Indeks substancji czynnych
na literę “P”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Polidokanol to lek na receptę stosowany w skleroterapii żylaków i pajączków naczyniowych. Niszczy śródbłonek naczynia, prowadząc do jego trwałego zamknięcia i resorpcji. Dostępny jako roztwór 0,5% i 1% oraz pianka. Podawany wyłącznie przez lekarza; nie wolno go stosować samodzielnie.
- syntetyczne i biologiczne
Polidronium (PQ-1) to konserwant w kroplach do oczu i płynach do soczewek. Niszczy błony bakterii i grzybów już przy stężeniu 0,001%, a dzięki dużej cząsteczce przenika do komórek oka znacznie słabiej niż chlorek benzalkoniowy, co oznacza mniejsze ryzyko podrażnienia powierzchni oka przy długotrwałym stosowaniu.
- Polietylen
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Polifenole to roślinne związki bioaktywne przyjmowane z dietą w ilości ok. 1 g dziennie. Działają przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i korzystnie modulują mikrobiotę jelitową. Znajdziesz je w owocach, warzywach, zielonej herbacie, oliwie z oliwek i kakao.
- syntetyczne i biologiczne
Poliglicerylo-4 kaprylat to roślinny emulgator i solubilizator stosowany w kosmetykach. Łączy fazę wodną z olejową, ułatwia rozpuszczanie olejków eterycznych i zapachów, kondycjonuje skórę. Panel CIR potwierdził bezpieczeństwo w stężeniach 0,5–1,5% w 2023 roku.
- syntetyczne i biologiczne
Poliglicerylo-6 kaprylat to niejonowy emulgator i surfaktant stosowany w kremach, balsamach i płynach micelarnych w stężeniu 0,5–10%. Obniża napięcie międzyfazowe między olejem a wodą, stabilizuje emulsje i wspomaga wnikanie składników aktywnych w skórę. Jest zatwierdzony przez unijną bazę CosIng i FDA, a przy zalecanych stężeniach nie wykazuje działania drażniącego.
- syntetyczne i biologiczne
Poliglukozyd laurylowy to roślinny, niejonowy surfaktant myjący i pianotwórczy, stosowany w kosmetykach myjących, szamponach i produktach dla dzieci. Cechuje się łagodnym działaniem, dobrą biodegradowalnością i szeroką zgodnością z innymi składnikami kosmetyków.
- syntetyczne i biologiczne
Poliheksanid to skuteczny środek stosowany miejscowo w leczeniu ciężkich zakażeń rogówki wywołanych przez Acanthamoeba, zapewniający ochronę wzroku i potwierdzoną efektywność kliniczną.
- syntetyczne i biologiczne
Poliizopren syntetyczny to elastomer bez białek lateksu, stosowany w wyrobach medycznych: septach do wstrzyknięć, zaworach cewnikowych i drenażach. Spełnia normy biokompatybilności USP Class VI i ISO 10993 oraz wymagania farmakopealne dotyczące zamknięć opakowań leków iniekcyjnych.
- syntetyczne i biologiczne
Polikarbofil to syntetyczny polimer pochłaniający wodę w jelitach – pęcznieje, zwiększa objętość stolca i ułatwia wypróżnienie przy zaparciach, a przy biegunce wiąże nadmiar płynu. Nie wchłania się do krwi. Efekt pojawia się po 12–72 godzinach.
- syntetyczne i biologiczne
Polikosanol pochodzi z wosku trzciny cukrowej i jest stosowany jako suplement wspierający gospodarkę lipidową. Badania kubańskie wskazywały na obniżenie LDL i wzrost HDL, lecz niezależne próby kliniczne tych efektów nie potwierdziły. Wykazuje działanie przeciwpłytkowe, co może wchodzić w interakcje z lekami rozrzedzającymi krew.
- syntetyczne i biologiczne
Polikrezulen wykazuje silne właściwości przeciwbakteryjne i wspomaga gojenie zmian w pochwie, selektywnie usuwając martwe tkanki. Stosowany miejscowo, dostępny w postaci globulek dopochwowych.
- syntetyczne i biologiczne
Polilizyna (ε-PL) to naturalny polimer aminokwasowy o silnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym wobec bakterii, drożdży i grzybów. Działa przez uszkodzenie błony komórkowej drobnoustrojów i jest termostabilna. Stosowana jako konserwant żywności, w kosmetykach i materiałach medycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Polimery hylanowe A i B to usieciowane pochodne kwasu hialuronowego podawane dostawowo w chorobie zwyrodnieniowej kolana. Uzupełniają naturalny płyn stawowy, łagodząc ból i poprawiając funkcję stawu. Efekt utrzymuje się do 6–9 miesięcy, choć metaanalizy nie potwierdzają ich wyraźnej przewagi nad innymi preparatami kwasu hialuronowego.
- syntetyczne i biologiczne
Polimetakryl metylu (PMMA) to polimer pomocniczy stosowany w kosmetykach, lekach i wyrobach medycznych. Nadaje preparatom aksamitną teksturę, tworzy powłoki tabletek i służy jako nośnik substancji aktywnych. Uznawany za bezpieczny przez CIR i FDA, choć pył i opary mogą podrażniać drogi oddechowe.
- Polimetylosilseskwioksan
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Polipeptyd botulinowy to małocząsteczkowy peptyd biomimetyczny, który łagodnie rozluźnia mięśnie twarzy i pobudza fibroblasty do produkcji kolagenu. Dostępny w kremach, serum, emulsjach i ampułkach, zapewnia wygładzenie zmarszczek mimicznych oraz poprawę jędrności skóry. Preparaty są bezpieczne, nie wywołują efektu „zamrożonej twarzy” i mogą być stosowane codziennie, pod warunkiem unikania silnych retinoidów oraz kontaktu z oczami.
- Polipeptyd-121
Opis w przygotowaniu
- Polipeptyd-76
Opis w przygotowaniu
- Polipropylen (PP)
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Polisacharyd z Tremella fuciformis to heteropolisacharyd o wysokiej masie cząsteczkowej, znany z właściwości nawilżających, antyoksydacyjnych i immunomodulujących. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne i potencjalne korzyści dla skóry, glikemii i układu nerwowego. Dowody kliniczne u ludzi są nadal ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Polisacharydy to wielocukry o szerokim zastosowaniu w farmacji – od heparyny i kwasu hialuronowego po chitosan i inulinę. Działają jako substancje czynne, nośniki leków i prebiotyki.
- syntetyczne i biologiczne
Polisiloksan (silikon) to syntetyczny polimer nieorganiczny o wysokiej biokompatybilności, stosowany w implantach, cewnikach, soczewkach wewnątrzgałkowych, opatrunkach na blizny i systemach dostarczania leków. Badania toksykologiczne potwierdzają jego bezpieczeństwo w kontakcie z tkankami.
- Polisorbat 20
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Polisorbat 60 (E435, Tween 60) to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach – emulgator i solubilizator łączący fazy olejową i wodną. Stosowany w maściach, syropach, szczepionkach i kroplach do oczu. ADI wg JECFA: 0–25 mg/kg masy ciała. Uznany za bezpieczny przy stosowaniu w zalecanych stężeniach.
- Polisorbat 80
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Poliuretan w farmacji to substancja pomocnicza stosowana w systemach kontrolowanego uwalniania leków, plastrach transdermalnych, cewnikach, stentach i elastycznych rurkach. Bezpieczeństwo zależy od rodzaju użytych izocyjanianów – alifatyczne są preferowane w zastosowaniach medycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Poliwinylopirolidon (PVP) to substancja pomocnicza obecna w tabletkach, kapsułkach, kroplach do oczu i iniekcjach. Odpowiada za spójność tabletek, poprawia rozpuszczalność trudno wchłanialnych leków i stabilizuje zawiesiny. Różne odmiany (K12–K90) dobierane są do konkretnej postaci leku. Substancja spełnia normy farmakopei EP, USP i BP.
- syntetyczne i biologiczne
Poloksamina to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach. Pełni rolę emulgatora, solubilizatora i stabilizatora, poprawiając rozpuszczalność i wchłanianie składników aktywnych. Nie jest metabolizowana przez organizm i uchodzi za bezpieczną w standardowych stężeniach stosowanych w formulacjach.
- surowce roślinne
Połonicznik nagi to europejskie ziele stosowane tradycyjnie jako środek moczopędny i rozkurczowy, głównie przy kamicy nerkowej i zapaleniu pęcherza. Zawiera saponiny, flawonoidy i kumaryny. Nie stosować w ciąży i przy ciężkiej chorobie nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Poloxamer 188 to substancja pomocnicza stosowana w lekach do wstrzykiwań, kroplach do oczu, syropach i żelach. Stabilizuje emulsje, ułatwia rozpuszczanie substancji czynnych i chroni białkowe cząsteczki leku przed agregacją. Jest dobrze tolerowany i nie ulega metabolizmowi w organizmie.
- syntetyczne i biologiczne
Poloxamer 407 to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach, która w temperaturze ciała tworzy żel, ułatwiając kontrolowane uwalnianie substancji czynnych. Znajdziesz go w kroplach do oczu, żelach, syropach i preparatach do iniekcji. Jest zatwierdzony farmakopealnie i dobrze tolerowany przez organizm.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-1 to konserwant w kroplach do oczu i płynach do soczewek kontaktowych. Działa w stężeniu 0,001%, jest uznawany przez Farmakopeę Europejską i USA, a przy długotrwałym stosowaniu wymaga kontroli okulistycznej.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-10 to kationowy polimer celulozowy stosowany w kosmetykach i preparatach miejscowych jako środek kondycjonujący, antystatyczny, zagęszczający i tworzący film ochronny. Typowe stężenia w produktach wynoszą 0,1–2%; uznany za bezpieczny przez panel ekspertów CIR oraz dopuszczony w UE i USA.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-113 to syntetyczny polimer kationowy używany w kosmetykach do włosów. Tworzy hydrofobową powłokę na włosie, chroniąc kolor przed wypłukiwaniem i zapewniając kondycjonowanie, połysk oraz ułatwione rozczesywanie. Stosowany w stężeniu 1–5% w szamponach, odżywkach i innych produktach do stylizacji.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-7 to kationowy polimer stosowany w kosmetykach jako substancja kondycjonująca, antystatyczna i błonotwórcza. Przyciąga się do włosów i skóry, poprawia rozczesywalność i nawilżenie. Uznany za bezpieczny przy stężeniu do 5%, pod warunkiem kontroli poziomu resztkowego akrylamidu.
- syntetyczne i biologiczne
Polyquaternium-70 to kationowy polimer syntetyczny stosowany w kosmetykach do włosów. Tworzy film na powierzchni włosa, redukuje elektryzowanie i ułatwia rozczesywanie. Ma postać bezbarwnej lub jasnożółtej cieczy, dobrze rozpuszczalnej w wodzie.
- surowce roślinne
Pomarańcza bergamota (Citrus bergamia) to owoc cytrusowy bogaty w polifenole – brutieridin, melitidin, naringinę i neohesperydynę. Badania kliniczne pokazują, że wyciąg z bergamoty może obniżać LDL i cholesterol całkowity, poprawiać poziom glukozy oraz działać antyoksydacyjnie. Olejek eteryczny stosowany w aromaterapii może łagodzić stres, ale nakładany na skórę powoduje fotouczulenie. Przed stosowaniem suplementów skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
