Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na litery “Ch”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Chlortalidon to diuretyk wykorzystywany w leczeniu nadciśnienia i obrzęków, wspomagający usuwanie nadmiaru płynów z organizmu, stosowany również przy niewydolności serca i chorobach nerek.
- surowce roślinne
Chmiel zwyczajny (Humulus lupulus) – roślina lecznicza stosowana przy zaburzeniach snu, łagodnym niepokoju i problemach trawiennych. Szyszki chmielu zawierają kwasy goryczkowe, olejki eteryczne i prenyloflawonoidy o działaniu uspokajającym, przeciwzapalnym i fitoestrogennym. Wymaga ostrożności przy nowotworach hormonozależnych, w ciąży i z lekami uspokajającymi.
- syntetyczne i biologiczne
Leki na cholesterol – statyny, ezetymib, inhibitory PCSK9 i inne – działają różnymi mechanizmami, obniżając LDL i ryzyko zawału czy udaru. Statyny redukują LDL o 30–55%, a metaanalizy potwierdzają spadek ryzyka zgonu sercowo-naczyniowego o ponad 20%.
- syntetyczne i biologiczne
Cholestyramina to żywica jonowymienną, która wiąże kwasy żółciowe w jelitach, obniżając LDL-cholesterol nawet o 26%. Stosuje się ją w hipercholesterolemii, świądzie w zastoju żółci i biegunce kwasów żółciowych. Lek nie wchłania się do krwioobiegu i może zaburzać wchłanianie innych leków.
- syntetyczne i biologiczne
Choliny alfosceran (alpha-GPC) to fosfolipidowe źródło choliny, które po wchłonięciu zwiększa poziom acetylocholiny w mózgu. Stosowany w badaniach klinicznych przy chorobie Alzheimera i zaburzeniach poznawczych w dawce 1200 mg/dobę. Długotrwałe stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem ze względu na potencjalne ryzyko sercowo-naczyniowe.
- syntetyczne i biologiczne
Choliny salicylan to NLPZ z grupy salicylanów, który hamuje enzymy COX-1 i COX-2, zmniejszając stan zapalny, ból i gorączkę. Używany głównie w żelach na afty i stany zapalne jamy ustnej, a także w doustnych preparatach przeciwbólowych. Nie stosować u dzieci poniżej 16. roku życia ze względu na ryzyko zespołu Reye'a.
Chondroityna (obecna np. w Rotoxal, Rotoxal Senior) wspiera stawy, poprawia elastyczność i wytrzymałość chrząstki, łagodzi objawy choroby zwyrodnieniowej oraz ból. Stosowana głównie u dorosłych, dostępna w różnych formach i dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Choriogonadotropina alfa to nowoczesny hormon wykorzystywany w leczeniu niepłodności, wspomagający owulację i przygotowanie do procedur rozrodu wspomaganego u kobiet.
- witaminy i minerały
Chrom to pierwiastek śladowy wspierający działanie insuliny i metabolizm makroskładników. Suplementy zawierają bezpieczną formę trójwartościową (Cr³⁺). Badania pokazują skromne korzyści dla glikemii u osób z cukrzycą typu 2, jednak efekty są niejednoznaczne. Przy stosowaniu z lekami przeciwcukrzycowymi lub insuliną konieczna jest konsultacja z lekarzem.
- surowce roślinne
Chryzantema indyjska (Chrysanthemum indicum) zawiera flawonoidy, kwasy fenolowe i olejki eteryczne wykazujące w badaniach laboratoryjnych działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające. Stosowana tradycyjnie przy gorączce, bólach głowy i stanach zapalnych, wymaga ostrożności u osób z alergią na astrowate oraz przyjmujących leki metabolizowane przez CYP3A4.
- syntetyczne i biologiczne
Chryzyna to flawonoid z propolisu i miodu o słabej biodostępności po doustnym podaniu. Badania laboratoryjne pokazują działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne, ale brak potwierdzenia skuteczności u ludzi. Hamuje enzymy wątrobowe CYP1A2 i CYP2C19, co może wpływać na metabolizm wielu leków.
- surowce roślinne
Chrzan japoński (wasabi) zawiera izotiocyjaniany – w tym 6-MSITC – o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym, przeciwbakteryjnym i antyoksydacyjnym. Badanie kliniczne wykazało poprawę pamięci u seniorów po 12 tygodniach suplementacji. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Chrzan pospolity (Armoracia rusticana) zawiera glukozynolany – głównie synigrynę – przekształcane w ostry allylowy izotiocyjanian. Wyciąg z korzenia wspiera leczenie infekcji dróg oddechowych i dróg moczowych, ma właściwości przeciwbakteryjne i wykrztuśne. Nie zaleca się go dzieciom do 4. roku życia, kobietom w ciąży i osobom z niedoczynnością tarczycy.
- Chrząstka rekina
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Chrząstnica kędzierzawa (Chondrus crispus) to czerwona alga morska bogata w karagenan, jod i minerały. Stosowana tradycyjnie w dolegliwościach układu oddechowego i pokarmowego, dziś dostępna jako suplement w kapsułkach, żelu i proszku. Zawartość jodu wymaga ostrożności u osób z chorobami tarczycy.
Chymotrypsyna to enzym proteolityczny o działaniu przeciwzapalnym i proteolitycznym, stosowany w leczeniu ran, obrzęków, stanów zapalnych oraz wspomaganiu gojenia. Wymaga indywidualnego dawkowania i ostrożności.