Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “G”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Ginsenozydy to aktywne saponiny żeń-szenia (ponad 200 odmian) o wielokierunkowym działaniu przeciwzapalnym, metabolicznym i neuroochronnym. Kliniczne dowody są obiecujące, lecz wciąż ograniczone. Przed stosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą, szczególnie przy leczeniu farmakologicznym.
- syntetyczne i biologiczne
Gips (siarczan wapnia diwodny) w farmacji to substancja pomocnicza stosowana jako wypełniacz, spoiwo lub środek rozsadzający w tabletkach i kapsułkach. Jest uznawany za bezpieczny i nie reaguje z substancjami czynnymi leków. Poza farmacją znany jako dodatek do żywności E516.
- surowce roślinne
Gipsówka wiechowata to roślina, której korzeń zawiera triterpenoidowe saponiny o właściwościach wykrztuśnych. Stosowana tradycyjnie przy kaszlu i zapaleniu oskrzeli, budzi jednak poważne wątpliwości bezpieczeństwa ze względu na aktywność hemolityczną i brak ustalonych dawek klinicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Giwosyran sodowy to innowacyjny lek stosowany w ostrej porfirii wątrobowej. Hamuje powstawanie toksycznych związków w wątrobie, redukując częstotliwość napadów choroby u dorosłych i młodzieży.
- syntetyczne i biologiczne
Glabrydyna to aktywny składnik korzenia lukrecji o silnym działaniu rozjaśniającym skórę – hamuje tyrozynazę i produkcję melaniny. Wykazuje też właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne. Hamuje enzymy CYP450, co może wpływać na metabolizm leków.
- syntetyczne i biologiczne
Glasdegib to innowacyjny lek stosowany w terapii ostrych białaczek szpikowych u dorosłych niekwalifikujących się do standardowej chemioterapii, działający przez blokowanie kluczowego szlaku komórkowego.
- syntetyczne i biologiczne
Glatiramer wykorzystywany jest w terapii rzutowych postaci stwardnienia rozsianego, modulując działanie układu odpornościowego i redukując częstość rzutów. Podawany regularnie w formie wstrzyknięć.
- surowce roślinne
Glaucyna to alkaloid z ziela siwca żółtego i siwca pomarańczowego, znany przede wszystkim z działania przeciwkaszlowego. Hamuje ośrodek kaszlu i rozszerza oskrzela, nie powodując przy tym uzależnienia. Bywa też składnikiem kosmetyków antycellulitowych ze względu na właściwości lipolityczne.
- syntetyczne i biologiczne
Glekaprewir to lek przeciwwirusowy skuteczny w leczeniu HCV u dorosłych i dzieci od 3 lat. Hamuje enzym wirusa, umożliwiając eliminację zakażenia oraz osiągnięcie wysokiego odsetka wyleczeń.
- syntetyczne i biologiczne
Glicerofosforan sodu to organiczny nośnik fosforanów stosowany dożylnie w żywieniu pozajelitowym i leczeniu hipofosfatemii. Działa po rozkładzie do fosforanów nieorganicznych przez fosfatazę zasadową w osoczu. Stosowany wyłącznie w warunkach szpitalnych, wymaga rozcieńczenia i regularnego monitorowania elektrolitów.
Glicerofosforan wapnia to organiczna sól wapnia i fosforu o wysokiej biodostępności, stosowana w profilaktyce i leczeniu osteoporozy, krzywicy, zaburzeń mineralizacji kości oraz wsparciu regeneracji tkanek.
- syntetyczne i biologiczne
Glicerydy kaprylowe to substancja pomocnicza otrzymywana z oleju kokosowego, stosowana w lekach, kosmetykach i suplementach jako nośnik, emolient i rozpuszczalnik. Posiadają status GRAS i są dopuszczone do stosowania zarówno w preparatach doustnych, jak i zewnętrznych.
- syntetyczne i biologiczne
Glicerydy oliwne to mono-, di- i triglicerydy z oliwy z oliwek, używane jako substancje pomocnicze w lekach. Poprawiają wchłanianie substancji aktywnych, tworzą stabilne emulsje i nawilżają skórę. Występują w kapsułkach, maściach, roztworach do infuzji i zawiesinach witamin A, D, E, K.
- syntetyczne i biologiczne
Glicerydy sojowe to mieszanina glicerydów z oleju sojowego stosowana jako substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach. Poprawiają wchłanianie substancji czynnych, stabilizują emulsje i nawilżają skórę. Są uznane za bezpieczne, ale przeciwwskazane przy alergii na soję.
- syntetyczne i biologiczne
Gliceryna to wszechstronny składnik pomocniczy leków i suplementów – pełni rolę rozpuszczalnika, humektanta, środka słodzącego i osmotycznego. Stosuje się ją w syropach, czopkach, kremach i roztworach dożylnych. Do celów farmaceutycznych wymagana jest gliceryna farmaceutyczna o czystości ≥ 99,5 %, wolna od toksycznych zanieczyszczeń.
- Gliceryna undecylenowa
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glicyna kapryloilowa to aminokwasowa pochodna glicyny i kwasu kaprylowego stosowana w kremach, żelach i szamponach. Reguluje sebum, działa przeciwbakteryjnie, buforuje pH skóry i wzmacnia układy konserwujące. Typowe stężenie w formułach to 0,5–2%.
- syntetyczne i biologiczne
Glicyryzynian potasu pochodzi z korzenia lukrecji i działa przeciwzapalnie, hepatoprotekcyjnie i antyoksydacyjnie. Stosowany w chorobach wątroby, egzemie, łuszczycy i alergicznym zapaleniu spojówek. Przy długotrwałym użyciu wymaga monitorowania poziomu potasu i ciśnienia krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Gliklazyd to doustny lek przeciwcukrzycowy dla dorosłych z cukrzycą typu 2, który obniża poziom glukozy we krwi poprzez stymulację wydzielania insuliny przez trzustkę.
- Glikogen
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikol butylenowy (1,3-butanodiol) to substancja pomocnicza w kosmetykach i lekach działająca jako humektant, rozpuszczalnik, emollient i wspomagacz penetracji. Stosowany w stężeniach 1–10%, uznany za bezpieczny przez CIR i FDA; rzadko może powodować podrażnienie lub kontaktowe zapalenie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Glikol dipropylenowy (DPG) to substancja pomocnicza stosowana w lekach i kosmetykach jako rozpuszczalnik, humektant i nośnik substancji czynnych. Spełnia wymagania farmakopei USP i Ph. Eur., wykazuje bardzo niską toksyczność (LD₅₀ ok. 14 800 mg/kg u szczurów) i nie jest klasyfikowany jako substancja rakotwórcza ani genotoksyczna.
- Glikol etylenowy
Opis w przygotowaniu
- Glikol heksylenowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikol kaprylowy to wielofunkcyjny składnik kosmetyczny: niszczy błony komórkowe drobnoustrojów, nawilża skórę i ułatwia wnikanie składników aktywnych. Stosowany w stężeniach 0,2–2%, oceniony przez CIR jako bezpieczny. Najczęściej łączony z fenoksyetanolem w systemach konserwujących.
- syntetyczne i biologiczne
Glikol oktylenowy to substancja lecznicza stosowana w przemyśle farmaceutycznym jako rozpuszczalnik i emulgator. Może być stosowany w lekach doustnych, kroplach do oczu, maściach i innych produktach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
Glikol pentylenowy to wielofunkcyjna substancja pomocnicza stosowana w kosmetykach i preparatach dermokosmetycznych. Nawilża skórę, działa przeciwdrobnoustrojowo, ułatwia wchłanianie składników aktywnych i stabilizuje emulsje. Typowe stężenia robocze to 1–5%, a profil bezpieczeństwa jest potwierdzony przez niezależne panele toksykologiczne.
- syntetyczne i biologiczne
PEG 400 (makrogol 400) to bezbarwna, lepka ciecz o masie cząsteczkowej 380–420 g/mol, powszechnie stosowana w lekach jako rozpuszczalnik, nośnik i humektant. Poprawia wchłanianie substancji czynnych słabo rozpuszczalnych w wodzie i spełnia wymagania farmakopei Ph. Eur., USP oraz JP.
- Glikol poliglukozydowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikol propylenowy to substancja pomocnicza obecna w tysiącach leków – syropach, maściach i preparatach do wstrzykiwań. Rozpuszcza trudno rozpuszczalne składniki czynne i utrzymuje wilgotność preparatu. EMA dopuszcza 500 mg/kg masy ciała na dobę dla dorosłych, WHO/EFSA – 25 mg/kg/dobę jako spożycie z żywnością. Jest szybko metabolizowany i dobrze tolerowany, choć u osób wrażliwych może podrażniać skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Kwas salicylowy to substancja kerolityczna i przeciwzapalna stosowana miejscowo. W stężeniu 0,5–2% dostępna bez recepty na trądzik i przetłuszczoną skórę; wyższe stężenia (do 30%) używane pod kontrolą lekarza przy łuszczycy, brodawkach i mocno zrogowaciałej skórze. Nie stosować na duże powierzchnie, u dzieci bez zalecenia lekarskiego ani w ciąży bez konsultacji.
Glikoleol to mieszanina glikoli i olejków eterycznych o działaniu mukokinetycznym, wykrztuśnym i antyseptycznym, ułatwiająca oczyszczanie dróg oddechowych i łagodząca objawy infekcji układu oddechowego.
- Glikolipidy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Glikopeptydy fibronektyny to fragmenty glikoproteiny macierzy pozakomórkowej, które odgrywają ważną rolę w gojeniu ran, adhezji komórkowej i regulacji procesów zapalnych. Ich profil glikozylacji – czyli sposób, w jaki cząsteczki cukrów są przyłączone do peptydu – decyduje o funkcji biologicznej i zdolności do wiązania z kolagenem, heparyną oraz receptorami integrynowymi na powierzchni komórek.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozaminoglikany (GAG) to naturalne polisacharydy budujące chrząstki, skórę i naczynia krwionośne. Obejmują heparynę, siarczan chondroityny, kwas hialuronowy i siarczan heparanu. Działają przeciwzakrzepowo, wspierają stawy i nawilżają skórę. Są składnikiem leków, suplementów i wyrobów medycznych dostępnych w aptece.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy flawonoidowe to roślinne związki z cytrusów, jagód i zielonej herbaty o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Wymagają aktywacji przez enzymy jelitowe, a w dużych dawkach mogą wpływać na wchłanianie niektórych leków.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy hydroksyantracenowe (antrachinony) z senny, aloesu i rzewienia działają jako naturalne środki przeczyszczające – skuteczne krótkotrwale, ale potencjalnie genotoksyczne przy długim stosowaniu. EFSA nie ustaliła bezpiecznej dawki dziennej i odradza przewlekłe stosowanie.
- syntetyczne i biologiczne
Glikozydy stewiolowe to słodziki pochodzące ze stewii – 200–400× słodsze od cukru, bezkaloryczne i bez wpływu na glikemię. Badania kliniczne sugerują działanie hipotensyjne przy wyższych dawkach. Większość innych właściwości biologicznych wymaga potwierdzenia w badaniach na ludziach.
- syntetyczne i biologiczne
Glikwidon to doustny lek przeciwcukrzycowy z grupy pochodnych sulfonylomocznika, wspomagający kontrolę poziomu cukru we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2.