Equoral

Equoral to lek immunosupresyjny dostępny w postaci roztworu doustnego o stężeniu 100 mg/ml. Substancją czynną leku jest cyklosporyna – silny środek hamujący odpowiedź immunologiczną organizmu. Lek ma postać oleistego roztworu w kolorze od żółtego do brązowawożółtego. Equoral jest lekiem na receptę, który może być przepisywany wyłącznie przez lekarzy posiadających doświadczenie w prowadzeniu terapii immunosupresyjnej.

Każdy mililitr roztworu zawiera 100 mg cyklosporyny jako substancję czynną. Lek zawiera także substancje pomocnicze o znanym działaniu, w tym:

• Etanol bezwodny w ilości 120 mg/ml (15,2% objętościowo, 12% wagowo-objętościowo).
• Makrogologlicerolu stearynian uwodorniony w ilości 280 mg/ml.
• Dodatkowo: estry roślinnych nienasyconych kwasów tłuszczowych i poliglicerolu.

Uwaga: Zawartość etanolu w leku może być szkodliwa dla niektórych pacjentów, w tym dla osób z chorobą alkoholową, kobiet w ciąży lub karmiących piersią, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub padaczką.

Equoral stosuje się w dwóch głównych grupach wskazań:

Wskazania transplantacyjne

Przeszczepianie narządów miąższowych: Lek zapobiega odrzuceniu przeszczepu po transplantacji narządów wewnętrznych oraz leczy komórkowe odrzucanie przeszczepu u pacjentów, którzy wcześniej otrzymywali inne leki immunosupresyjne.

Przeszczepianie szpiku: Equoral zapobiega odrzuceniu przeszczepu po allogenicznej transplantacji szpiku i komórek macierzystych. Lek zapobiega również chorobie przeszczep przeciw gospodarzowi (GVHD) oraz ją leczy.

Wskazania pozatransplantacyjne

• Endogenne zapalenie błony naczyniowej oka: Leczenie zagrażającego utratą wzroku zapalenia błony naczyniowej pośredniego lub tylnego odcinka oka pochodzenia niezakaźnego, gdy inne metody leczenia zawiodły. Stosowany również w chorobie Behçeta z nawracającymi reakcjami zapalnymi obejmującymi siatkówkę.
• Zespół nerczycowy: Leczenie steroidozależnego i steroidoopornego zespołu nerczycowego wywołanego przez pierwotne choroby nerek, takie jak nefropatie z minimalnymi zmianami, ogniskowe i segmentowe stwardnienie kłębuszków lub błoniaste zapalenie kłębuszków nerkowych.
• Reumatoidalne zapalenie stawów: Leczenie ciężkiego, czynnego reumatoidalnego zapalenia stawów.
• Łuszczyca: Leczenie ciężkiej łuszczycy u pacjentów, u których konwencjonalne leczenie jest nieskuteczne lub niewskazane.
• Atopowe zapalenie skóry: Leczenie ciężkiego atopowego zapalenia skóry wymagającego leczenia ogólnego.

Dawkowanie leku jest ściśle indywidualne i zależy od wskazania, masy ciała pacjenta oraz odpowiedzi na leczenie. Dobową dawkę podaje się zawsze w dwóch dawkach podzielonych, rozłożonych w równych odstępach czasu w ciągu doby. Zaleca się przyjmowanie leku według stałego planu w odniesieniu do pory dnia i posiłków.

Dawkowanie w przeszczepianiu narządów

Leczenie rozpoczyna się w ciągu 12 godzin przed transplantacją dawką od 10 do 15 mg/kg mc. Dawkę należy stopniowo zmniejszać do dawki podtrzymującej wynoszącej około 2 do 6 mg/kg mc. na dobę. W przypadku stosowania z innymi lekami immunosupresyjnymi mogą być stosowane mniejsze dawki (3 do 6 mg/kg mc. na dobę).

Dawkowanie w przeszczepianiu szpiku

Pierwszą dawkę (3 do 5 mg/kg mc. na dobę) podaje się zwykle dożylnie w dniu poprzedzającym transplantację, następnie kontynuuje się leczenie doustne dawką około 12,5 mg/kg mc. na dobę przez co najmniej 3 miesiące, z późniejszym stopniowym zmniejszaniem dawki.

Dawkowanie we wskazaniach pozatransplantacyjnych

Dawkowanie jest indywidualne dla każdego wskazania. Całkowita dawka dobowa nie może przekraczać 5 mg/kg mc., z wyjątkiem pacjentów z zapaleniem błony naczyniowej oka zagrażającym utratą wzroku oraz dzieci z zespołem nerczycowym. W leczeniu podtrzymującym należy indywidualnie określić najmniejszą skuteczną, dobrze tolerowaną dawkę leku.

Sposób przygotowania i podawania

Equoral roztwór doustny należy:

1. Odmierzyć za pomocą załączonej strzykawki dozującej.
2. Rozcieńczyć sokiem pomarańczowym lub innym napojem bezalkoholowym (nie stosować soku grejpfrutowego) w stosunku 1:20.
3. Do rozcieńczania używać naczynia szklanego lub porcelanowego (nie plastikowego).
4. Przygotowany roztwór wypić od razu w całości.
5. Do pozostałego na dnie naczynia leku dodać niewielką ilość wody i wypić.

Ważne: Po użyciu strzykawkę należy wytrzeć suchą serwetką. Nigdy nie płukać jej wodą ani innym płynem – strzykawka musi być zawsze zupełnie sucha.

Equoralu nie wolno stosować w następujących sytuacjach:

• W przypadku nadwrażliwości na cyklosporynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą leku.
• Podczas leczenia preparatami zawierającymi dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum).
• Podczas jednoczesnego stosowania leków będących substratami dla transportera glikoproteiny P lub białek OATP, takich jak bozentan, eteksylan dabigatranu i aliskiren, których zwiększone stężenie może powodować ciężkie działania niepożądane.

Nadzór medyczny

Equoral może być przepisywany wyłącznie przez lekarzy mających doświadczenie w leczeniu immunosupresyjnym. Pacjenci wymagają regularnej obserwacji, w tym pełnego badania lekarskiego, pomiaru ciśnienia tętniczego oraz kontroli parametrów laboratoryjnych.

Kontrola czynności nerek

Przed rozpoczęciem leczenia należy oznaczyć czynność nerek co najmniej w dwóch pomiarach. Podczas leczenia konieczne jest częste kontrolowanie czynności nerek. Equoral może powodować zaburzenia czynności nerek, które zwykle są odwracalne po zmniejszeniu dawki. Jeżeli szacowany wskaźnik przesączania kłębuszkowego (eGFR) zmniejszy się o ponad 25% poniżej wartości początkowej, należy zmniejszyć dawkę o 25 do 50%.

Kontrola ciśnienia tętniczego

W czasie leczenia należy regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi. W przypadku wystąpienia nadciśnienia należy zastosować odpowiednie leczenie obniżające ciśnienie.

Ryzyko zakażeń i nowotworów

Jak wszystkie leki immunosupresyjne, cyklosporyna zwiększa ryzyko rozwoju zakażeń (bakteryjnych, grzybiczych, pasożytniczych i wirusowych) oraz ryzyko rozwoju chłoniaków i innych nowotworów złośliwych, szczególnie nowotworów skóry. Pacjenci powinni unikać ekspozycji na światło słoneczne bez stosowania filtrów ochronnych oraz nie powinni być jednocześnie poddawani działaniu promieniowania UVB lub fotochemioterapii PUVA.

Kontrola parametrów laboratoryjnych

Konieczne jest regularne oznaczanie:

• Stężenia kreatyniny i oceny czynności nerek.
• Stężenia bilirubiny i parametrów określających czynność wątroby.
• Stężenia lipidów, potasu, magnezu i kwasu moczowego.

Szczególne substancje pomocnicze

Etanol: Dawka 500 mg produktu zawiera 600 mg etanolu, co odpowiada prawie 15,2 ml piwa (5%) lub 6,3 ml wina (12%). Może to być szkodliwe dla pacjentów z chorobą alkoholową oraz powinno być brane pod uwagę u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, u pacjentów z chorobami wątroby lub padaczką oraz gdy lek ma być podany dziecku.

Makrogologlicerolu stearynian uwodorniony: Może powodować niestrawność i biegunkę.

Cyklosporyna wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami poprzez wpływ na enzym CYP3A4, transporter glikoproteiny P oraz białka OATP.

Leki zwiększające stężenie cyklosporyny

Wszystkie inhibitory CYP3A4 mogą zwiększać stężenie cyklosporyny. Należą do nich:

• Antybiotyki makrolidowe: erytromycyna (4 do 7-krotne zwiększenie), klarytromycyna (dwukrotne zwiększenie), azytromycyna (zwiększenie o około 20%).
• Leki przeciwgrzybicze azolowe: ketokonazol, flukonazol, itrakonazol, worykonazol (mogą ponad dwukrotnie zwiększać ekspozycję).
• Blokery kanału wapniowego: werapamil (zwiększa stężenie od 2 do 3 razy), diltiazem (może zwiększać stężenie o 50%).
• Inne leki: telaprewir, amiodaron, danazol, imatynib, kannabidiol, metoklopramid, doustne środki antykoncepcyjne.

Leki zmniejszające stężenie cyklosporyny

Wszystkie induktory CYP3A4 zmniejszają stężenie cyklosporyny. Należą do nich:

• Barbiturany.
• Karbamazepina, okskarbazepina, fenytoina.
• Rifampicyna (może wymagać 3 do 5-krotnego zwiększenia dawki cyklosporyny).
• Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) – przeciwwskazany.
• Bozentan, terbinafina, tyklopidyna, orlistat.

Wpływ cyklosporyny na inne leki

Cyklosporyna może zwiększać stężenie następujących leków:

• Statyny: Podczas jednoczesnego stosowania z cyklosporyną dawkowanie statyn należy zmniejszyć. Niektóre statyny wykazują znaczące zwiększenie AUC (atorwastatyna 8-10-krotnie, symwastatyna 6-8-krotnie, prawastatyna 5-10-krotnie).
• Digoksyna, kolchicyna, etopozyd: Cyklosporyna może zmniejszać ich klirens.
• Diklofenak: Jednoczesne podawanie powoduje istotne zwiększenie biodostępności diklofenaku.
• Ewerolimus i syrolimus: Jednoczesne podawanie powoduje istotne zwiększenie ich stężenia we krwi.

Ryzyko nefrotoksyczności

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania cyklosporyny z innymi lekami o działaniu nefrotoksycznym, takimi jak: aminoglikozydy, amfoterycyna B, cyprofloksacyna, wankomycyna, trimetoprym, niesteroidowe leki przeciwzapalne, metotreksat.

Żywność i napoje

Sok grejpfrutowy: Zwiększa biodostępność cyklosporyny – nie zaleca się jego spożywania podczas leczenia.

Ciąża: Doświadczenie w stosowaniu cyklosporyny u kobiet w ciąży jest ograniczone. U kobiet w ciąży po przeszczepieniu narządów, otrzymujących leczenie immunosupresyjne istnieje ryzyko przedwczesnego porodu. Equoralu nie należy stosować w ciąży, chyba że możliwe korzyści dla matki uzasadniają ryzyko dla płodu. Należy również wziąć pod uwagę zawartość etanolu w leku.

Karmienie piersią: Cyklosporyna przenika do mleka matki. Matki otrzymujące leczenie Equoralem nie powinny karmić piersią, z uwagi na ryzyko poważnych działań niepożądanych u noworodków i niemowląt. Należy również wziąć pod uwagę zawartość etanolu w leku.

Jak każdy lek, Equoral może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Wiele działań niepożądanych jest zależnych od dawki i reaguje na jej zmniejszenie.

Bardzo częste działania niepożądane (u więcej niż 1 na 10 osób)

• Zaburzenia czynności nerek – zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika.
• Drżenie – mimowolne drżenie różnych części ciała.
• Bóle głowy.
• Hirsutyzm – nadmierne owłosienie.
• Nadciśnienie tętnicze.
• Hiperlipidemia – zwiększone stężenie tłuszczów we krwi.

Częste działania niepożądane (u mniej niż 1 na 10 osób)

• Leukopenia (zmniejszona liczba białych krwinek).
• Hiperglikemia (zwiększone stężenie glukozy we krwi), hiperkaliemia (zwiększone stężenie potasu), hipomagnezemia (zmniejszone stężenie magnezu), hiperurykemia (zwiększone stężenie kwasu moczowego).
• Jadłowstręt.
• Drgawki, parestezje (mrowienie, drętwienie).
• Uderzenia krwi do głowy.
• Nudności, wymioty, dyskomfort lub ból brzucha, biegunka.
• Przerost dziąseł, wrzód trawienny.
• Nieprawidłowa czynność wątroby.
• Trądzik, nadmierne owłosienie.
• Bóle mięśni, kurcze mięśni.
• Gorączka, uczucie zmęczenia.

Ciężkie działania niepożądane

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem w przypadku wystąpienia:

• Objawów encefalopatii (splątanie, dezorientacja, drgawki, zaburzenia widzenia).
• Ciężkich zakażeń.
• Objawów uszkodzenia wątroby (żółtaczka, ciemny mocz, silne bóle brzucha).
• Objawów zaburzeń czynności nerek (zmniejszenie ilości moczu, obrzęki).
• Objawów miopatii (osłabienie mięśni, bóle mięśniowe).

• Przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.
• Przechowywać w temperaturze poniżej 25°C, w zamkniętym oryginalnym opakowaniu.
• Nie przechowywać w lodówce, nie zamrażać.
• Po pierwszym otwarciu butelki produkt należy zużyć w ciągu 2 miesięcy.
• Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Uwaga: W temperaturze poniżej 20°C roztwór może stać się mętny. Należy wówczas ogrzać lek do temperatury pokojowej (25°C). Zmętnienie roztworu nie wpływa na jego skuteczność i dawkowanie.

Opakowanie zawiera:

• Butelkę z brązowego szkła zawierającą 50 ml roztworu.
• Zakrętkę z membraną zabezpieczającą.
• Zestaw dozujący składający się ze strzykawki z wkładką dozującą z rurką.
• Zamykaną polipropylenową tubę do przechowywania strzykawki.
• Ulotkę dla pacjenta z instrukcją użycia.

Cyklosporyna, substancja czynna leku Equoral, jest silnym środkiem immunosupresyjnym – hamuje odpowiedź immunologiczną organizmu. Działa swoiście i odwracalnie na limfocyty T, które są kluczowymi komórkami układu odpornościowego odpowiedzialnymi za odrzucanie przeszczepów oraz za rozwój chorób autoimmunologicznych.

Cyklosporyna blokuje wytwarzanie i uwalnianie substancji zwanych limfokinami, w tym interleukiny 2, która jest czynnikiem wzrostu limfocytów T. W ten sposób lek zapobiega aktywacji limfocytów T i ich namnażaniu się, co chroni przeszczepione narządy przed odrzuceniem oraz łagodzi objawy chorób autoimmunologicznych.

W odróżnieniu od leków cytostatycznych, cyklosporyna nie tłumi czynności krwiotwórczej i nie wpływa na czynność fagocytów (komórek pożerających drobnoustroje).

Equoral jest lekiem na receptę wymagającym ścisłej kontroli medycznej. Podczas leczenia konieczne są regularne wizyty u lekarza oraz wykonywanie badań kontrolnych. Pacjenci powinni ściśle przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących dawkowania oraz sposobu przyjmowania leku.

Nie należy samodzielnie zmieniać dawki leku ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem, ponieważ może to prowadzić do odrzucenia przeszczepu lub zaostrzenia choroby podstawowej.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania leku należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.