👋 Witaj, uruchomiliśmy nową wersję strony z ogromną ilością zmian. Część treści może chwilowo działać inaczej niż powinna. Przepraszamy!
leki-orange

IKA i sartany - czym się różnią te grupy leków?

Co lepiej stosować na choroby układu krążenia: IKA czy sartany?

Obie grupy leków zarówno sartany, czyli blokery receptora dla angiotensyny II oraz inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI, IKA) są z powodzeniem stosowane u pacjentów z chorobami serca i układu krążenia. 

W latach 70. XX wieku zsyntezowano pierwsze leki z grupy IKA i badano ich właściwości i możliwość zastosowania u pacjentów kardiologicznych. Niespełna dwadzieścia lat później zsyntezowano pierwszy sartan (losartan). Zaczęto poszukiwać nowych leków i poznano lepiej mechanizm układu RAA (renina-angiotensyna-aldosteron).

Które z tych grup leków są skuteczniejsze i bezpieczniejsze? Które z nich kardiolodzy klinicyści a za nimi lekarze POZ wybiorą w codziennej praktyce?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna i żeby móc rzetelnie odpowiedzieć na to pytanie warto prześledzić wyniki badań i metaanaliz klinicznych.

Jak działają IKA?

Leki z tej grupy hamują konwersję angiotensyny I do angiotensyny II, która jest silnym czynnikiem naczyniozwężającym. Zahamowanie przekształcenia tego przekaźnika skutkuje rozkurczem mięśniówki gładkiej naczyń krwionośnych, a także zahamowaniem aktywności układu adrenergicznego, który ma pobudzający wpływ na pracę serca. Zahamowanie układu RAA ma wpływ również na gospodarkę elektrolitową i kwasowo-zasadową organizmu. Oprócz działania hipotensyjnego IKA wykazują szereg innych działań, do których należą:

  1. działanie plejotropowe na śródbłonek naczyń-jest ono wynikiem zahamowania układu RAA, którego pobudzenie z kolei wykazuje niekorzystny efekt na śródbłonek naczyń, hemostazę, procesy zapalne, włóknienie i przebudowę naczyń krwionośnych.

Działanie plejotropowe obejmuje pobudzenie układu fibrynolizy oraz działanie antyagregacyjne (zwiększenie produkcji NO i prostacykliny).

  1. działanie antyoksydacyjne-hamowanie migracji komórek zapalnych

IKA znalazły zastosowanie jako leki w leczeniu chorób przewlekłych:

Jak działają sartany?

Leki z tej grupy blokują receptory dla angiotensyny II, nie dochodzi do połączenia angiotensyna II-receptor i aktywność układu RAA zostaje zablokowana. Efektem jest rozkurcz mięśni gładkich naczyń krwionośnych.

Mechanizm działania sartanów sugeruje całkowite zablokowanie układu RAA, tak się jednak nie dzieje. W  praktyce natomiast wiadomo, że leki te są bardzo skutecznymi substancjami hipotensyjnymi. Dodatkową zaletą jest bardzo dobra ich tolerancja i brak uciążliwych działań niepożądanych.

Znalazły one zastosowanie w leczeniu:

  • nadciśnienia tętniczego
  • ryzyka sercowo-naczyniowego u pacjentów bez niewydolności mięśnia sercowego

Sartany i IKA — co mówią na ich temat badania naukowe?

Badania (CONSENSUS, SOLVD, V-HEFT II, TRACE, AIRE, ISIS) dowiodły znacznie niższej śmiertelności w przypadku m.in. niewydolności serca oraz u pacjentów po świeżym zawale mięśnia sercowego, podczas stosowania przedstawicieli IKA (enalapril, trandolapril, ramipril i kaptopril). [5] Spadek śmiertelności wyniósł od 16 do 30 %.

W przypadku badań nad sartanami (RENAAL, IDNT, MARVAL, DETAIL, TRENDY) również uzyskano zmniejszenie hospitalizacji i śmiertelności w przypadku pacjentów z cukrzycą typu II, nefropatią, mikroalbuminurią i nadciśnieniem [4]. Zaobserwowano zmniejszenie śmiertelności, a także zmniejszenie wystąpienia udaru mózgu i nowych przypadków cukrzycy u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.

Szersze zastosowanie mają IKA w chorobie niedokrwiennej mięśnia sercowego.

Wiele z nich stosuje się w świeżym zawale mięśnia sercowego zwłaszcza ściany przedniej (kaptopril, ramipril, lizynopryl i trandolapril). Również w chorych z objawami niewydolności mięśnia sercowego wg klasy NYHA zaobserwowano poprawę klasy czynnościowej oraz zapobieganie progresji niewydolności mięśnia sercowego [5].

W stabilnej postaci choroby niedokrwiennej serca zastosowanie znalazł perindopril i ramipryl. Oprócz korzystnego efektu hipotensyjnego w tym przypadku występuje także działanie przeciwmiażdżycowe związane z poprawą funkcji śródbłonka i stabilizacją zmian miażdżycowych.

Korzystne działanie przeciwmiażdżycowe zostało udowodnione w badaniach. Co więcej, IKA działają też przeciwhiperglikemicznie i obniżają poziom kwasu moczowego [5], co jest szczególnie ważne u pacjentów otyłych i z cukrzycą typu drugiego.

Udowodniono, że IKA są skuteczne w każdej postaci choroby niedokrwiennej mięśnia sercowego.

Zarówno IKA jak i sartany mają udowodnione działanie nefroprotekcyjne. Spowalniają rozwój niewydolności nerek. Zmniejszają także białkomocz, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą, u których włącza się leczenie nefroprotekcyjne stosując IKA nawet bez współistniejącego nadciśnienia tętniczego u tych chorych.

Istotną informacją jest obustronne zwężenie tętnic nerkowych, co jest przeciwwskazaniem do stosowania zarówno IKA jak i sartanów.

IKA i sartany — jakie działania niepożądane mogą wywołać?

Poprzez działanie obu grup leków na ten sam układ RAA, działania niepożądane są związane z tych mechanizmem. Leki te powodują wzrost wydalania jonów sodowych z organizmu oraz zatrzymanie jonów potasowych.

Hiperkaliemia może być sytuacją kliniczną niebezpieczną dla pacjenta, który ma znacznie upośledzoną funkcję nerek [2]. Wzrost stężenia jonów potasu powyżej 8 mmol/l prowadzić może do groźnych zaburzeń pracy serca i migotania komór.

Szczególnie narażeni są pacjenci przyjmujący inne leki oszczędzające potas lub duże dawki tego pierwiastka.

W przeciwieństwie do nich pacjenci stosujący glikozydy nasercowe w terapii niewydolności mięśnia sercowego są chronieni przez (IKA i sartany) przed spadkiem poziomu potasu i groźnym następstwem hipokaliemii podczas ich stosowania.

Niebezpieczeństwo wystąpienia obrzęku naczynioruchowego jest mniejsze w przypadku stosowania sartanów w porównaniu z IKA. Jest to stan zagrażający życiu pacjenta, ponieważ może prowadzić do ostrej niewydolności oddechowej [1].

Objawia się on obrzękiem tkanki podskórnej lub podśluzówkowej w obrębie czerwieni wargowej, powiek, a także okolic narządów płciowych i kończyn. Jest wynikiem znacznego rozszerzenia naczyń krwionośnych i zwiększenia ich przepuszczalności.

Częstość jego występowania po zastosowaniu IKA nie jest wysoka, ale występujący w przeszłości obrzęk idiopatyczny, dziedziczny lub występujący po wcześniejszym zażyciu leku z grupy IKA lub sartanu jest przeciwwskazaniem do jego zastosowania.

Kaszel występujący podczas stosowania IKA, dotyczy zwykle od 5 do 20 % pacjentów. Jest on spowodowany poprzez mechanizm działania IKA. Hamują one bowiem nie tylko enzym konwertujący angiotensynę I do angiotensyny II, ale również inne enzymy powodujące rozkład kinin, prostaglandyn oraz endogennych peptydów opioidowych. Nadmiar kinin a głównie bradykininy jest przyczyną wystąpienia niekiedy uporczywego, suchego kaszlu u pacjentów [2’3].

Należy jednak dodać, że zwykle kaszel nie jest dokuczliwy i nie wpływa niekorzystnie na jakość życia pacjentów. Czasem rozmowa z lekarzem lub farmaceutą może pomóc w zrozumieniu mechanizmu działania leku i unaocznić pacjentowi, że korzyści z jego przyjmowania znacznie przewyższają zwykle niewielkie niedogodności występujące podczas terapii.

Przeciwskazania do stosowania IKA i sartanów

Drugi i trzeci trymestr ciąży jest przeciwwskazaniem do stosowania leków z obu grup, dlatego nie można ich stosować w ciąży (udowodnione działanie teratogenne) oraz podczas karmienia piersią.

IKA czy sartan — co lepiej wybrać?

Odpowiedź oczywiście nie jest jednoznaczna, zależy bowiem indywidualnie od stanu zdrowia pacjenta, a także jego preferencji czy nawet kosztów terapii.

IKA z racji, że są dłużej dostępne na rynku farmaceutycznym i mają bardzo dużo badań klinicznych potwierdzających ich skuteczność, bezpieczeństwo i tolerancję są w wielu publikacjach preferowanym wyborem.

Dostępne badania kliniczne świadczą o zmniejszeniu kosztów hospitalizacji pacjentów, a co ważniejsze przedłużają ich życie. Zmniejszenie śmiertelności to twardy punkt końcowy wielu dostępnych metaanaliz, świadczących o wyższości tych leków nad sartanami. W przeciwieństwie do sartanów mają bardzo szerokie zastosowanie w zaleceniach europejskich.

Sartany natomiast są nowszą grupą leków, badania nad ich skutecznością są nadal prowadzone, a dostępne publikacje przekonują do ich stosowania u pacjentów z nadciśnieniem i nefropatią. Niektóre z sartanów mają udowodnione działanie przedłużające życie pacjentów z cukrzycą i współistniejącym nadciśnieniem tętniczym czy niewydolnością mięśnia sercowego.

Aby w pełni dorównały IKA potrzebne są dalsze badania i metaanalizy, a także najistotniejsze-badania porównawcze, na które z niecierpliwością czekają klinicyści i ich pacjenci.

Omawiane produkty
Brak przypisanych produktów.
Omawiane schorzenia
Niewydolność serca jest stanem, który rozwija się, gdy serce nie pompuje wystarczającej ilości krwi dla potrzeb organizmu. Może się to zdarzyć, jeśli serce nie może wypełnić się wystarczającą ilością …
Choroba niedokrwienna serca (IHD) jest wynikiem ograniczonego dopływu krwi do mięśnia sercowego. W ponad 95% przypadków przyczyną choroby niedokrwiennej serca jest zmniejszenie przepływu krwi w naczyn…
Omawiane substancje
Enalapril należy do klasy leków znanych jako inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE). Jego działanie polega na rozluźnianiu naczyń krwionośnych, dzięki czemu krew może łatwiej przepływać. Maleinian e…
Eprosartan jest antagonistą receptora angiotensyny II. Stosuje się go w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi (nadciśnienia tętniczego) u dorosłych. Obniżenie ciśnienia krwi może zmniejszyć ryzyko wystąpi…
Kaptopril jest inhibitorem enzymu konwertazy angiotensyny (ACE). Stosowany jest w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi (nadciśnienia), zastoinowej niewydolności serca, problemów z nerkami spowodowanych p…
Ramipryl jest inhibitorem enzymu konwertazy angiotensyny (ACE). Lek ma zastosowanie w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi (nadciśnienie) lub zastoinowej niewydolności serca, a także w celu poprawy przeż…
Telmisartan jest lekiem blokującym receptor angiotensyny II, który jest stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Obniżenie ciśnienia krwi może obniżyć ryzyko wystąpienia udaru lub zawału serca. L…
Walsartan jest lekiem blokującym receptor angiotensyny II (czasami nazywanym ARB). Walsartan jest stosowany w leczeniu wysokiego ciśnienia krwi (nadciśnienia tętniczego) u dorosłych i dzieci w wieku …
Podsumowanie
SubstancjeEnalapril,
Eprosartan,
Kaptopril,
Perindopril,
Ramipryl,
Telmisartan,
Walsartan
SchorzeniaNiewydolność serca,
Przewlekła choroba niedokrwienna serca
KategoriaKrew i układ krwiotwórczy,
Leki na receptę
TematyChoroby układu krążenia,
Leczenie nadciśnienia tętniczego
AutorJulita Pabiniak-Gorący
Ostatnia aktualizacja3 tygodnie temu
Data publikacji25.08.2022
Bibliografia5 źródeł