Indeks substancji czynnych
strona nr 29
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Famotydyna ogranicza wydzielanie kwasu żołądkowego, łagodząc objawy zgagi i choroby wrzodowej. Stosowana w terapii dolegliwości żołądkowo-jelitowych, dostępna w różnych dawkach i formach.
- syntetyczne i biologiczne
Famprydyna wspiera poprawę sprawności chodu u dorosłych z zaburzeniami neurologicznymi, działając na układ nerwowy. Stosowana zgodnie z zaleceniami lekarza zwiększa komfort codziennego funkcjonowania.
- surowce roślinne
Farbownik lazurowy (Anchusa azurea) to roślina lecznicza z rodziny ogórecznikowatych, stosowana tradycyjnie zewnętrznie jako okład przeciwzapalny. Zawiera alkaloidy pirolizydynowe i cynoglossyny, dlatego wewnętrzne stosowanie wymaga ostrożności. Skład fitochemiczny obejmuje triterpeny, polifenole i flawonoidy.
- syntetyczne i biologiczne
Farnesol to naturalny alkohol seskwiterpenowy obecny w olejkach eterycznych i niektórych pokarmach. Badania laboratoryjne i na zwierzętach sugerują działanie przeciwgrzybicze, przeciwzapalne i neuroprotekcyjne, jednak brak badań klinicznych na ludziach. Nie jest zatwierdzony jako lek.
- surowce roślinne
Fasola indyjska (Vigna aconitifolia) to roślina strączkowa bogata w białko (23–26%), polifenole i witaminy z grupy B. Wyciąg z jej nasion wykazuje w badaniach laboratoryjnych właściwości antyoksydacyjne, a w kosmetyce stosowany jest jako roślinny odpowiednik retinolu w stężeniu 1–5%.
- surowce roślinne
Naowocnia fasoli zwyczajnej to surowiec farmakopealny z tradycyjnym zastosowaniem moczopędnym i pomocniczym w regulacji glikemii. Zawiera flawonoidy, kwasy fenolowe i inhibitory α-amylazy. Surowe strąki są niebezpieczne – konieczna obróbka termiczna.
Febantel to weterynaryjny lek przeciwpasożytniczy o szerokim spektrum działania przeciw nicieniom i tasiemcom u zwierząt domowych i gospodarskich. Działa jako prolek, hamując syntezę mikrotubul u pasożytów.
- syntetyczne i biologiczne
Fedratynib to innowacyjny lek stosowany w leczeniu powiększenia śledziony i objawów włóknienia szpiku, działający przez hamowanie enzymów odpowiedzialnych za rozwój choroby.
- syntetyczne i biologiczne
Feksofenadyna to nowoczesny lek przeciwhistaminowy, skuteczny w łagodzeniu objawów alergii, takich jak katar sienny i pokrzywka, niepowodujący senności, stosowany u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Felodypina to antagonista wapnia stosowany w leczeniu nadciśnienia i dusznicy bolesnej. Rozszerza naczynia krwionośne, poprawiając przepływ krwi i zmniejszając obciążenie serca.
Fenbendazol to lek przeciwpasożytniczy z grupy benzimidazoli, stosowany u zwierząt do zwalczania nicieni i tasiemców. Działa przez hamowanie mikrotubul pasożytów, nie jest zatwierdzony do stosowania u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Fenchon to monoterpen z olejku fenkułowego, badany przedklinicznie pod kątem działania przeciwzapalnego, rozkurczowego, przeciwbólowego i wspomagającego gojenie ran. Metabolizowany przez wątrobowe enzymy CYP2A6/CYP2B6. Wszystkie opisane właściwości pochodzą z badań na zwierzętach lub in vitro.
- syntetyczne i biologiczne
Fenfluramina to lek przeciwpadaczkowy stosowany u pacjentów z zespołem Dravet i Lennoxa-Gastauta, wpływający na układ serotoninowy oraz wymagający monitorowania kardiologicznego.
- syntetyczne i biologiczne
Feniramina to lek przeciwhistaminowy łagodzący katar, kichanie i obrzęk błon śluzowych nosa. Stosowana w preparatach złożonych wspomaga walkę z objawami przeziębienia i grypy.
- syntetyczne i biologiczne
Fenofibrat obniża trójglicerydy i podnosi poziom „dobrego” cholesterolu HDL, wspierając leczenie zaburzeń lipidowych i redukując ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych u dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Fenoksymetylopenicylina (penicylina V) to doustny antybiotyk beta-laktamowy o wąskim spektrum działania. Niszczy bakterie, blokując budowę ich ściany komórkowej. Stosuje się ją w anginie, zapaleniu ucha, cellulitis i profilaktyce gorączki reumatycznej. Lek wydawany jest wyłącznie na receptę.
- syntetyczne i biologiczne
Fenoksymetylopenicylina benzatynowa to antybiotyk penicylinowy, skuteczny w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych, szczególnie dróg oddechowych i skóry, stosowany u dzieci i dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Fenoksymetylopenicylina potasowa to doustny antybiotyk penicylinowy, szeroko stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry i w profilaktyce gorączki reumatycznej.
- syntetyczne i biologiczne
Schorzenie to jest związane z zaburzeniami funkcjonowania organizmu, które mogą prowadzić do różnych objawów i chorób. Wiele schorzeń wymaga leczenia farmakologicznego lub innych metod terapeutycznych, aby poprawić stan zdrowia pacjenta i zapobiec powikłaniom.
- syntetyczne i biologiczne
Fenoterol szybko rozszerza oskrzela, łagodząc duszności w astmie i POChP. Stosowany samodzielnie lub w połączeniu, umożliwia indywidualizację terapii chorób układu oddechowego.
- syntetyczne i biologiczne
Fenotryna to pyretroid stosowany miejscowo na wszy głowowe i łonowe. Blokuje kanały sodowe w układzie nerwowym owadów, powodując ich paraliż. Przy prawidłowym stosowaniu jest bezpieczna dla ludzi – nie wchłania się do krwi, a działania niepożądane ograniczają się głównie do przejściowego świądu.
Fenpipramid to lek spazmolityczny rozkurczający mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i moczowych, stosowany w kolkach, bólach brzucha i zaburzeniach motoryki tych narządów.
- syntetyczne i biologiczne
Fenspiryd to lek o działaniu przeciwzapalnym, rozszerzającym oskrzela i przeciwkaszlowym, stosowany w chorobach dróg oddechowych. W 2019 r. PRAC zalecił jego wycofanie z rynku UE z powodu ryzyka groźnych arytmii.
- syntetyczne i biologiczne
Fentanyl to silny opioid o szybkim działaniu, wykorzystywany w leczeniu silnego bólu przewlekłego oraz podczas operacji. Wymaga ścisłej kontroli ze względu na ryzyko działań niepożądanych.
Fentermina to sympatykomimetyk zmniejszający łaknienie, stosowany krótkoterminowo w leczeniu otyłości u dorosłych. Działa przez stymulację układu nerwowego, zwiększa termogenezę, wymaga kontroli lekarskiej z powodu ryzyka działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Fentikonazol skutecznie zwalcza infekcje intymne wywołane przez grzyby i drożdżaki, dostępny jest w formie kapsułek dopochwowych i kremu, a jego stosowanie cechuje się niskim ryzykiem działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Fenylefryna to sympatykomimetyk łagodzący obrzęk i przekrwienie błon śluzowych nosa. Ułatwia oddychanie, stosowana w przeziębieniu, grypie i alergii, dostępna w różnych postaciach leków.
- syntetyczne i biologiczne
Fenylodiamina (PPD) to składnik farb do włosów i silny alergen skórny sklasyfikowany przez SCCS jako ekstremalny sensybilizator. Jej maksymalne stężenie w kosmetykach wynosi 2%. Spożycie grozi niewydolnością nerek i obrzękiem dróg oddechowych. Zawodowy limit narażenia to 0,1 mg/m³.
- syntetyczne i biologiczne
Fenyloetanol to konserwant w kroplach do oczu, lekach do nosa i ucha (0,25–0,5% v/v) oraz kremach i maściach (do 1% v/v). Działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo, jest stabilny w szerokim zakresie pH i odporny na ciepło. Może podrażniać oczy przy stężeniach powyżej 0,5% v/v.
Fenylokapsaicyna, podobnie jak kapsaicyna, wykazuje właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne, działając na receptory TRPV1. Może wspierać leczenie bólu neuropatycznego, mięśniowego i stanów zapalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Fenylopropanoloamina (PPA) to lek sympatykomimetyczny dawniej stosowany jako dekongestant i środek zmniejszający łaknienie. Wycofano go z rynku po udowodnieniu związku ze zwiększonym ryzykiem krwotocznego udaru mózgu, szczególnie u kobiet. W Polsce i większości krajów UE PPA nie jest dostępna jako lek dla ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Fenylopropanol to aromatyczny alkohol stosowany w kosmetykach jako substancja zapachowa, pomocniczy konserwant i rozpuszczalnik. Nadaje produktom delikatny, kwiatowy zapach i wspomaga ochronę przed bakteriami oraz grzybami. U osób z wrażliwą skórą może powodować podrażnienia lub reakcje alergiczne.
