Reklama
Z tego materiału dowiesz się:
  • Na czym polega działanie peptydu SP[AI]³ i jak powstał z pomocą AI?
  • Jakie trzy mechanizmy trądziku jednocześnie hamuje ten składnik?
  • Co pokazały badania kosmetyczne – liczby, czas działania, stężenie?
  • Kto powinien zachować ostrożność i kiedy skontaktować się z lekarzem?

Czym jest SP[AI]³ i jak powstał przy pomocy sztucznej inteligencji?

SP[AI]³ (nazwa INCI: Acetyl Hexapeptide-1) to składnik aktywny stosowany w dermokosmetykach dla skóry trądzikowej, opracowany metodą projektowania komputerowego (in silico) z wykorzystaniem sztucznej inteligencji1. Jego nazwa bezpośrednio nawiązuje do tej technologii: litery „AI” w nawiasie to skrót od Artificial Intelligence, a „3″ oznacza trzy jednoczesne cele działania.

Projektowanie odbywało się we współpracy z Barcelońskim Superkomputerem, który przeanalizował tysiące potencjalnych sekwencji peptydowych4. Celem nie było znalezienie peptydu działającego na jeden receptor, lecz takiego, który z optymalną energią wiązania łączy się równocześnie z trzema odrębnymi celami molekularnymi. Bez mocy obliczeniowej AI identyfikacja tak specyficznego potrójnego wiązania nie byłaby możliwa4.

W formie handlowej składnik dostępny jest jako mieszanina: gliceryna, woda, kaprylilowy glikol i właściwy peptyd Acetyl Hexapeptide-15. Stosowany jest przez producentów kosmetyków jako substancja aktywna w kremach, serach i emulsjach przeznaczonych dla skóry tłustej i trądzikowej.

Na jakie mechanizmy trądziku działa ten peptyd?

Trądzik to choroba wieloczynnikowa – dlatego działanie na jeden tylko mechanizm rzadko przynosi satysfakcjonujący efekt. SP[AI]³ celuje jednocześnie w trzy odrębne szlaki molekularne, które razem odpowiadają za powstawanie niedoskonałości2:

  • Enzym ACC (karboksylaza acetylo-CoA) – kluczowy w syntezie kwasów tłuszczowych; jego hamowanie ogranicza produkcję łoju przez gruczoły łojowe2.
  • Enzym MMP-1 (metaloproteinaza macierzy 1) – odpowiada za przebudowę kolagenu wokół porów; modulacja jego aktywności wzmacnia sprężystość tkanek otaczających pory, zmniejszając ich widoczność2.
  • Receptor IGF-1R (receptor insulinopodobnego czynnika wzrostu 1) – jego aktywacja przez Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes) nasila stan zapalny; blokowanie tego szlaku obniża odpowiedź zapalną2.

W badaniach laboratoryjnych (in vitro) i na wycinkach skóry (ex vivo) peptyd wykazał aktywność na wszystkich trzech szlakach jednocześnie6. Warto jednak pamiętać, że wyniki badań in vitro i ex vivo nie zawsze przekładają się bezpośrednio na efekty u żywych ludzi – stanowią ważny punkt wyjścia, ale nie dowód kliniczny.

Jak AI zmieniła projektowanie składników kosmetycznych: Tradycyjne odkrywanie składników aktywnych opiera się na testowaniu kolejnych związków metodą prób i błędów. Projektowanie in silico pozwala komputerowi symulować, jak dany peptyd „pasuje” do receptora, zanim w ogóle zostanie zsyntetyzowany. W przypadku SP[AI]³ algorytm oceniał jednocześnie energię wiązania z trzema różnymi celami – to zadanie, które przy klasycznym podejściu wymagałoby lat badań. Efektem jest składnik o precyzyjnie zaprojektowanej specyficzności4.

Co pokazało badanie kosmetyczne z 2% stężeniem SP[AI]³?

Producent opublikował wyniki badania kosmetycznego przeprowadzonego na 40 kobietach rasy kaukaskiej w wieku 18–35 lat z łagodnym do umiarkowanego trądzikiem na twarzy3. Uczestniczki stosowały krem zawierający 2% SP[AI]³ przez 28 dni. Poniżej zestawienie mierzonych parametrów:

ParametrCzas obserwacjiZmiana
Ilość sebum7 dnido −39%3
Ilość sebum28 dni−20%7
Liczba wyprysków (krost)7 dni−22%8
Liczba wyprysków (krost)14 dni−19%9
Liczba wyprysków (krost)28 dni−56%8
Widoczność porów7 dni−9%8
Widoczność porów14 dnido −12%7
Widoczność porów28 dni−8–12%9
Protoporfiryny (marker C. acnes)28 dni−8% / do −26%37
Lipoperoksydacja28 dni−22%3
Nawilżenie skóry28 dni+9%7

W ankiecie subiektywnej 90% uczestniczek oceniło, że skóra jest mniej przetłuszczona, 95% odczuło zmniejszenie widoczności porów, a 80% stwierdziło, że niedoskonałości są mniej widoczne3.

Należy jednak zachować ostrożność w interpretacji tych liczb. Badanie obejmowało zaledwie 40 osób, dotyczyło wyłącznie kobiet w wąskiej grupie wiekowej, a jego sponsorem był producent składnika. Brak dostępnych danych o grupie kontrolnej z placebo oraz o niezależnej weryfikacji wyników. Są to zatem dane wstępne, które wymagają potwierdzenia w niezależnych, większych próbach klinicznych.

Protoporfiryny – co to za wskaźnik? Protoporfiryny IX to związki produkowane przez bakterię Cutibacterium acnes w porach skóry. Ich obecność można mierzyć nieinwazyjnie za pomocą specjalistycznej kamery fluorescencyjnej – im więcej protoporfiryn, tym wyższa aktywność bakterii. Redukcja o 8–26% po 28 dniach stosowania peptydu sugeruje zmniejszenie kolonizacji bakteryjnej, choć interpretacja tego parametru wymaga uwzględnienia zmienności metodologicznej między badaniami37.

W jakich kosmetykach można znaleźć SP[AI]³ i jak go stosować?

SP[AI]³ jest składnikiem aktywnym używanym przez producentów dermokosmetyków, a nie samodzielnym preparatem dostępnym w aptece. Pojawia się w kremach, serach i emulsjach przeznaczonych dla skóry tłustej i trądzikowej10. W badaniu kosmetycznym zastosowano stężenie 2% w formie kremu aplikowanego na twarz3.

Szukając kosmetyku z tym składnikiem, sprawdź etykietę pod kątem nazwy INCI: Acetyl Hexapeptide-1. Peptyd ten jest zaprojektowany dla skóry skłonnej do trądziku z widocznymi porami i nadmiernym łojotokiem. Nie jest przeznaczony do leczenia ciężkiego trądziku ropowiczego czy torbielowatego – w takich przypadkach konieczna jest konsultacja dermatologiczna i leczenie farmakologiczne.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

SP[AI]³ to składnik kosmetyczny, nie lek – nie leczy trądziku jako choroby skóry. Jeśli zmiany trądzikowe są nasilone, bolesne, mają charakter głębokich guzków lub torbieli, nie czekaj na efekty kosmetyku – skonsultuj się z dermatologiem. Lekarz może zaproponować leczenie miejscowe lub ogólnoustrojowe, które ma udokumentowaną skuteczność kliniczną.

Skontaktuj się ze specjalistą lub przerwij stosowanie kosmetyku zawierającego SP[AI]³, jeśli:

  • po zastosowaniu pojawi się silne zaczerwienienie, pieczenie lub obrzęk skóry,
  • wystąpi wysypka, pokrzywka lub inne objawy reakcji alergicznej,
  • zmiany trądzikowe wyraźnie się nasilą po wprowadzeniu nowego preparatu,
  • trądzik utrzymuje się mimo kilkutygodniowego stosowania dermokosmetyków,
  • masz trądzik z towarzyszącymi bliznami, sinymi przebarwieniami lub głębokimi guzkami.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przed wprowadzeniem nowych składników kosmetycznych skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą – nie dlatego, że SP[AI]³ ma udokumentowane działania niepożądane w tych grupach, ale dlatego, że brak danych dotyczących bezpieczeństwa w ciąży jest sam w sobie wskazaniem do ostrożności.

Jeśli stosujesz miejscowe leki na trądzik (retinoidy, nadtlenek benzoilu, antybiotyki miejscowe) – zapytaj dermatologa lub farmaceutę, czy łączenie ich z kosmetykami zawierającymi peptydy aktywne jest w Twoim przypadku wskazane. Zbyt wiele silnych składników aktywnych jednocześnie może podrażnić skórę.

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza skrót „SP[AI]³" w nazwie peptydu?

Litery „AI” w nawiasie kwadratowym to skrót od Artificial Intelligence (sztuczna inteligencja), a cyfra „3″ oznacza trzy jednoczesne cele działania: sebum, pory i stan zapalny. Nazwa odzwierciedla zarówno metodę projektowania składnika, jak i jego mechanizm10.

Jak szybko działa SP[AI]³ na sebum?

W badaniu kosmetycznym przeprowadzonym przez producenta (40 kobiet, krem z 2% składnika) redukcja wydzielania sebum sięgała do 39% już po 7 dniach stosowania3. To wynik z jednego, małego badania sponsorowanego przez producenta – traktuj go jako wstępny.

Jak SP[AI]³ zmniejsza pory?

Peptyd moduluje aktywność enzymu MMP-1 (metaloproteinazy macierzy 1), który odpowiada za przebudowę kolagenu wokół porów – wzmocnienie sprężystości tej tkanki sprawia, że pory stają się mniej widoczne2. W badaniu kosmetycznym widoczność porów zmniejszyła się o 9% po 7 dniach i do 12% po 28 dniach8.

Na czym polega działanie SP[AI]³ na stan zapalny w trądziku?

Składnik blokuje receptor IGF-1R, przez który bakteria Cutibacterium acnes nasila reakcję zapalną w skórze2. W badaniu producenta poziom protoporfiryn – markera aktywności tej bakterii – zmniejszył się o 8–26% po 28 dniach37.

Jaką nazwę INCI ma SP[AI]³ na etykiecie kosmetyku?

SP[AI]³ to nazwa handlowa składnika, natomiast na liście składników INCI kosmetyku szukaj nazwy Acetyl Hexapeptide-15. Pozostałe składniki formulacji bazowej to gliceryna, woda i kaprylilowy glikol.

Czy SP[AI]³ leczy trądzik?

Nie – SP[AI]³ jest składnikiem kosmetycznym, który może wspomagać poprawę wyglądu skóry trądzikowej, ale nie jest lekiem i nie ma wskazań terapeutycznych. Trądzik umiarkowany i ciężki wymaga leczenia farmakologicznego pod nadzorem dermatologa10.

Czy SP[AI]³ był testowany na mężczyznach?

Dostępne badanie kosmetyczne przeprowadzono wyłącznie na 40 kobietach w wieku 18–35 lat3. Brak danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa u mężczyzn oraz w innych grupach wiekowych.

W jakim stężeniu SP[AI]³ stosuje się w kosmetykach?

W badaniu kosmetycznym producenta zastosowano stężenie 2% w formie kremu nakładanego na twarz przez 28 dni3. Stężenie stosowane przez poszczególnych producentów kosmetyków może się różnić.

Czy SP[AI]³ można łączyć z retinoidami lub nadtlenkiem benzoilu?

Brak danych ze źródeł dotyczących interakcji SP[AI]³ z innymi składnikami aktywnymi. Ogólna zasada jest taka, że łączenie wielu silnych składników aktywnych (peptydy, retinoidy, kwasy, nadtlenek benzoilu) może podrażniać skórę – przed takim połączeniem warto zapytać dermatologa lub farmaceutę.

Jak SP[AI]³ różni się od klasycznych składników przeciwtrądzikowych?

Klasyczne składniki kosmetyczne (np. kwas salicylowy, niacynamid) zazwyczaj działają na jeden mechanizm – np. złuszczanie naskórka lub regulację sebum. SP[AI]³ został zaprojektowany tak, by jednocześnie wiązać się z trzema odrębnymi celami molekularnymi (ACC, MMP-1, IGF-1R), co według producenta zapewnia bardziej kompleksowe podejście1.

Czy SP[AI]³ jest bezpieczny dla skóry wrażliwej?

W dostępnym badaniu nie odnotowano opisów poważnych działań niepożądanych, jednak uczestniczkami były wyłącznie kobiety z łagodnym do umiarkowanego trądzikiem3. Brak danych dotyczących skóry wrażliwej jako osobnej grupy – w razie wątpliwości warto przeprowadzić test na małym fragmencie skóry lub skonsultować się z dermatologiem.

Skąd pochodzi SP[AI]³ i kto go opracował?

Składnik opracowała firma Lipotrue we współpracy z Barcelońskim Superkomputerem, wykorzystując algorytmy AI do analizy tysięcy sekwencji peptydowych4. Składnik był prezentowany na targach in-cosmetics Global 2024 w Paryżu i nominowany do nagrody Best Active Ingredient11.

Reklama
Reklama