Lactobacillus pentosus

Czym jest Lactobacillus pentosus i skąd pochodzi?

Lactobacillus pentosus (od 2020 roku oficjalnie przemianowany na Lactiplantibacillus pentosus) to Gram-dodatnia bakteria mlekowa, która naturalnie zasiedla ludzki przewód pokarmowy i układ moczowo-płciowy. Znajdziesz ją również w fermentowanej żywności – oliwkach, ogórkach kiszonych czy jogurtach¹. Warto wiedzieć, że część etykiet na suplementach wciąż podaje starą nazwę rodzajową Lactobacillus – to ta sama bakteria, jedynie sklasyfikowana inaczej po reorganizacji taksonomicznej z 2020 roku¹.

Bakteria dobrze znosi warunki panujące w przewodzie pokarmowym. W badaniach laboratoryjnych wykazano, że przeżywa kontakt z sokiem żołądkowym (pH 3 przez 4 godziny) oraz płynem jelitowym (pH 6,8–8,0 przez 6 godzin), a wysoka zdolność do adhezji pozwala jej przylegać do nabłonka jelitowego i tymczasowo kolonizować górny odcinek przewodu pokarmowego⁷.

Jak Lactobacillus pentosus działa w organizmie?

Mechanizmy działania tego probiotyku są wielokierunkowe. Produkcja kwasu mlekowego obniża pH środowiska jelitowego, utrudniając przeżycie patogenów. Bakteria wytwarza też krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) – octan i maślan – które wzmacniają białka ścisłych połączeń (ang. tight junctions) nabłonka jelitowego, takie jak klaudyna i okludyna²⁸. Silna bariera jelitowa ogranicza przenikanie lipopolisacharydów bakteryjnych (LPS) do krwi – a LPS to jeden z głównych czynników napędzających stan zapalny⁹.

Równie istotna jest aktywność immunomodulacyjna. W badaniach na modelu mysim wykazano, że inaktywowana termicznie forma szczepu b240 pobudza komórki dendrytyczne w kępkach Peyera poprzez receptor TLR2. Efektem jest wzrost produkcji IL-6, która z kolei stymuluje limfocyty B do wydzielania immunoglobuliny A (IgA) – kluczowego przeciwciała ochrony błon śluzowych jelit¹⁰. L. pentosus produkuje ponadto bakteriocyny – substancje hamujące wzrost bakterii chorobotwórczych, przy jednoczesnym wspieraniu korzystnych drobnoustrojów z rodzaju Bifidobacterium².

W jakich obszarach zdrowotnych badano Lactobacillus pentosus?

Zakres badań jest szeroki, choć poziom dowodów klinicznych pozostaje zróżnicowany.

Atopowe zapalenie skóry u dzieci

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym placebo badaniu z udziałem 82 dzieci (3–18 lat) z atopowym zapaleniem skóry (AZS) podawano 1 × 10¹⁰ CFU dwa razy dziennie przez 12 tygodni. Wynik był negatywny: wynik skali SCORAD (ocena nasilenia AZS) zmniejszył się o 6,8 punktu w grupie probiotyku wobec 11,2 punktu w grupie placebo (p < 0,001). Nie odnotowano różnic w przeznaskórkowej utracie wody, poziomach cytokin ani różnorodności mikrobioty jelitowej⁴. Autorzy badania wyraźnie stwierdzili, że suplementacja L. pentosus nie przynosi dodatkowych korzyści w leczeniu AZS u dzieci¹².

Bariera żołądkowa u pacjentów przyjmujących inhibitory pompy protonowej

Długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej (IPP) zmniejsza kwasowość żołądka i sprzyja przerostowi bakteryjnemu. W pilotażowym badaniu klinicznym u 10 pacjentów leczonych IPP przez ponad 12 miesięcy podawano przez 10 dni mieszankę czterech szczepów Lactobacillus, w tym L. pentosus LPS01 (DSM 21980). Wynik był obiecujący: istotnie zmniejszył się przerost bakteryjny w żołądku i dwunastnicy, a w kale odnotowano spadek liczby enterokoków, pałeczek okrężnicy i grzybów¹³. Należy jednak podkreślić, że było to badanie pilotażowe na 10 osobach i stosowano mieszankę szczepów, więc nie można przypisać efektu wyłącznie L. pentosus¹⁴.

Modulacja odporności – szczep b240

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu u osób starszych wykazano, że doustne przyjmowanie inaktywowanego termicznie szczepu b240 przyspiesza wydzielanie wydzielniczej IgA w ślinie¹⁵. Mechanizm molekularny tego działania potwierdzono w badaniach laboratoryjnych – szczep b240 pobudza komórki dendrytyczne kępek Peyera przez receptor TLR2, co prowadzi do wzrostu produkcji IL-6 i nasilonej syntezy IgA przez limfocyty B¹⁰.

Aktywność wobec Helicobacter pylori

W badaniach laboratoryjnych wykazano, że wybrane szczepy L. pentosus produkują kwas mlekowy hamujący wzrost wielolekoopornych szczepów Helicobacter pylori¹⁵. Dane te pochodzą jednak wyłącznie z badań in vitro – ich kliniczne znaczenie dla eradykacji H. pylori u ludzi nie zostało potwierdzone.

Dawkowanie i dostępne formy – co mówią badania?

Nie ustalono jednej zalecanej dawki terapeutycznej dla L. pentosus¹⁸. Poniższa tabela pokazuje dawki stosowane w poszczególnych badaniach:

Preparaty probiotyczne z L. pentosus wymagają przechowywania w lodówce, aby zachować żywotność bakterii¹⁹. Zawsze stosuj się do zaleceń na etykiecie konkretnego preparatu i skonsultuj dawkowanie z farmaceutą lub lekarzem¹⁸.

Interakcje – antybiotyki i inne leki

Najważniejsza interakcja dotyczy antybiotyków. Leki te niszczą zarówno bakterie chorobotwórcze, jak i probiotyczne, co może znacznie osłabiać działanie L. pentosus⁵. Aby zminimalizować ten efekt, przyjmuj preparat probiotyczny co najmniej 2 godziny przed lub 2 godziny po dawce antybiotyku⁵. Nie odnotowano innych istotnych klinicznie interakcji lekowych, choć timing z antybiotykami pozostaje kluczowy²⁰.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Przed rozpoczęciem suplementacji porozmawiaj z lekarzem lub farmaceutą, jeśli należysz do którejkolwiek z poniższych grup:

• Obniżona odporność (chemioterapia, leki immunosupresyjne, HIV/AIDS) – probiotyki rzadko, ale mogą wywoływać zakażenia krwi (bakteriemię) u osób z upośledzonym układem immunologicznym⁶.
• Uszkodzone lub sztuczne zastawki serca – preparaty probiotyczne w wyjątkowo rzadkich przypadkach mogą prowadzić do infekcyjnego zapalenia wsierdzia; odstawienie probiotyku przed zabiegami stomatologicznymi lub chirurgicznymi jest zalecane⁶.
• Ciąża i karmienie piersią – brak wystarczających danych o bezpieczeństwie stosowania w tych stanach⁶.
• Dzieci, w tym wcześniaki – brak wystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności u dzieci⁶.

Przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem, jeśli po rozpoczęciu suplementacji pojawią się: gorączka, dreszcze, nasilone bóle brzucha lub inne niepokojące objawy. Na początku suplementacji mogą wystąpić łagodne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – wzdęcia lub nadmierne gazowanie – które zwykle ustępują samoistnie²⁰.

Jeśli stosujesz L. pentosus, wybieraj preparaty o udokumentowanym oznaczeniu szczepu (np. DSM 21980, b240), przechowuj je w lodówce zgodnie z instrukcją i nie rezygnuj z leczenia przepisanego przez lekarza na rzecz samodzielnej suplementacji. Pamiętaj, że dostępne dowody kliniczne są wciąż ograniczone – probiotyk może wspierać zdrowie jelit, ale nie zastępuje diagnostyki i terapii chorób przewodu pokarmowego.