Imuran

Imuran to lek zawierający azatioprynę w dawce 50 mg w jednej tabletce powlekanej. Azatiopryna jest lekiem o działaniu immunosupresyjnym, czyli zmniejszającym aktywność układu odpornościowego. Działa jako antymetabolit, co oznacza, że wpływa na procesy przemiany materii w organizmie. Lek jest dostępny w postaci okrągłych, żółtych tabletek powlekanych oznaczonych napisem „IM 5″.

Każda tabletka powlekana zawiera 50 mg azatiopryny jako substancję czynną. Lek zawiera również substancje pomocnicze, w tym 74 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce – jest to ważna informacja dla osób z nietolerancją laktozy. Inne substancje pomocnicze to skrobia kukurydziana, skrobia żelowana, magnezu stearynian i kwas stearynowy. Otoczka tabletki składa się z hypromelozy, makrogolu 400, tytanu dwutlenku i żelaza tlenku żółtego.

Imuran jest stosowany w kilku ważnych sytuacjach klinicznych, najczęściej w połączeniu z innymi lekami, zwłaszcza kortykosteroidami. Główne zastosowania to:

Przeszczepienie narządów

Lek pomaga wydłużyć czas przeżycia przeszczepionych narządów, takich jak nerki, serce i wątroba. Zmniejsza również zapotrzebowanie na kortykosteroidy u osób po przeszczepie nerki, co pomaga ograniczyć działania niepożądane związane z długotrwałym stosowaniem steroidów.

Zapalne choroby jelit

Imuran jest wskazany w leczeniu umiarkowanych do ciężkich zapalnych chorób jelit, takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Jest stosowany u pacjentów, którzy wymagają leczenia kortykosteroidami, nie tolerują ich lub u których choroba jest oporna na standardowe leczenie.

Choroby autoimmunologiczne

Lek może przynosić korzyści kliniczne u części pacjentów z następującymi schorzeniami:

• Ciężkie reumatoidalne zapalenie stawów.
• Toczeń rumieniowaty układowy.
• Zapalenie skórno-mięśniowe i zapalenie wielomięśniowym.
• Autoimmunologiczne przewlekłe aktywne zapalenie wątroby.
• Pęcherzyca zwykła.
• Guzkowe zapalenie tętnic.
• Autoimmunologiczna niedokrwistość hemolityczna.
• Przewlekła oporna samoistna plamica małopłytkowa.

Dawkowanie Imuranu jest zawsze dostosowywane indywidualnie przez lekarza, w zależności od wskazania, odpowiedzi organizmu na leczenie i tolerancji. Nigdy nie należy samodzielnie zmieniać dawki leku.

Ogólne zasady dawkowania

W przypadku przeszczepienia narządów, w pierwszym dniu leczenia można podać dawkę do 5 mg na kilogram masy ciała na dobę. Dawka podtrzymująca wynosi zwykle od 1 do 4 mg na kilogram masy ciała na dobę. Leczenie powinno być prowadzone stale, nawet jeśli wymagane są tylko małe dawki, aby zapobiec odrzuceniu przeszczepu.

W innych wskazaniach, takich jak choroby autoimmunologiczne czy zapalne choroby jelit, zwykle dawka początkowa wynosi od 1 do 3 mg na kilogram masy ciała na dobę. Po uzyskaniu odpowiedzi terapeutycznej (która może być widoczna dopiero po tygodniach lub miesiącach), lekarz może zmniejszyć dawkę do najmniejszej skutecznej. Jeśli po 3 miesiącach nie nastąpi poprawa, lekarz może rozważyć przerwanie leczenia. W przypadku zapalnych chorób jelit, czas leczenia powinien wynosić co najmniej 12 miesięcy, a odpowiedź może być widoczna dopiero po 3-4 miesiącach.

Sposób przyjmowania

Tabletki można przyjmować z jedzeniem lub na pusty żołądek, ale ważne jest, aby zawsze stosować tę samą metodę. Niektórzy pacjenci odczuwają nudności po pierwszym podaniu – w takim przypadku przyjmowanie tabletek po posiłkach może łagodzić ten objaw. Nie należy przyjmować tabletek z mlekiem ani produktami mlecznymi – lek powinien być przyjęty co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po spożyciu mleka lub produktów mlecznych.

Specjalne grupy pacjentów

U osób z zaburzeniem czynności nerek lub wątroby może być konieczne zmniejszenie dawki. Pacjenci w podeszłym wieku również wymagają szczególnej uwagi i monitorowania. U dzieci z nadwagą mogą być wymagane dawki z górnej granicy zalecanego zakresu.

Leku nie wolno stosować w przypadku nadwrażliwości (uczulenia) na azatioprynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w leku. Jeśli kiedykolwiek wystąpiła nadwrażliwość na 6-merkaptopurynę (substancję pokrewną), jest to ostrzeżenie przed prawdopodobną nadwrażliwością również na azatioprynę.

Regularne kontrole

Podczas leczenia Imuran konieczne jest regularne monitorowanie parametrów krwi i czynności narządów. W pierwszych 8 tygodniach leczenia należy wykonywać pełne badanie morfologii krwi z oznaczaniem liczby płytek raz w tygodniu lub nawet częściej. Później częstość badań można zmniejszyć, ale zaleca się wykonywanie ich co miesiąc lub nie rzadziej niż raz na 3 miesiące. Należy również regularnie kontrolować czynność wątroby.

Kiedy natychmiast skontaktować się z lekarzem?

Należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza w przypadku wystąpienia:

• Jakichkolwiek objawów zakażenia (gorączka, dreszcze, ból gardła).
• Wybroczyn bez znanych przyczyn.
• Krwawień lub siniaków.
• Objawów żółtaczki (zażółcenie skóry lub białek oczu).
• Niezwykłego zmęczenia lub osłabienia.

Ryzyko zakażeń i nowotworów

Imuran osłabia układ odpornościowy, co zwiększa ryzyko zakażeń wirusowych, grzybiczych i bakteryjnych. Istnieje również zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów, zwłaszcza nowotworów skóry, dlatego należy ograniczyć ekspozycję na słońce, nosić odzież ochronną i stosować kremy z wysokim filtrem przeciwsłonecznym.

Szczepienia

Podczas leczenia Imuran i przez co najmniej 3 miesiące po jego zakończeniu nie należy przyjmować szczepionek zawierających żywe drobnoustroje (np. szczepionka przeciw żółtej febrze, odrze, śwince, różyczce). Mogą one wywołać zakażenie u osób z osłabionym układem odpornościowym.

Niedobory enzymatyczne

Osoby z dziedzicznym niedoborem enzymu TPMT (S-metylotransferaza tiopuryny) lub wariantem genu NUDT15 są bardziej wrażliwe na działanie leku i mogą wymagać znacznego zmniejszenia dawki. Lekarz może zlecić badania genetyczne przed rozpoczęciem leczenia.

Nietolerancja laktozy

Ponieważ jedna tabletka 50 mg zawiera 74 mg laktozy, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Ważne interakcje wymagające szczególnej uwagi

Allopurynol i inne inhibitory oksydazy ksantynowej

Jednoczesne stosowanie allopurynolu (leku stosowanego w dnie moczanowej) z Imuran wymaga zmniejszenia dawki azatiopryny do 25% zwykle stosowanej dawki. Allopurynol zmniejsza szybkość rozkładu azatiopryny, co może prowadzić do groźnego przedawkowania.

Rybawiryna

Nie zaleca się jednoczesnego podawania rybawiryny i azatiopryny. Rybawiryna może zmniejszać skuteczność i zwiększać toksyczność azatiopryny.

Leki przeciwzakrzepowe

Azatiopryna może osłabiać działanie warfaryny i acenokumarolu, dlatego może być konieczne zwiększenie dawki leku przeciwzakrzepowego. Parametry krzepnięcia wymagają ścisłej kontroli.

Leki zwiotczające stosowane podczas znieczulenia

Przed zabiegiem chirurgicznym lekarz anestezjolog powinien wiedzieć, że pacjent przyjmuje Imuran, ponieważ może to wpływać na działanie leków zwiotczających.

Inne leki immunosupresyjne

Jednoczesne stosowanie innych leków osłabiających układ odpornościowy (w tym penicylaminy, trimetoprimu z sulfametoksazolem, inhibitorów ACE) może nasilać działanie mielosupresyjne i zwiększać ryzyko powikłań.

Ciąża

Azatiopryna i jej metabolity przenikają przez łożysko do płodu. Nie należy stosować Imuranu u kobiet w ciąży lub mogących zajść w ciążę bez dokładnej oceny ryzyka względem korzyści. Zaleca się stosowanie odpowiedniej antykoncepcji, gdy którykolwiek z partnerów otrzymuje azatioprynę.

Opisywano przypadki porodów przedwczesnych, urodzeń noworodków z małą masą urodzeniową oraz poronień samoistnych u osób przyjmujących azatioprynę. U części noworodków, których matki przyjmowały lek podczas ciąży, odnotowano wystąpienie leukopenii (zmniejszenia liczby białych krwinek) lub małopłytkowości (zmniejszenia liczby płytek krwi).

Karmienie piersią

6-merkaptopuryna (metabolit azatiopryny) przenika do mleka ludzkiego w małych ilościach. Kobiety przyjmujące Imuran nie powinny karmić piersią, chyba że spodziewane korzyści dla dziecka przewyższają potencjalne ryzyko. W przypadku podjęcia decyzji o karmieniu piersią, niemowlę wymaga ścisłego monitorowania w celu wykrycia objawów immunosupresji i innych działań niepożądanych.

Jak każdy lek, Imuran może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią.

Najważniejsze działania niepożądane

Bardzo często (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób)

• Zakażenia wirusowe, grzybicze i bakteryjne u pacjentów po przeszczepach.
• Leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek).
• Zahamowanie czynności szpiku kostnego.

Często (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10 osób)

• Małopłytkowość (zmniejszenie liczby płytek krwi).
• Nudności.

Niezbyt często (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 100 osób)

• Niedokrwistość.
• Reakcje nadwrażliwości.
• Zapalenie trzustki.
• Zastój żółci.
• Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby.

Rzadko (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 1000 osób)

• Agranulocytoza (ciężkie zmniejszenie liczby białych krwinek).
• Pancytopenia (zmniejszenie liczby wszystkich rodzajów krwinek).
• Nowotwory, w tym zaburzenia limfoproliferacyjne i nowotwory skóry.
• Zagrażające życiu uszkodzenie wątroby.
• Zapalenie jelita grubego i uchyłków.
• Łysienie.

Bardzo rzadko (mogą wystąpić u mniej niż 1 na 10000 osób)

• Zespół Stevensa-Johnsona i martwica toksyczno-rozpływna naskórka (ciężkie reakcje skórne).
• Śródmiąższowe zapalenie płuc.
• Postępująca leukoencefalopatia wieloogniskowa (PML) – ciężkie zakażenie mózgu.

Inne ważne informacje

Nudności po pierwszym podaniu leku można łagodzić przyjmując tabletki po posiłkach. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

W przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki leku mogą wystąpić: zakażenia, owrzodzenie gardła, wybroczyny i krwawienia. Objawy te wynikają z hamującego działania na szpik kostny i mogą osiągnąć największe nasilenie po 9-14 dniach. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

• Przechowywać w miejscu niedostępnym i niewidocznym dla dzieci.
• Przechowywać w temperaturze do 25°C.
• Chronić od światła.
• Nie stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.
• Leków nie należy wyrzucać do kanalizacji ani domowych pojemników na odpadki – należy zapytać farmaceutę, jak usunąć leki, których się już nie używa.

Imuran 50 mg jest dostępny w opakowaniach zawierających 100 tabletek powlekanych w blistrach (4 blistry po 25 tabletek).