzi. Podobnie wstępny charakter mają dane dotyczące wpływu na stężenie glukozy we krwi i syntezę witamin²¹.

Postaci i dawkowanie – jak stosować Lactobacillus brevis?

Na rynku dostępne są trzy główne formy: tabletki do ssania (lozenges), kapsułki i proszek. Tabletki do ssania są dedykowane przede wszystkim zdrowiu jamy ustnej – należy je ssać, a nie żuć ani połykać w całości. Unikaj ich, jeśli masz otwarte rany lub owrzodzenia w jamie ustnej²².

Dawki stosowane w badaniach klinicznych różniły się znacznie w zależności od szczepu i celu:

• Szczep CD2 w badaniu zdrowia jamy ustnej: 4 tabletki do ssania dziennie, każda zawierająca ≥ 1 × 10⁹ CFU, przez 4 tygodnie²³.
• Szczep CD2 w badaniu periodontologicznym: 3 tabletki dziennie (1 × 10⁸ CFU każda) przez 60 dni jako uzupełnienie skałingu¹⁶.
• Suplementy dostępne w handlu zawierają zazwyczaj od 5 miliardów CFU (kapsułki) wzwyż²⁴.

Nie ma jednej rekomendowanej dawki dla ogółu populacji – stosuj się do zalecenia producenta lub wskazania lekarza. Probiotyki najlepiej przechowywać w chłodnym, suchym miejscu (często w lodówce), z dala od dzieci i bezpośredniego światła słonecznego²⁵.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Lactobacillus brevis jest ogólnie uważany za bezpieczny do spożycia przez zdrowych dorosłych²⁷. Najczęstsze, łagodne działania niepożądane to wzdęcia i rozstrój żołądka, szczególnie na początku suplementacji²⁸. Zwykle ustępują samoistnie.

Skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą przed zastosowaniem, jeśli:

• jesteś osobą z obniżoną odpornością (np. po przeszczepie narządu, w trakcie chemioterapii, z HIV/AIDS) – istnieje ryzyko rzadkich, ale poważnych zakażeń krwi (bakteriemia)²⁹;
• masz niewydolność narządową (serce, nerki, wątroba) lub uszkodzoną barierę jelitową²⁷;
• jesteś wcześniakiem lub rodziciem wcześniaka – ta grupa jest bardziej narażona na działania niepożądane⁷;
• przyjmujesz leki immunosupresyjne lub jesteś w trakcie antybiotykoterapii²⁶.

Natychmiast przerwij stosowanie i szukaj pomocy medycznej, gdy pojawią się objawy ciężkiej reakcji alergicznej: trudności z oddychaniem, świszczący oddech, wysypka, obrzęk twarzy lub gardła²⁹. Warto też wiedzieć, że L. brevis może wytwarzać biogenne aminy – tyraminę i putrescynę – co ma znaczenie przy stosowaniu inhibitorów MAO lub przy nietolerancji histaminy²⁷.

Jeśli jesteś w ciąży lub karmisz piersią, przed rozpoczęciem suplementacji skonsultuj się z lekarzem – brak jest wystarczających danych klinicznych oceniających bezpieczeństwo L. brevis w tych stanach.

Pamiętaj, że suplementy diety zawierające L. brevis nie zastępują leczenia i nie powinny być stosowane zamiast terapii zaleconej przez lekarza. Jeśli masz przewlekłe dolegliwości ze strony jelit, dziąseł lub odporności, omów stosowanie probiotyku ze specjalistą – może on stanowić wartościowe uzupełnienie leczenia, ale nie jego substytut.