aleric

Aleric deslo USP

floradix

Floradix Żelazo i witaminy

nisita

Nisita

Biotilac Biotic

hascovir

Hascovir Control Max

kerabione

Kerabione

raphaholin C

Raphacholin C

ecomer

Ecomer Odporność + witamina E

chitosan

Olimp Chitosan+chrom

, , , , , , ,

Jak leczyć silny ból?

Czym jest drabina analgetyczna?

Drabina analgetyczna to pojęcie, które związane jest z leczeniem bólu. Jest to schemat leczenia bólu, w zależności od jego natężenia. Jak wygląda leczenie bólu zgodne z drabiną analgetyczną? Jakie grupy leków wykorzystywane są na jej poszczególnych szczeblach?
Drabina analgetyczna - schemat leczenia

Co to jest drabina analgetyczna?

Drabina analgetyczna została stworzona w 1986 roku przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Drabiną analgetyczną nazywamy schemat, według którego stosuje się leki przeciwbólowe, w celu zmniejszenia odczuwania bólu przez chorego. Pierwotnie drabina analgetyczna miała usystematyzować leczenie bólu nowotworowego, później jej zakres objął leczenie bólu przewlekłego każdego rodzaju [2].

Jak zmierzyć ból?

Skuteczne leczenie bólu wymaga określenie jego siły. W tym celu można wykorzystać metody samoopisu lub metody obserwacji.

Metod samoopisu jest co najmniej kilka. W tym przypadku to chory dostarcza informacji na temat nasilenia bólu. Może do tego wykorzystać różnego rodzaju skale, do popularniejszych należą:

  • Skala numeryczna — najczęściej stosuje się skalę numeryczną w przedziale od 0 do 10 (gdzie 0 to brak bólu, natomiast 10, to najgorszy ból, jaki chory może sobie wyobrazić).
  • Skala wizualno-analogowa — skalę tę tworzy linia, która może być pozioma lub pionowa. Początek linii oznacza brak bólu, natomiast jej koniec najsilniejszy ból. Często tej skali towarzyszą także kolory (np. zielony na początku skali i czerwony na końcu).
  • Skala Wonga-Bakera — tę skalę stosuje się przede wszystkim u małych dzieci, a także osób, z którymi utrudniony jest kontakt werbalny. Chory określa natężenie bólu, wykorzystując w tym celu rysunki przedstawiające różne wyrazy twarzy (np.uśmiech, smutek, płacz).

Do samoopisu bólu stosuje się także często kwestionariusze i diagramy.

W metodach obserwacji to nie chory, lecz osoba go obserwująca dokonuje oceny stopnia bólu. Obserwacji podlega m.in. wyraz twarzy, gestykulacja i postawa ciała, aktywność ruchowa, wydawane dźwięki, usposobienie (np. drażliwość) [1].

Jakie są stopnie drabiny analgetycznej?

Według drabiny analgetycznej, leki przeciwbólowe oraz ich dawki, powinno dobierać się w zależności od tego, jak silny jest ból. Drabina analgetyczna podpowiada jak leczyć silny ból, ale ten także umiarkowany i łagodny.

Kolejne stopnie drabiny oraz leki w nich stosowane, prezentują się następująco:

  • I stopień — ból o niewielkim nasileniu (1-4 w skali numerycznej), do jego leczenia wykorzystuje się nieopioidowe leki przeciwbólowe (NLPB), na które składają się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), paracetamol (np. Apap, Paracetamol Polfa Łódź) oraz metamizol sodu (np. Pyralgina).
  • II stopień — ból, którego nasilenie wynosi 4-6 według skali numerycznej. Na drugim stopniu drabiny analgetycznej stosuje się tzw. słabe opioidy (tramadol), a także nefopam.
  • III stopień — silny ból, którego nasilenie przekracza 6 według skali numerycznej. Na tym szczeblu drabiny analgetycznej, stosuje się silne opioidy (morfina, fentanyl, buprenorfina, oksykodon, metadon) [1,3].

Jakie leki przeciwbólowe można łączyć?

Łącząc ze sobą kilka leków przeciwbólowych, warto pamiętać o zasadzie kojarzenia ze sobą leków o różnych mechanizmach działania (przykładowo opioidów z nieopioidowymi lekami przeciwbólowymi). Nie powinno łączyć się leków o tym samym działaniu (np. kilku leków z grupy NLPZ), ze względu na fakt, że nie podnosi to ich skuteczności działania przeciwbólowego, a jedynie może narazić chorego na wystąpienie działań niepożądanych. Wyjątkiem są jednak opioidy, gdzie stosuje się np. preparat z fentanylem w formie plastra, a dodatkowo dawki tzw. ratunkowe morfiny w bólach przebijających. [2].

Jak leczyć silny ból? (fot. Canva)

Jakie są inne metody leczenia bólu?

Oprócz leków z drabiny analgetycznej przydatne mogą okazać się również inne leki uzupełniające terapię — tzw. koanalgetyki,  (jak np. leki przeciwdepresyjne, uspokajające, przeciwpadaczkowe). Ich celem jest wzmocnienie działania klasycznych leków przeciwbólowych. Koanalgetyki można dołączyć na każdym stopniu drabiny analgetycznej.

Drabina analgetyczna dotyczy farmakologicznego leczenia bólu, jednak niekiedy skuteczne i potrzebne mogą okazać się również inne — niefarmakologiczne metody leczenia bólu. Te ostatnie są szczególnie ważne u osób, którym ból towarzyszy przewlekle. Do metod niefarmakologicznych leczenia bólu można zaliczyć:

  • techniki anestezjologiczne (np. kriolezja, termolezja),
  • leczenie chirurgiczne (zniszczenie dróg nerwowych),
  • terapie rehabilitacyjne,
  • akupunktura,
  • terapie poznawczo-behawioralne [1,2].

Bibliografia

  1. Woroń J., i inni, Leczenie bólu w oparciu o drabinę analgetyczną, Medycyna po dyplomie, 2 VOL 20/NR 8/SIERPIEŃ 2011 .
  2. Jarosz J., i inni, Zalecenia postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w nowotworach złośliwych — 2013 r.
  3. Woroń J., Jak skutecznie leczyć ból u chorego na nowotwór – polskie zalecenia z 2018 roku.

Omawiane substancje

  • Buprenorfina

    Buprenorfina jest syntetycznym opioidem stosowanym w leczeniu bólu i uzależnienia od opioidów. Jest również stosowana w terapii zastępczej w przypadku uzależnienia od heroiny.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Fentanyl

    Fentanyl jest silnym opioidem stosowanym w medycynie do łagodzenia bólu. Jest to substancja bardzo uzależniająca i niebezpieczna w przypadku nadużyć.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Metadon

    Metadon jest syntetycznym opioidem stosowanym w leczeniu bólu i uzależnienia od opioidów. Może powodować uzależnienie i skutki uboczne, takie jak senność i problemy z oddychaniem.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Metamizol

    Metamizol to substancja lecznicza stosowana w leczeniu bólu i gorączki, działająca przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Morfina

    Morfina to silny lek przeciwbólowy stosowany w medycynie. Substancja ta może powodować uzależnienie i powinna być stosowana tylko pod kontrolą lekarza.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Nefopam

    Nefopam jest lekiem przeciwbólowym stosowanym w terapii bólu o umiarkowanym nasileniu. Substancja ta działa poprzez blokowanie wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Oksykodon

    Oksykodon to silny lek przeciwbólowy stosowany w terapii bólu o umiarkowanym lub silnym nasileniu. Substancja ta działa na receptory opioidowe w mózgu, zmniejszając odczuwanie bólu.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Paracetamol

    Paracetamol jest lekiem przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Jest powszechnie stosowany w leczeniu bólu głowy, zębów, mięśni oraz gorączki.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne
  • Tramadol

    Tramadol jest lekiem przeciwbólowym stosowanym w leczeniu umiarkowanego i silnego bólu. Substancja ta działa na receptory opioidowe w mózgu, zmniejszając odczuwanie bólu.
    Substancje Syntetyczne i Biologiczne

Omawiane schorzenia

  • Ból

    Schorzenie to stan, który charakteryzuje się odczuwaniem bólu w określonych częściach ciała. Może on mieć różne przyczyny i objawy, a jego leczenie zależy od diagnozy i indywidualnych potrzeb pacjenta.
  • Ból neuropatyczny

    Ból neuropatyczny jest wynikiem uszkodzenia lub choroby układu nerwowego, który powoduje ból o charakterze palenia, mrowienia lub drętwienia. Schorzenie to może być trudne do zdiagnozowania i leczenia, a jego objawy mogą wpływać na jakość życia pacjenta.
  • Ból nowotworowy

    Ból nowotworowy jest jednym z najczęstszych objawów chorób nowotworowych, który może występować w różnych miejscach ciała i mieć różną intensywność. Schorzenie to jest związane z rozrostem komórek nowotworowych, które niszczą tkanki i narządy, powodując ból oraz inne objawy, takie jak zmiany w wyglądzie skóry, utrata masy ciała czy zmęczenie.
  • Ból ostry

    Ból ostry jest jednym z najczęstszych objawów różnych schorzeń, który może występować w różnych częściach ciała i mieć różne przyczyny. W przypadku wystąpienia ostrych bólów należy jak najszybciej skonsultować się z lekarzem w celu ustalenia przyczyny i odpowiedniego leczenia.

Więcej poradników

Wyświetlane poradniki pochodzą z kategorii czytanego artykułu: , , , , , , , .