Indeks substancji czynnych
na litery “Pe”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Pentapeptyd-25 to syntetyczny peptyd działający na poziomie mitochondriów komórek tłuszczowych. Naśladuje naturalne białka rozprzęgające (UCP), zmniejszając gromadzenie tłuszczu w adipocytach i ograniczając powstawanie cellulitu. Stosowany wyłącznie miejscowo – w kosmetykach i preparatach do zabiegów profesjonalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Pentapeptyd-4 (Pal-KTTKS, Matrixyl) to syntetyczny peptyd kosmetyczny, który pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu, elastyny i kwasu hialuronowego. Klinicznie zmniejsza głębokość zmarszczek o 18–37% po 4–12 tygodniach stosowania, przy bardzo dobrej tolerancji skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Pentapeptyd-48 to syntetyczny peptyd naśladujący aktywny fragment royalactyny z mleczka pszczelego. Działa poprzez receptor EGF w skórze, stymulując odnowę keratynocytów i syntezę białek. Stosowany jest jako składnik dermokosmetyczny.
- Pentawityna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Pentazocyna to opioidowy lek przeciwbólowy stosowany w terapii umiarkowanego i silnego bólu. Wyróżnia się szybkim działaniem, ale jej użycie wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych i uzależnienia.
Pentobarbital to barbituran o szybkim działaniu uspokajającym, nasennym i przeciwdrgawkowym, stosowany w ciężkich zaburzeniach snu, napadach padaczkowych i premedykacji. Wymaga ostrożności ze względu na ryzyko uzależnienia i depresji oddechowej.
- syntetyczne i biologiczne
Pentoksyfilina poprawia krążenie krwi, zwiększa dotlenienie tkanek i znajduje zastosowanie głównie w leczeniu zaburzeń krążenia obwodowego oraz problemów z ukrwieniem kończyn dolnych.
- syntetyczne i biologiczne
Pentozan sodu to lek na receptę stosowany w śródmiąższowym zapaleniu pęcherza. Działa poprzez odbudowę ochronnej warstwy śluzówki pęcherza. Dawka standardowa to 300 mg/dobę przez co najmniej 6 miesięcy. Przy długotrwałym stosowaniu może powodować uszkodzenie siatkówki oka.
- surowce roślinne
Peonia lekarska (Paeonia officinalis) zawiera paeoniflorin – związek o działaniu przeciwzapalnym, przeciwskurczowym i antyoksydacyjnym. Wyciąg z kwiatów stosowany jest doustnie i w dermokosmetykach. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i jest przeciwwskazany w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Pepsyna to główny enzym proteolityczny żołądka, aktywny przy pH 1,5–2. Powstaje z nieaktywnego pepsynogenu pod wpływem kwasu solnego. Odpowiada za wstępne trawienie białek i odgrywa rolę w chorobach refluksowych, gdy wydostaje się poza żołądek.
- PeptideQL
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
BB-BIONT to peptyd biomimetyczny, który rebalansuje mikrobiom skóry i chroni jego różnorodność. Stosowany w dermokosmetykach pomaga wygładzić ślady po niedoskonałościach, redukuje głębokie wgłębienia skóry i łagodzi zaczerwienienia związane z procesem zapalnym.
- syntetyczne i biologiczne
Palmitoyl Tetrapeptide-10 (Crystalide) to syntetyczny peptyd, który wspiera blask i gładkość skóry przez regulację złuszczania naskórka i ochronę białka α-krystaliny. Niezależna ocena bezpieczeństwa potwierdza jego dobrą tolerancję w stężeniach kosmetycznych.
- syntetyczne i biologiczne
SH-Polypeptide-69 to biotechnologiczny kolagen typu III, identyczny sekwencją z ludzkim. Hamuje enzymy niszczące macierz skóry i pobudza syntezę kolagenu I i III w fibroblastach. Stosowany w dermokosmetykach w stężeniu 2,5–10%, wykazuje działanie udokumentowane badaniami in vitro i ex vivo.
- Peptyd kolagenowy VERISOL®
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
SP[AI]³ to peptyd kosmetyczny zaprojektowany przez AI, który oddziałuje jednocześnie na sebum, pory i stan zapalny w skórze skłonnej do trądziku. W badaniach producenta wykazał redukcję łoju nawet o 39% w ciągu tygodnia. Stosowany w stężeniu 2% w kremach i serach.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy biomimetyczne naśladują naturalne sygnały organizmu – od stymulacji kolagenu w skórze, przez blokowanie skurczu mięśni mimicznych, po regulację glikemii i odporności. Część z nich to zatwierdzone leki (agoniści GLP-1), inne są wyłącznie składnikami kosmetyków lub wciąż pozostają na etapie badań przedklinicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy Bioxifill to składnik aktywny kosmetyków przeciwzmarszczkowych, który stymuluje produkcję kolagenu i działa na głębokie warstwy skóry. Przenikają przez 10 górnych warstw naskórka, wypełniając zmarszczki od wewnątrz. Efekty obejmują wygładzenie, poprawę jędrności i widoczną redukcję zmarszczek przy regularnym stosowaniu.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy kolagenowe to hydrolizat kolagenu zwierzęcego wchłaniany w jelicie jako krótkie fragmenty peptydowe. Stosuje się je dla zdrowia skóry, stawów i kości w dawkach 2,5–10 g dziennie. Efekty są możliwe, lecz siła dowodów klinicznych jest umiarkowana i zależy od jakości badań.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy roślinne to krótkie fragmenty białek roślinnych o potencjalnym działaniu antyoksydacyjnym, przeciwnadciśnieniowym i wspierającym metabolizm glukozy. Większość dowodów pochodzi z badań in vitro i na zwierzętach; dane kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy ryżowe to bioaktywne fragmenty białka ryżu o masie 100–1000 Da. Wykazują właściwości antyoksydacyjne, w badaniach laboratoryjnych hamują enzym ACE i tyrozynazę, a stosowane miejscowo poprawiają nawilżenie i elastyczność skóry. Dane kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- surowce roślinne
Macamidy i macaeny z korzenia maca to peptydopodobne związki działające na układ endokannabinoidowy i neuroprzekaźniki. Badania kliniczne potwierdzają ich wpływ na funkcje seksualne, płodność i energię przy dawkach 2–6 g dziennie, przy dobrym profilu bezpieczeństwa.
- surowce roślinne
Peptydy i ekstrakty z liści karczocha obniżają enzymy wątrobowe ALT i AST oraz cholesterol LDL. Dawki w badaniach: 320–1800 mg/dobę. Ostrożność wskazana przy kamicy żółciowej i alergii na astrowate.
- syntetyczne i biologiczne
Peptydy z łubinu białego hamują enzymy niszczące kolagen i elastynę, wspierają strukturę skóry i wykazują wstępnie udokumentowany wpływ na cholesterol LDL oraz ciśnienie krwi. Większość danych pochodzi z badań in vitro i ex vivo; wyniki kliniczne wymagają dalszego potwierdzenia.
- surowce roślinne
Macamidy z korzenia maca to bioaktywne amidy kwasów tłuszczowych przenikające przez barierę krew–mózg. Badania kliniczne pokazują poprawę funkcji seksualnych i redukcję objawów andropauzy bez wpływu na poziom testosteronu. Dane są obiecujące, choć wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
Perampanel to innowacyjny lek przeciwpadaczkowy, który dzięki specyficznemu mechanizmowi działania pomaga kontrolować różne typy napadów u pacjentów w różnym wieku.
- syntetyczne i biologiczne
Perazyna to neuroleptyk o silnym działaniu przeciwpsychotycznym, wykorzystywany głównie w leczeniu schizofrenii i ostrych zaburzeń psychotycznych. Wymaga kontroli lekarskiej podczas stosowania.
- surowce roślinne
Perełkowiec japoński to roślina lecznicza bogata w rutynę (do 37% w pąkach) i kwercetynę. Tradycyjnie stosowany przy hemoroidach, zaburzeniach naczyniowych i nadciśnieniu. Nasiona są toksyczne; przeciwwskazany w ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Perflutren stosowany jest jako środek kontrastowy w diagnostyce kardiologicznej, poprawiając widoczność struktur serca podczas badań obrazowych i wspomagając precyzyjną ocenę jego funkcji.
- Perlit
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Wyciąg z pereł zawiera węglan wapnia, aminokwasy i pierwiastki śladowe. Jedno badanie kliniczne potwierdziło działanie antyoksydacyjne po 8 tygodniach suplementacji. Stosowany doustnie i miejscowo jako suplement oraz składnik kosmetyków.
- syntetyczne i biologiczne
Permetryna to środek zwalczający świerzb i wszawicę, dostępny w formie kremu czy szamponu. Działa skutecznie u dorosłych i dzieci, eliminując pasożyty i łagodząc objawy skórne.
- syntetyczne i biologiczne
Pertuzumab to nowoczesny lek celowany wykorzystywany głównie w terapii HER2-dodatniego raka piersi, skutecznie wspierający leczenie zarówno we wczesnych, jak i zaawansowanych stadiach choroby.
- syntetyczne i biologiczne
Peryndopryl to inhibitor ACE stosowany w nadciśnieniu i chorobie wieńcowej. Działa przez blokowanie konwertazy angiotensyny, rozkurczając naczynia krwionośne. Dawka startowa to zwykle 4 mg raz dziennie. Najczęstszy efekt uboczny to suchy kaszel; lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Kłącze perzu (Elymus repens) to surowiec zielarski z działaniem moczopędnym i łagodzącym błony śluzowe. Stosuje się je pomocniczo przy zapaleniu pęcherza, stanach zapalnych dróg moczowych i profilaktyce kamicy nerkowej. Zawiera trytycynę, mannitol, śluz, saponiny i flawonoidy.
- surowce roślinne
Pestki oliwek są bogatym źródłem polifenoli (hydroksytyrozol, tyrozol, oleuropeina), kwasu oleinowego (~71% oleju z pestek) i błonnika pokarmowego (~47,6%). Badania laboratoryjne sugerują właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne. Stosowane w suplementach, kosmetykach i żywności funkcjonalnej.
- surowce roślinne
Pestki wiśni zawierają amygdalinę – substancję, która po rozgryzieniu lub zmieleniu uwalnia cyjanowodór. Połknięta w całości pestka jest bezpieczna. Celowe spożywanie pestek jako suplementu czy środka leczniczego jest nieuzasadnione naukowo i potencjalnie niebezpieczne.
- syntetyczne i biologiczne
Petydyna to silny opioid o szybkim działaniu, wykorzystywany w leczeniu silnych bólów. Charakteryzuje się ryzykiem uzależnienia i poważnych działań niepożądanych, dlatego stosowana jest głównie w szpitalach.
