Polimyksyna B – porównanie substancji czynnych

Polimyksyna B, bacytracyna i neomycyna to antybiotyki stosowane miejscowo. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży oraz spektrum działania.

Podobieństwa i różnice – jakie substancje porównujemy?

W tym porównaniu skupiamy się na trzech antybiotykach stosowanych miejscowo: polimyksynie B, bacytracynie oraz neomycynie. Wszystkie te substancje wykazują silne działanie przeciwbakteryjne, ale ich mechanizm działania i zakres skuteczności wobec bakterii różnią się. Są one często łączone w jednym preparacie, aby poszerzyć spektrum działania i zwiększyć skuteczność leczenia zakażeń bakteryjnych skóry, błon śluzowych, oczu i uszu¹²³⁴.

• Polimyksyna B – antybiotyk polipeptydowy, aktywny głównie wobec bakterii Gram-ujemnych¹.
• Bacytracyna – antybiotyk peptydowy, skuteczny przede wszystkim wobec bakterii Gram-dodatnich¹.
• Neomycyna – antybiotyk aminoglikozydowy, działa głównie na bakterie Gram-ujemne, ale także na niektóre Gram-dodatnie².

Wszystkie te substancje należą do grupy antybiotyków stosowanych miejscowo i są szeroko wykorzystywane w preparatach do leczenia zakażeń skóry, ran, oparzeń, a także w preparatach okulistycznych i laryngologicznych⁵⁶⁷⁸.

Wskazania do stosowania – kiedy sięgamy po polimyksynę B, bacytracynę i neomycynę?

Choć substancje te często stosuje się razem, każda z nich ma nieco inne główne wskazania do użycia:

• Polimyksyna B – stosowana miejscowo, najczęściej w połączeniu z innymi antybiotykami, w leczeniu zakażeń bakteryjnych skóry (drobne rany, oparzenia, otarcia), a także w kroplach do oczu i uszu przy infekcjach bakteryjnych⁵⁶⁸.
• Bacytracyna – również stosowana miejscowo w leczeniu powierzchniowych zakażeń skóry, zwłaszcza przy ranach i oparzeniach⁵.
• Neomycyna – jej zastosowanie obejmuje leczenie zakażeń skóry, oczu, uszu oraz (w niektórych przypadkach) doustne podanie w celu przygotowania do zabiegów chirurgicznych w obrębie jelit⁹. Jest także składnikiem wielu maści na infekcje bakteryjne skóry i błon śluzowych⁶⁷⁸.

Warto zauważyć, że preparaty złożone zawierające te antybiotyki przeznaczone są do stosowania miejscowego, a ich skuteczność i bezpieczeństwo zależą od rodzaju infekcji, miejsca podania oraz wieku pacjenta. Wskazania różnią się w zależności od postaci leku (maść, krople, krem) i drogi podania⁵⁶.

Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają te antybiotyki?

Polimyksyna B, bacytracyna i neomycyna różnią się mechanizmem działania na bakterie oraz tym, jak zachowują się w organizmie:

• Polimyksyna B – działa bakteriobójczo na bakterie Gram-ujemne, niszcząc ich błonę komórkową. Nie jest skuteczna wobec bakterii Gram-dodatnich¹²¹.
• Bacytracyna – hamuje budowę ściany komórkowej bakterii, jest skuteczna głównie wobec bakterii Gram-dodatnich¹.
• Neomycyna – blokuje syntezę białek bakteryjnych, działa przede wszystkim na bakterie Gram-ujemne, ale także na niektóre Gram-dodatnie²³.

Po podaniu miejscowym polimyksyna B i bacytracyna praktycznie nie wchłaniają się przez nieuszkodzoną skórę, natomiast neomycyna może przenikać do organizmu przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych²²²³²⁴. Wszystkie trzy substancje są wydalane głównie przez nerki, a wchłonięta neomycyna nie jest metabolizowana w organizmie²³²⁵.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – kiedy nie stosować tych antybiotyków?

Wszystkie trzy substancje mają kilka wspólnych przeciwwskazań do stosowania, ale także różnią się pod pewnymi względami:

• Nie należy stosować tych leków w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek ze składników lub inne antybiotyki z tej samej grupy (aminoglikozydy dla neomycyny, polimyksyny dla polimyksyny B)¹⁰¹¹¹³.
• Nie stosować na duże powierzchnie uszkodzonej skóry, głębokie lub kłute rany, ciężkie oparzenia, do oczu ani na sączące zmiany skórne¹⁰¹¹¹³.
• Nie stosować u dzieci poniżej 12 lat^10111213.
• Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią jest przeciwwskazane lub niewskazane ze względu na brak odpowiednich badań i ryzyko dla płodu lub dziecka^17181920.

W przypadku zaburzeń czynności nerek lub słuchu, stosowanie tych antybiotyków miejscowo należy ograniczyć, gdyż ryzyko działań niepożądanych jest wyższe¹⁴²⁶²⁷.

Bezpieczeństwo u szczególnych grup pacjentów

Porównując bezpieczeństwo stosowania polimyksyny B, bacytracyny i neomycyny u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz osób z zaburzeniami nerek lub wątroby, warto zwrócić uwagę na następujące aspekty:

• Dzieci: Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane u dzieci poniżej 12 lat, głównie ze względu na ryzyko uszkodzenia słuchu (ototoksyczność) i nerek (nefrotoksyczność)¹⁰¹¹¹³.
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Stosowanie tych leków jest niewskazane lub przeciwwskazane z powodu braku odpowiednich badań oraz możliwości szkodliwego wpływu na płód lub dziecko^17181920.
• Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub słuchu: Stosowanie należy ograniczyć lub unikać, ponieważ ryzyko działań niepożądanych (szczególnie ototoksyczności i nefrotoksyczności) jest wyższe¹⁴²⁶²⁷.
• Kierowcy: Substancje te nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów^28293031.

Podsumowując, wszystkie te antybiotyki należy stosować zgodnie z zaleceniami i z dużą ostrożnością u osób z grup ryzyka.

Podsumowanie: Polimyksyna B, bacytracyna i neomycyna – podobieństwa i różnice w praktyce

Choć polimyksyna B, bacytracyna i neomycyna często są stosowane razem, różnią się pod względem zakresu działania, bezpieczeństwa stosowania oraz wskazań. Każda z tych substancji ma swoje miejsce w terapii miejscowej zakażeń skóry, oczu czy uszu. Ich skuteczność zależy od rodzaju bakterii, lokalizacji zakażenia oraz indywidualnych cech pacjenta. Należy pamiętać, że wszystkie te antybiotyki mają ograniczenia dotyczące stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, osób z zaburzeniami nerek lub słuchu, a także że mogą wywoływać reakcje alergiczne. Stosując preparaty z tymi substancjami, warto zwracać uwagę na przeciwwskazania i zalecenia dotyczące długości leczenia oraz powierzchni skóry, na którą są aplikowane.

^{56789101112131718192028293031}