aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

Pudroderm, Variderm czy Tanno Hermal Lotio — które preparaty stosować na ospę wietrzną?

Ospa wietrzna — który preparat wybrać i jak je stosować? Pudroderm, Variderm czy Tanno Hermal Lotio?

Ospa wietrzna to powszechna choroba zakaźna, która najczęściej dotyka dzieci, ale może wystąpić również u dorosłych. Czy ospa wietrzna jest niebezpieczną chorobą? Jak prawidłowo leczyć jej dolegliwości? Czy istnieją skuteczne metody ochrony przed zachorowaniem? Jakie konsekwencje zdrowotne może nieść ze sobą ospa?
czym smarować ospę

Czym jest ospa wietrzna?

Ospa to wirusowa choroba zakaźna wywoływana przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV — Varicella-Zoster Virus). Ospa bardzo często pojawia się u dzieci i to najczęściej w tym okresie zapadalność na nią jest największa, jednak nie znaczy to, że dolegliwość nie jest spotykana u dorosłych [1].

W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

Choroba jest wysoce zakaźna, więc bardzo łatwo dochodzi do zakażenia. Odbywa się to najczęściej poprzez drogę kropelkową i bezpośredni kontakt z chorym, np. w wyniku kontaktu z pęcherzykową wydzieliną [1-2].

Niebezpieczeństwo potęguje fakt, że chora osoba nawet 2 dni przed wystąpieniem wysypki zaczyna zarażać. Najlepiej w tym okresie byłoby ją odizolować od innych, aby przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się wirusa, jednak jest to praktycznie niewykonalne [2].

Jakie są objawy ospy wietrznej?

Podstawowym objawem ospy wietrznej jest charakterystyczna wysypka. Najpierw pojawia się na klatce piersiowej, plecach i twarzy, a następnie zajmuje całe ciało. Pęcherzyki mogą znaleźć się również w takich miejscach jak błona śluzowa jamy ustnej, powieki lub genitalia. [3].

Początkowo na ciele pojawiają się plamki, które szybko przechodzą w grudki, a następnie w pęcherzyki wypełnione płynem. Niestety wysypka jest bardzo swędząca, jednak ważne, aby nie rozdrapywać zmian, gdyż może dojść do nadkażenia bakteryjnego i powstania blizn. Najczęściej po około 1 tygodniu pęcherzyki przekształcają się w strupy, które odpadają do 2 tygodni [1-3].

Ospa charakteryzuje się również innymi objawami, takimi jak:

  • gorączka;
  • ból głowy;
  • ból mięśni;
  • zmęczenie;
  • utrata apetytu;
  • powiększenie węzłów chłonnych.

Powyższe symptomy najczęściej pojawiają się dzień lub dwa przed wysypką [1,3].

Jakie leki na ospę wietrzną stosować?

W przypadku ospy wietrznej leczenie przyczynowe w postaci leków przeciwwirusowych wprowadza się bardzo rzadko. Osoby do 12. roku życia z prawidłowo funkcjonującym układem immunologicznym, nie muszą wprowadzać takiej terapii. Natomiast, jeśli istnieją czynniki zwiększające ryzyko poważnego przebiegu ospy wietrznej, można rozważyć farmakoterapię. Wspomniane czynniki są następujące:

  • osoby powyżej 12. roku życia;
  • chorzy z ciężkimi i przewlekłymi chorobami skóry i płuc;
  • osoby długoterminowo przyjmujące leki z grupy salicylanów;
  • kobiety w ciąży [1].

Lekiem pierwszego wyboru będzie acyklowir (Hascovir, Hascovir Control, Hascovir control MAX, Hevipoint, Heviran, Heviran Comfort, inVirum). Schemat terapeutyczny prezentuje się następująco:

  • Najlepiej rozpocząć terapię do 24 godzin od pojawienia się wysypki;
  • Stosuje się 800 mg acyklowiru, 5 razy na dobę przez 5-7 dni [1,4-5].

Co na ospę wietrzną w leczeniu objawowym?

Ospa najczęściej leczona jest jedynie objawowo. Celem terapii jest zmniejszenie gorączki, prewencja nadkażeń skóry oraz redukcja świądu.

Przeciwgorączkowo należy stosować tylko i wyłącznie paracetamol (np. Apap Junior, Pedicetamol). Podawanie ibuprofenu i innych Niesteroidowych Leków Przeciwzapalnych (NLPZ) może zwiększyć ryzyko nadkażenia bakteryjnego zmian skórnych [6].

Apap Junior, granulat w saszetkach

Pedicetamol, roztwór doustny

Aby uśmierzyć swędzenie przy ospie stosuje się leki przeciwświądowe, np. dimetynden (żel Fenistil).

Fenistil, żel

Niezwykle ważna jest prawidłowa pielęgnacja zmian skórnych. Nie powinniśmy ich rozdrapywać, jednak w przypadku dzieci może być to ciężkie do wyegzekwowania. Pomocne mogą okazać się produkty dostępne w aptece stosowane miejscowo, których celem jest redukcja świądu, takie jak:

  • Ospa Comfort Spray;
  • Tanno Hermal Lotio;
  • Puder płynny z anestezyną;
  • Variderm;
  • Pudroderm.

Variderm, pasta na skórę

Tanno Hermal Lotio, płyn

Pudroderm, zawiesina na skórę

W przypadku płynnych pudrów należy zachować ostrożność, gdyż pomimo wskazań związanych z objawowym leczeniem ospy wietrznej, niektóre źródła wskazują na zwiększone ryzyko rozwoju bakterii pod pudrową przykrywką [7].

Pęcherzyki skórne należy dezynfekować i przysuszać odpowiednimi preparatami, np. Octeniseptem [7].

Octenisept, płyn na skórę

Jakie są zalecenia niefarmakologiczne?

Oprócz stosowania odpowiednich preparatów mających na celu wyleczenie oraz złagodzenie objawów ospy wietrznej, warto także wdrożyć pewne działania niefarmakologiczne, które nie tylko pozwolą łatwiej uporać się z chorobą, ale także zmniejszą ryzyko ewentualnych powikłań. Poniżej przedstawiliśmy wspomniane zalecenia:

  • Krótko przyciąć paznokcie u dziecka, aby zminimalizować ryzyko rozdrapywania zmian;
  • Na noc warto nałożyć dziecku rękawiczki, aby w czasie snu nie drapało się;
  • Dbać o prawidłową higienę (częste kąpiele w chłodnej wodzie); ciało wycierać delikatnie ręcznikiem;
  • Dbać o prawidłowe nawodnienie;
  • Ubierać dziecko w luźne ubrania [8].

Czy można ochronić się przed chorobą?

Jak już zostało wspomniane, ospa wietrzna to wysoce zakaźna choroba. W 9 na 10 przypadków dochodzi do zakażenia osoby, która nie chorowała na ospę w wyniku kontaktu z osobą chorą. Jedyną ochroną przed zakażeniem jest albo przechorowanie ospy, albo szczepienie [1].

Jak wyglądają szczepienia ochronne przeciw ospie wietrznej w naszym kraju?

W Polsce szczepionka przeciwko ospie wietrznej zawiera żywy, atenuowany szczep VZV – OKA. Skuteczność szczepionki jest bardzo wysoka — wynosi ponad 95%. Na rynku aptecznym mamy do wyboru dwa preparaty:

  • Varilrix;
  • Varivax.

Pełną ochronę uzyskuje się po 2 dawkach. Szczepić może się każda zdrowa osoba, która nie chorowała wcześniej na ospę od 9. miesiąca życia. Drugą dawkę szczepionki podaje się co najmniej 6. tygodni po pierwszej. Co ważne, szczepić można się zamiennie szczepionkami od dwóch producentów [9].

Szczepienie można również przeprowadzić po 3 do 5 dni po kontakcie z osobą chorą na ospę. Taki zabieg pozwoli zapobiec zachorowaniu lub znacznie złagodzi jego przebieg [10].

Mechanizm działania szczepionki jest taki, że po jej podaniu dochodzi do rozwoju bezobjawowej lub skąpoobjawowej postaci ospy wietrznej, po której szczepiony nabywa odporność [10].

Jakie są przeciwwskazania do szczepień?

Osoby, które cierpią na niedobory odporności bądź inne zaburzenia układu immunologicznego nie powinny być szczepione przeciwko ospie wietrznej. Istnieją tutaj pewne odstępstwa, jednak takie sytuacje należy indywidualnie konsultować z lekarzem prowadzącym. Pacjenci leczeni lekami immunosupresyjnymi, również zaliczają się do tej grupy. Dodatkowo szczepionka jest przeciwwskazana podczas ciąży. Jeśli kobieta została zaszczepiona, to powinna unikać zajścia w ciąże co najmniej 1 miesiąc po szczepieniu. Natomiast nie ma takich przeciwwskazań w przypadku karmienia piersią [10].

Do jakich powikłań może doprowadzić ospa wietrzna?

W przypadku każdej choroby można pokusić się o następujące stwierdzenie: “Lepiej zapobiegać niż leczyć”. Podobnie sprawa wygląda tutaj. Pomimo tego, że ospa wietrzna najczęściej przebiega bez komplikacji i głównie chorują na nią dzieci, to lepiej nie ryzykować. Około 1000 dzieci rocznie podlega hospitalizacji właśnie z powodu ciężkiego przebiegu ospy wietrznej [10].

Najczęstsze powikłania ospy wietrznej są następujące:

  • infekcje bakteryjne skóry i tkanek miękkich (głównie u dzieci);
  • zapalenie płuc (głównie dorośli);
  • stany zapalne lub obrzęk mózgu;
  • powikłania krwotoczne;
  • sepsa;
  • odwodnienie [1].

Ze względu na powyższe, organizowanie tzw. ospa party, w których dziecko chore na ospę spotyka się z innymi, jest — lekko mówiąc — nierozsądne, gdyż może doprowadzić do poważnych komplikacji. Znacznie mądrzej wybrać szczepienie i nie narażać niepotrzebnie najmłodszych na poważne konsekwencje zdrowotne.

Podsumowanie

Ospa wietrzna jest chorobą, która choć najczęściej przebiega łagodnie, może prowadzić do poważnych powikłań, szczególnie u osób z osłabionym układem odpornościowym oraz dorosłych. Leczenie objawowe i farmakologiczne ma na celu złagodzenie symptomów i przyspieszenie gojenia, natomiast szczepienie oferuje skuteczną ochronę przed zakażeniem. Warto zatem rozważyć szczepienie jako najlepszą formę profilaktyki, aby uniknąć ryzyka i możliwych komplikacji związanych z tą chorobą.

Bibliografia

  1. “Chickenpox (Varicella) for Healthcare Professionals | CDC.” [Online]. Available: https://www.cdc.gov/chickenpox/hcp/index.html. [Accessed: 06-Jun-2021].
  2. “Ospa wietrzna – Szczepienia.Info.” [Online]. Available: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/ospa-wietrzna/?strona=4#jakie-rodzaje-szczepionek-przeciw-ospie-wietrznej-sa-dostepne-w-polsce. [Accessed: 06-Jun-2021].
  3. “Chickenpox (Varicella) | CDC.” [Online]. Available: https://www.cdc.gov/chickenpox/index.html. [Accessed: 06-Jun-2021].
  4. “Chickenpox in Pregnancy.” [Online]. Available: https://www.rcog.org.uk/globalassets/documents/guidelines/gtg13.pdf. [Accessed: 06-Jun-2021].
  5. Ł. K. Wysoczański, A. Rosner-Tenerowicz, A. Zimmer, P. N. Węgierek, and M. Zimmer, “Ospa wietrzna i półpasiec u kobiet w ciąży i połogu Varicella-zoster virus infection in pregnancy and postpartum,” Varia Medica, vol. 3, no. 3, pp. 213–220, 2019.
  6. K. Stone, E. Tackley, and S. Weir, “BET 2: NSAIs and chickenpox,” Emergency Medicine Journal, vol. 35, no. 1. BMJ Publishing Group, pp. 66–68, 2018.
  7. “Pediatria po Dyplomie – Ospa wietrzna.” [Online]. Available: https://podyplomie.pl/pediatria/12156,ospa-wietrzna?page=2. [Accessed: 06-Jun-2021].
  8. “Chickenpox – NHS.” [Online]. Available: https://www.nhs.uk/conditions/chickenpox/. [Accessed: 06-Jun-2021].
  9. Varilrix – Charakterystyka Produktu Leczniczego.
  10. “Ospa wietrzna – Szczepienia.Info.” [Online]. Available: https://szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/ospa-wietrzna/. [Accessed: 06-Jun-2021].

Omawiane substancje

  • Acyklowir

    Acyklowir jest lekiem przeciwwirusowym stosowanym w leczeniu opryszczki. Substancja ta hamuje replikację wirusa i zmniejsza objawy choroby.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Benzokaina

    Benzokaina jest miejscowo znieczulającą substancją stosowaną w leczeniu bólu i swędzenia skóry oraz błon śluzowych. Jest często stosowana w produktach do pielęgnacji jamy ustnej i lekach przeciwbólowych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Bisabolol

    Bisabolol to naturalna substancja lecznicza pochodząca z olejku eterycznego rumianku. Ma działanie przeciwzapalne, łagodzące podrażnienia skóry oraz przyspieszające gojenie się ran.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Dimetynden

    Dimetynden jest lekiem przeciwhistaminowym stosowanym w leczeniu objawów alergii. Substancja ta działa blokująco na receptory histaminowe, zmniejszając reakcję organizmu na alergeny.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Fenoksyetanol

    Fenoksyetanol to organiczny związek chemiczny stosowany jako konserwant w kosmetykach i produktach do pielęgnacji skóry. Jest bezbarwną cieczą o słodkim zapachu.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Gliceryna

    Gliceryna to substancja lecznicza stosowana w kosmetykach i lekach, która działa nawilżająco i łagodząco na skórę oraz ułatwia wchłanianie innych składników.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Lewomentol

    Lewomentol to organiczny związek chemiczny o charakterystycznym, miętowym zapachu. Jest stosowany w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym jako składnik preparatów do pielęgnacji skóry oraz leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Mentol

    Mentol to organiczny związek chemiczny o charakterystycznym, orzeźwiającym zapachu i smaku. Jest stosowany w przemyśle farmaceutycznym i kosmetycznym, m.in. jako składnik past do zębów, kropli do nosa czy balsamów do ciała.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Oktenidyna

    Oktenidyna to organiczny związek chemiczny o właściwościach antybakteryjnych. Jest stosowana w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Paracetamol

    Paracetamol jest lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Jest powszechnie stosowany w leczeniu bólu głowy, zębów, mięśni oraz gorączki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Szczepionka przeciw ospie wietrznej

    Szczepionka przeciw ospie wietrznej to skuteczna metoda ochrony przed tą chorobą zakaźną, która może powodować poważne powikłania. Dowiedz się więcej o szczepionce i jej działaniu na naszej stronie.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Talk

    Substancja lecznicza to związek chemiczny lub naturalny składnik roślinny, który ma zdolność do leczenia chorób lub łagodzenia objawów chorobowych. Jest to kluczowy element w produkcji leków i suplementów diety.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Tanina

    Tanina to organiczny związek chemiczny występujący w roślinach. Ma właściwości ściągające i antyoksydacyjne.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Tlenek cynku

    Tlenek cynku to biały proszek o właściwościach antybakteryjnych. Jest stosowany w kosmetykach i lekach przeciwtrądzikowych.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Ospa wietrzna

    Ospa wietrzna jest zakaźnym schorzeniem wywołanym przez wirusa Varicella-Zoster. Charakteryzuje się występowaniem pęcherzyków na skórze oraz gorączką i bólami głowy.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: .