Pernazinum

Pernazinum to produkt leczniczy zawierający jako substancję czynną perazynę, która należy do grupy leków przeciwpsychotycznych – pochodnych fenotiazyny z grupą piperazynową. Każda tabletka preparatu Pernazinum 100 mg zawiera 168,4 mg dimaleinianu perazyny, co odpowiada 100 mg czystej perazyny. Lek jest dostępny wyłącznie na receptę i stosowany jest w leczeniu poważnych zaburzeń psychicznych.

Pernazinum jest lekiem przepisywanym w następujących stanach chorobowych:

• Ostra i przewlekła schizofrenia – główne wskazanie do stosowania leku.
• Ostre zaburzenia psychotyczne – objawiające się urojeniami, lękami, omamami oraz utratą poczucia osobowości.
• Katatonia – stan charakteryzujący się zaburzeniami ruchowymi i świadomości.
• Mania – epizody nadmiernego pobudzenia i euforii.
• Pobudzenie psychomotoryczne – stany nadmiernej aktywności ruchowej i psychicznej.

Perazyna działa poprzez blokowanie receptorów dopaminergicznych w mózgu, szczególnie receptorów typu D1 i D2. Receptory te znajdują się w ośrodkach podkorowych mózgu, podwzgórzu oraz układzie limbicznym – obszarach odpowiedzialnych za emocje, myślenie i zachowanie. Blokując te receptory, lek pomaga zmniejszyć objawy psychotyczne takie jak halucynacje, urojenia czy dezorganizacja myślenia.

Dodatkowo perazyna wpływa na inne układy receptorowe w organizmie – działa antagonistycznie (blokująco) na receptory cholinergiczne, adrenergiczne alfa-1, histaminowe oraz serotoninowe. To szerokie spektrum działania wpływa zarówno na efekty terapeutyczne leku, jak i na możliwe działania niepożądane.

Dawkowanie leku jest indywidualnie dostosowywane przez lekarza w zależności od stanu pacjenta i rodzaju schorzenia. Lek przyjmuje się doustnie.

Ostre zaburzenia psychotyczne i pobudzenie

Na początku leczenia ostrych stanów psychotycznych stosuje się dawki od 50 mg do 150 mg na dobę. Następnie dawka podtrzymująca różni się w zależności od miejsca leczenia:

• Pacjenci hospitalizowani – od 200 mg do 600 mg na dobę w dawkach podzielonych. W uzasadnionych przypadkach dawka może być zwiększona maksymalnie do 800 mg na dobę.
• Pacjenci leczeni ambulatoryjnie – do 300 mg na dobę w dawkach podzielonych.

Przewlekła schizofrenia

W leczeniu przewlekłej schizofrenii stosuje się dawki od 75 mg do 600 mg na dobę w dwóch lub trzech dawkach podzielonych. Pacjenci leczeni ambulatoryjnie powinni rozpocząć od mniejszych dawek, które następnie stopniowo zwiększa się aż do uzyskania pożądanego efektu. U pacjentów hospitalizowanych można rozpocząć od większych dawek w celu szybszego uzyskania efektu leczniczego.

Ważne informacje o dawkowaniu

Maksymalny efekt przeciwpsychotyczny pojawia się po jednym do trzech tygodniach leczenia. Nie zaleca się nagłych zmian w dawkowaniu, ponieważ zwiększa to ryzyko działań niepożądanych. Po uzyskaniu poprawy dawkę należy stopniowo zmniejszać do najmniejszej skutecznej dawki leczniczej.

Specjalne grupy pacjentów

• Osoby starsze – powinny otrzymywać połowę standardowej dawki dla dorosłych, co zwykle zapewnia pożądane działanie lecznicze.
• Zaburzenia czynności wątroby – zaleca się stosowanie połowy dawki dla dorosłych, a w ciężkiej niewydolności wątroby należy przerwać podawanie leku.
• Niewydolność nerek – nie wymaga zmiany dawkowania.
• Dzieci i młodzież poniżej 16 lat – brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania.

Pernazinum jest przeciwwskazane w następujących sytuacjach:

• Nadwrażliwość na perazynę lub którykolwiek składnik leku.
• Ciężkie uszkodzenie szpiku kostnego lub komórek krwi – lek może dodatkowo pogorszyć produkcję komórek krwi.
• Złośliwy zespół neuroleptyczny w przeszłości – niebezpieczne powikłanie po lekach przeciwpsychotycznych.
• Stany śpiączkowe – lek może pogłębić upośledzenie świadomości.
• Ciąża i okres karmienia piersią – badania na zwierzętach wykazały działanie szkodliwe dla płodu.
• Ostre zatrucie lekami nasennymi, opioidami, innymi neuroleptykami, lekami uspokajającymi, przeciwdepresyjnymi lub alkoholem.
• Guzy zależne od prolaktyny – perazyna zwiększa wydzielanie prolaktyny, co może stymulować wzrost takich guzów.

Pernazinum powinno być stosowane pod ścisłym nadzorem lekarza w następujących przypadkach:

• Leukopenia – zmniejszona liczba białych krwinek.
• Padaczka – perazyna obniża próg drgawkowy, co może zwiększyć liczbę napadów padaczkowych. Ryzyko wzrasta przy stosowaniu dużych dawek na początku leczenia, szybkim zwiększaniu dawek lub nagłym odstawieniu dużych dawek.
• Jaskra i przerost gruczołu krokowego – ze względu na działanie cholinolityczne leku.
• Niewydolność wątroby – może być konieczne zmniejszenie dawki.
• Zaawansowana choroba niedokrwienna serca lub świeży zawał serca – zwiększone ryzyko powikłań sercowych.
• Niedociśnienie ortostatyczne – szczególnie na początku leczenia może dojść do spadku ciśnienia krwi przy zmianie pozycji ciała.
• Zwężenie odźwiernika – zaburzenia opróżniania żołądka.

Ważna informacja: Produkt zawiera laktozę (191,6 mg w jednej tabletce 100 mg), dlatego nie powinien być stosowany przez osoby z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Pernazinum może wchodzić w interakcje z wieloma innymi lekami, co wymaga szczególnej uwagi:

Leki psychotropowe i uspokajające

Jednoczesne stosowanie perazyny z innymi środkami psychotropowymi wymaga zmniejszenia dawek. Należy unikać równoczesnego podawania leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy ze względu na potęgowanie działania uspokajającego lub możliwość depresji ośrodka oddechowego.

Leki obniżające ciśnienie krwi

Równoczesne podanie perazyny z lekami przeciwnadciśnieniowymi może spowodować nadmierny spadek ciśnienia. Leki blokujące receptory beta-adrenergiczne w połączeniu z perazyną zwiększają ryzyko spadków ciśnienia tętniczego.

Alkohol

Jednoczesne przyjmowanie alkoholu i perazyny powoduje wzajemne nasilenie działania obu substancji oraz obniżenie ciśnienia krwi. Należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu podczas leczenia.

Inne ważne interakcje

• Lit – zwiększa ryzyko wystąpienia objawów pozapiramidowych (zaburzeń ruchowych).
• Doustne środki antykoncepcyjne – zwiększają ryzyko objawów pozapiramidowych, zapalenia żył oraz nasilają wydzielanie prolaktyny.
• Karbamazepina – zwiększa ryzyko objawów neurotoksyczności i uszkodzenia elementów krwi.
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – wzrost ich toksyczności.
• Leki przeciwarytmiczne – zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca.
• Inhibitory MAO – mogą zwiększać działanie uspokajające perazyny.

Wpływ żywności i napojów

Wchłanianie perazyny zmniejsza się w przypadku równoczesnego spożycia mleka, kawy, herbaty i soków owocowych ze względu na słabą rozpuszczalność leku w tych płynach. U nałogowych palaczy tytoniu działanie perazyny może być osłabione.

Jak każdy lek, Pernazinum może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Zaburzenia układu krążenia

Do najczęstszych objawów należą ortostatyczny spadek ciśnienia tętniczego (spadek ciśnienia przy wstawaniu) i zaburzenia rytmu serca. Objawy te występują u około 15 procent pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia podczas stosowania większych dawek. Bardzo często występują także zmiany w zapisie elektrokardiogramu, które mają charakter przemijający i są proporcjonalne do stosowanych dawek.

Zaburzenia neurologiczne i ruchowe

Ostre dyskinezy – mogą wystąpić podczas kilku pierwszych dni leczenia. Objawiają się napadowymi ruchami głowy, sztywnością karku, szczękościskiem, skurczami mięśni twarzy oraz języka. Występują u około 1 procenta osób leczonych perazyną.

Polekowy zespół Parkinsona – może pojawić się we wczesnym okresie leczenia (najczęściej między piątym a trzydziestym dniem). Objawia się wzmożonym napięciem mięśni szkieletowych, spowolnieniem ruchów i drobnofalistym drżeniem. Występuje częściej u kobiet i osób starszych.

Akatyzja – uczucie wewnętrznego niepokoju i niemożności usiedzenia w miejscu, może wystąpić u pacjentów leczonych dużymi dawkami przez dłuższy czas, często towarzyszy jej depresja.

Późne dyskinezy – mogą wystąpić po przerwaniu długotrwałego leczenia, częściej u osób starszych i kobiet. Zmiany te mogą być przemijające.

Zaburzenia psychiczne

Często występuje uspokojenie. Obserwowano także zaburzenia snu, stan splątania, ogólny niepokój, zwiększone występowanie marzeń sennych lub koszmarów nocnych, dezorientację. Stosowanie perazyny może prowadzić do pojawienia się depresji, której objawy występują zwykle po ostrych psychozach.

Zaburzenia hormonalne

Do najczęstszych objawów należy mlekotok (wyciek mleka z piersi) spowodowany zwiększeniem wydzielania prolaktyny. Objaw ten pojawia się przejściowo u 10 procent leczonych kobiet i jest zależny od wielkości dawki. Mogą wystąpić również zaburzenia miesiączkowania, a u mężczyzn ginekomastia (powiększenie gruczołów piersiowych).

Zaburzenia przewodu pokarmowego

Podczas stosowania dużych dawek mogą wystąpić: zaparcie, suchość błon śluzowych jamy ustnej, nudności. Są to skutki cholinolitycznego działania perazyny. W pojedynczych przypadkach odnotowano martwicze zapalenie jelita i wewnątrzwątrobową cholestazę (zastój żółci).

Zaburzenia krwi

Sporadycznie występują: leukopenia (zmniejszona liczba białych krwinek), eozynofilia i granulocytopenia. Do wielkiej rzadkości należą przypadki małopłytkowości, niedokrwistości aplastycznej i agranulocytozy.

Inne działania niepożądane

• Zaburzenia wzroku – niewyraźne widzenie, zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego, przy długotrwałej terapii dużymi dawkami mogą wystąpić zmiany pigmentacji oka.
• Reakcje skórne – sporadycznie występują skórne odczyny alergiczne, wzmożona reakcja skórna po nasłonecznieniu, silne pocenie się.
• Zaburzenia seksualności – nieprawidłowość erekcji, zmniejszenie popędu płciowego.
• Zwiększenie masy ciała – może wystąpić u niektórych pacjentów.
• Zaburzenia wątroby – rzadko ostre zapalenie wątroby, bardzo rzadko ciężkie zaburzenie czynności wątroby.

Zespół neuroleptyczny

W pojedynczych przypadkach leczenie neuroleptykami może spowodować wystąpienie zespołu neuroleptycznego – niebezpiecznego powikłania charakteryzującego się gorączką do 40 stopni Celsjusza i sztywnością mięśniową. Jak dotąd brak doniesień o wystąpieniu tego zespołu po leczeniu Pernazinum, jednak możliwość jego wystąpienia należy mieć na uwadze.

Ciąża: Badania na zwierzętach wykazały, że pochodne fenotiazyny mogą działać szkodliwie na płód (działanie teratogenne). Z tego powodu Pernazinum jest bezwzględnie przeciwwskazane w czasie ciąży.

Karmienie piersią: Perazyna i jej metabolity (produkty przemiany leku w organizmie) przenikają do mleka matki karmiącej. Produktu Pernazinum nie należy stosować podczas karmienia piersią.

Pernazinum wywiera znaczny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Produkt może powodować upośledzenie sprawności psychofizycznej, dlatego osoby przyjmujące ten lek nie powinny prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn wymagających sprawności psychoruchowej i pełnej koncentracji uwagi.

Przypadkowe lub celowe zażycie kilku lub kilkunastu gramów perazyny prowadzi do zatrucia, które objawia się między innymi:

• Trudnościami w mówieniu.
• Niezborności ruchów.
• Zaburzeniami ostrości widzenia.
• Drżeniami mięśniowymi.
• Stanem splątania.
• Zatrzymaniem akcji serca.
• Dusznością i bezdechem.
• Zaburzeniami termoregulacji (regulacji temperatury ciała).

W przypadku przedawkowania należy natychmiast wezwać pomoc medyczną. Leczenie polega na płukaniu żołądka wodnym roztworem węgla aktywowanego i podaniu środków przeczyszczających. W przypadku zapaści naczyniowej podaje się dożylnie płyny izotoniczne i stosuje oddychanie kontrolowane. Zaburzenia rytmu serca leczy się propranololem, drgawki – diazepamem. Ważne: obniżenia ciśnienia nie należy leczyć aminami sympatykomimetycznymi ze względu na możliwość reakcji paradoksalnych.

Wchłanianie

Perazyna podana doustnie wchłania się szybko z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie leku w osoczu osiągane jest po upływie od jednej do czterech godzin po przyjęciu dawki 100 mg.

Dystrybucja w organizmie

Znaczna część dawki perazyny – od 94 do 97 procent – wiąże się z białkami krwi, głównie z alfa-1-glikoproteina, albuminą i lipoproteinami. Ze względu na dużą lipofilność (rozpuszczalność w tłuszczach) perazyna przenika przez barierę krew-mózg, przez barierę łożyskową oraz do mleka matki karmiącej.

Metabolizm

Perazyna jest w znacznym stopniu metabolizowana w wątrobie. Głównymi metabolitami (produktami przemiany) są: N-tlenek perazyny, sulfotlenek perazyny, demetyloperazyna i 3-hydroksyperazyna, które następnie łączą się z kwasem glukuronowym. Badania na zwierzętach wykazały brak aktywności farmakologicznej każdego z tych metabolitów.

Wydalanie

Perazyna i jej metabolity są wydalane z moczem w około 50 procent, głównie w postaci metabolitów. Około 50 procent metabolitów wydalanych jest z kałem. Odsetek wydalanych z żółcią metabolitów rośnie wraz z wydłużeniem okresu leczenia. Jeden z metabolitów może być wykrywany w moczu po tygodniach, a nawet miesiącach leczenia perazyną.

Okres półtrwania

Biologiczny okres półtrwania perazyny (czas, w którym stężenie leku w organizmie zmniejsza się o połowę) wynosi od 8 do 16 godzin. Podczas wielokrotnego dawkowania stan równowagi stężenia perazyny w surowicy krwi osiągany jest po 7-8 dniach leczenia. Zakres terapeutycznych stężeń leku w stanie stacjonarnym wynosi od 100 do 230 nanogramów na mililitr.

Leczenie zaburzeń psychotycznych jest kuracją długotrwałą. W przypadku uzyskania zadowalającej poprawy nie jest wskazane zbyt szybkie redukowanie dawki leku. Dawki należy zmniejszać stopniowo przez kilka do kilkunastu miesięcy. Decyzja lekarza o przerwaniu leczenia może być oparta jedynie na doświadczeniu klinicznym z uwzględnieniem dotychczasowego przebiegu choroby oraz aktualnego stanu pacjenta. Nagłe przerwanie przyjmowania dużych dawek może zwiększyć ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych.

Lek należy przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci. Przechowywać w oryginalnym opakowaniu, w temperaturze poniżej 25 stopni Celsjusza. Okres trwałości produktu wynosi 4 lata. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Jedna tabletka Pernazinum 100 mg zawiera 168,4 mg dimaleinianu perazyny, co odpowiada 100 mg perazyny jako substancji czynnej.

Substancje pomocnicze: laktoza jednowodna (191,6 mg w jednej tabletce), skrobia ziemniaczana, żelatyna, magnezu stearynian, skrobi glikolan sodu.

Lek ma postać tabletek pakowanych w blistry z folii aluminium i PVC.