Pentasa

Pentasa to lek w postaci zawiesiny doodbytniczej, przeznaczony do leczenia wrzodziejącego zapalenia esicy i odbytnicy. Każda wlewka zawiera 1 gram mesalazyny – substancji czynnej o działaniu przeciwzapalnym, która działa bezpośrednio w miejscu zmian chorobowych w jelicie. Produkt ma postać białej do lekko żółtej zawiesiny, którą podaje się doodbytniczo przed snem.

Mesalazyna, główna substancja czynna preparatu Pentasa, to związek, który od wielu lat stosuje się w leczeniu chorób zapalnych jelit. Jego działanie polega przede wszystkim na miejscowym kontakcie z chorobowo zmienioną błoną śluzową jelita, a nie na ogólnym wpływie na cały organizm.

Lek działa wielokierunkowo w miejscu zapalenia:

• Hamuje wędrówkę białych krwinek do miejsca zapalenia, co zmniejsza nasilenie reakcji zapalnej.
• Zmniejsza wytwarzanie substancji odpowiedzialnych za zapalenie, takich jak cytokiny i leukotrieny.
• Usuwa szkodliwe wolne rodniki, które uszkadzają tkanki.
• Wpływa na specjalne receptory w komórkach jelita, hamując procesy zapalne.

Badania wykazują, że im wyższe stężenie mesalazyny w błonie śluzowej jelita, tym mniejsze nasilenie zmian zapalnych u pacjentów z wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego.

Standardowa dawka dla dorosłych to jedna wlewka (1 gram mesalazyny) podawana przed snem. Leczenie trwa zwykle od 2 do 4 tygodni, a jego skuteczność ocenia się na podstawie objawów oraz wyników badań endoskopowych esicy i odbytnicy.

Instrukcja podawania zawiesiny doodbytniczej

Przygotowanie: Przed zastosowaniem wlewki zaleca się wypróżnienie. Wlewka jest zabezpieczona zamkniętą torebką z folii aluminiowej i należy ją użyć natychmiast po otwarciu opakowania. Przed podaniem należy podgrzać zawiesinę do około 37 stopni Celsjusza (temperatury ciała) i dobrze wstrząsnąć zawartością butelki.

Aplikacja: Aplikator można posmarować wazeliną, aby ułatwić wprowadzenie go do odbytnicy. Należy położyć się na lewym boku i ostrożnie wsunąć aplikator do odbytnicy tak głęboko, jak to możliwe. Następnie należy ścisnąć plastikową butelkę, aby zaaplikować zawiesinę, po czym – cały czas utrzymując ucisk na butelce – wysunąć aplikator z odbytnicy.

Po podaniu: Po zaaplikowaniu produktu pacjent powinien pozostać przez jakiś czas w pozycji leżącej, aby nie dopuścić do wypłynięcia zawiesiny z jelita. Dla zapewnienia optymalnej skuteczności należy tak długo, jak to możliwe, unikać wypróżnienia – najlepiej przez 8 godzin po podaniu produktu.

Uwaga dla pacjentów w podeszłym wieku: Nie jest konieczne zmniejszanie dawki u starszych osób.

Dzieci i młodzież: Doświadczenie ze stosowaniem u dzieci jest niewielkie, a dane kliniczne są ograniczone.

Produktu nie można stosować w następujących sytuacjach:

• Uczulenie na mesalazynę, salicylany lub którykolwiek inny składnik preparatu.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby lub nerek.
• Choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy.
• Skaza krwotoczna (zaburzenia krzepnięcia krwi).

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Pacjenci z wcześniejszymi reakcjami na leki: Jeśli w przeszłości wystąpiły u Ciebie działania niepożądane po zastosowaniu leków zawierających sulfasalazynę, lekarz powinien dokładnie monitorować Twój stan podczas leczenia Pentasą.

Ciężkie reakcje skórne: W bardzo rzadkich przypadkach mesalazyna może wywołać poważne reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. Jeśli zauważysz wysypkę, zmiany na błonach śluzowych lub inne oznaki nadwrażliwości, natychmiast przerwij stosowanie leku i skontaktuj się z lekarzem.

Objawy nietolerancji: W przypadku wystąpienia ostrych objawów, takich jak skurczowe bóle brzucha, ostry ból brzucha, gorączka, silny ból głowy lub wysypka, należy natychmiast przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza.

Regularne badania kontrolne

Podczas leczenia Pentasą lekarz może zlecić regularne badania kontrolne:

Badania wątroby: Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy wykonywać badania wydolności wątroby. Lek należy stosować ostrożnie u osób z zaburzeniami czynności wątroby.

Badania nerek: Mesalazyny nie należy stosować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Konieczne jest regularne monitorowanie parametrów czynności nerek, szczególnie na początku leczenia. Zaleca się wykonywanie badań fizykochemicznych moczu. W przypadku pogorszenia czynności nerek podczas leczenia należy podejrzewać toksyczne działanie mesalazyny na nerki.

Badania krwi: Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia należy przeprowadzać badanie rozmazu krwi obwodowej, ponieważ bardzo rzadko zgłaszane były poważne zaburzenia składu krwi.

Zalecany harmonogram badań kontrolnych: Pierwsze badanie kontrolne należy wykonać 14 dni po rozpoczęciu leczenia, a następnie jeszcze 2 do 3 razy w odstępach czterotygodniowych. Przy prawidłowych wynikach kolejne badania przeprowadza się co 3 miesiące. Jeśli wystąpią dodatkowe objawy, badania należy wykonać natychmiast.

Inne ważne informacje

Przyjmowanie płynów: Podczas leczenia należy przyjmować odpowiednią ilość płynów, ponieważ po zastosowaniu mesalazyny odnotowano przypadki wystąpienia kamicy układu moczowego.

Zaburzenia płuc: Pacjenci z zaburzeniami czynności płuc, szczególnie osoby z astmą oskrzelową, powinni być ściśle monitorowani w trakcie leczenia.

Reakcje serca: Rzadko zgłaszane były powodowane przez mesalazynę reakcje nadwrażliwości serca, takie jak zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie osierdzia.

Leki immunosupresyjne: Jednoczesne stosowanie Pentasy z azatiopryną, 6-merkaptopuryną lub tioguaniną może zwiększać ryzyko działania hamującego na szpik kostny. W takim przypadku zalecane jest regularne monitorowanie liczby białych krwinek i odpowiednie dostosowywanie dawek tych leków.

Warfaryna: Istnieją dane wskazujące, że mesalazyna może zmniejszać działanie przeciwzakrzepowe warfaryny.

Leki nefrotoksyczne: W przypadku równoczesnego stosowania innych leków mających działanie toksyczne na nerki należy zwiększyć częstość kontrolowania czynności nerek.

Pentasę należy stosować w ciąży i okresie karmienia piersią ostrożnie, tylko wtedy, gdy potencjalne korzyści są większe niż możliwe ryzyko. Warto pamiętać, że sama choroba zapalna jelita może zwiększać ryzyko nieprawidłowego przebiegu ciąży.

Ciąża

Mesalazyna przenika przez barierę łożyskową, ale jej stężenie w krwi pępowinowej jest znacznie mniejsze niż w osoczu matki. Ograniczone dane z badań u ludzi nie wskazują na zwiększenie ogólnego odsetka wad wrodzonych. Niektóre dane sugerują zwiększony odsetek porodów przedwczesnych, poronień i małej masy urodzeniowej, jednak te zdarzenia mogą być również związane z samą czynną chorobą zapalną jelit.

Donoszono o zaburzeniach krwi u noworodków matek leczonych Pentasą. W jednym przypadku zgłoszono niewydolność nerek u noworodka po długotrwałym stosowaniu dużej dawki mesalazyny w okresie ciąży.

Karmienie piersią

Mesalazyna przenika do mleka kobiecego. Doświadczenie w stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią jest ograniczone. Nie można wykluczyć reakcji nadwrażliwości, takich jak biegunka u dziecka. Jeśli u dziecka wystąpi biegunka, należy przerwać karmienie piersią.

Płodność

Wyniki badań na zwierzętach nie wykazują wpływu na płodność. Zgłaszane były przypadki przemijającej oligospermii (zmniejszonej liczby plemników).

Jak każdy lek, Pentasa może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego one wystąpią. Ważne jest, aby pamiętać, że szereg objawów może być również przypisanych samej chorobie zapalnej jelita.

Najczęstsze działania niepożądane

Najczęściej zgłaszane działania niepożądane to: biegunka, nudności, bóle brzucha, bóle głowy, wymioty oraz wysypka.

Rzadkie, ale poważne działania niepożądane

Reakcje nadwrażliwości: Sporadycznie mogą wystąpić reakcje alergiczne i gorączka polekowa. W związku z leczeniem mesalazyną notowano ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona oraz toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.

Reakcje miejscowe: Po podaniu doodbytniczym mogą wystąpić świąd, uczucie dyskomfortu i parcie na stolec.

Zaburzenia krwi: Bardzo rzadko mogą wystąpić zmiany morfologiczne krwi, takie jak niedokrwistość, agranulocytoza, neutropenia, leukopenia, pancytopenia czy małopłytkowość.

Zaburzenia serca: Rzadko zgłaszane były zapalenie mięśnia sercowego i zapalenie osierdzia.

Zaburzenia układu oddechowego: Mogą wystąpić reakcje alergiczne i zmiany włókniste w płucach, w tym duszność, kaszel, skurcz oskrzeli czy zapalenie płuc.

Zaburzenia wątroby: Rzadko może dojść do zwiększenia aktywności enzymów wątrobowych, zapalenia wątroby, a bardzo rzadko nawet do niewydolności wątroby.

Zaburzenia nerek: Mogą wystąpić zaburzenia czynności nerek, w tym śródmiąższowe zapalenie nerek, zespół nerczycowy czy niewydolność nerek. Odnotowano również przypadki kamicy układu moczowego.

Inne działania niepożądane: Zawroty głowy, neuropatia obwodowa, zapalenie trzustki, zaburzenia skórne (w tym nadwrażliwość na światło, łysienie przemijające), bóle mięśni i stawów, przemijająca oligospermia.

Jeśli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy, natychmiast skontaktuj się z lekarzem. W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji skórnych, objawów ze strony serca, zaburzeń oddechowych czy innych poważnych objawów, należy przerwać stosowanie leku i niezwłocznie zgłosić się do lekarza.

Doświadczenie dotyczące przedawkowania Pentasy jest ograniczone i nie wskazuje na toksyczne działanie na nerki lub wątrobę. Istnieją doniesienia o pacjentach przyjmujących przez miesiąc dawki 8 gramów na dobę bez jakichkolwiek działań niepożądanych.

Jednak ponieważ Pentasa zawiera mesalazynę, która jest aminosalicylanem, przy bardzo dużym przedawkowaniu mogą wystąpić objawy podobne do zatrucia salicylanami, takie jak zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, przyspieszony oddech, obrzęk płuc, wymioty, odwodnienie i obniżenie poziomu cukru we krwi.

Nie ma specyficznej odtrutki, a leczenie przedawkowania polega na łagodzeniu objawów i podtrzymywaniu funkcji życiowych. W przypadku podejrzenia przedawkowania należy skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala, gdzie zostanie zapewnione ścisłe monitorowanie czynności nerek.

Pentasę należy przechowywać w temperaturze nieprzekraczającej 25 stopni Celsjusza, w oryginalnym opakowaniu, aby chronić lek przed światłem. Okres ważności produktu wynosi 3 lata.

Uwaga praktyczna: Zawiesina doodbytnicza może zabarwiać bieliznę i sedes.

Lek należy przechowywać w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci. Nie należy stosować leku po upływie terminu ważności zamieszczonego na opakowaniu.

Opakowanie zawiera 7 butelek polietylenowych po 100 ml, zakończonych kaniulą, zapakowanych w napełnione azotem worki z folii aluminiowej, umieszczone w tekturowym pudełku.

Pentasa nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania leku należy skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.