Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “G”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- Gluten pszenny
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Gojnik (Sideritis scardica) to bezkofeionowa roślina lecznicza bogata w flawonoidy i kwasy fenolowe. Wykazuje właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i potencjalnie neuroprotekcyjne. Jedno kontrolowane badanie kliniczne potwierdziło poprawę funkcji poznawczych i redukcję lęku po 28 dniach suplementacji ekstraktem.
- syntetyczne i biologiczne
Golimumab to lek biologiczny o działaniu przeciwzapalnym, stosowany w terapii chorób autoimmunologicznych, m.in. RZS i wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, wpływający na TNF-α.
- surowce roślinne
Golteria rozesłana to roślina, z której liści destyluje się olejek wintergreenowy zawierający niemal wyłącznie salicylan metylu. Stosuje się go zewnętrznie przy bólach mięśni i stawów. Ze względu na wysoką toksyczność olejek nigdy nie powinien być przyjmowany doustnie – już kilka mililitrów może być śmiertelne.
- surowce roślinne
Gomfrena kulista to roślina bogata w betacyjaniny, flawonoidy i saponiny. W tradycyjnej medycynie stosowana przy kaszlu, nadciśnieniu i problemach z układem moczowym. Badania na zwierzętach sugerują działanie antyoksydacyjne, hipotensyjne i hipoglikemiczne – brak jednak potwierdzenia w badaniach klinicznych na ludziach.
Gonadorelina to syntetyczny decapeptyd stymulujący przysadkę do wydzielania LH i FSH, kluczowych hormonów regulujących funkcje rozrodcze. Wykorzystywana jest głównie w diagnostyce zaburzeń hormonalnych i ocenie osi podwzgórze–przysadka–gonady.
Gonadotropina końska (eCG) to hormon glikoproteinowy o działaniu FSH- i LH-podobnym, stosowany w weterynarii do synchronizacji rui i indukcji owulacji oraz w leczeniu niepłodności u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Gonadotropina kosmówkowa to hormon wykorzystywany w leczeniu niepłodności i zaburzeń rozwojowych, wspomagający owulację oraz produkcję hormonów płciowych. Podawana jest w formie iniekcji.
- syntetyczne i biologiczne
Gonadotropiny (FSH, LH, hCG) to hormony regulujące owulację, spermatogenezę i produkcję hormonów płciowych. Stosuje się je w leczeniu niepłodności, hipogonadyzmu i zaburzeń hormonalnych – wyłącznie pod kontrolą specjalisty, bo wymagają precyzyjnego dawkowania i monitorowania.
- surowce roślinne
Gorczyca czarna (Brassica nigra) zawiera sinigrinę i allilo-izotiocyjanian odpowiedzialne za działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Tradycyjnie stosowana jako plaster na bóle mięśni i schorzenia dróg oddechowych. W dużych dawkach może być toksyczna; przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Goryczka letnia (Gentiana septemfida) zawiera gorzkie glikozydy sekoirydoidowe, flawonoidy i antocyjany. W medycynie ludowej stosowana przy problemach trawiennych i stanach zapalnych; ekstrakt z kwiatów i łodyg wykorzystywany jest w kosmetyce pielęgnacyjnej.
- surowce roślinne
Goryczka żółta (Gentiana lutea) to silny gorzki tonik trawienny. Jej składniki aktywne – gentiopikrozyd i amarogentyna – pobudzają wydzielanie soku żołądkowego, żółci i enzymów, poprawiając apetyt i trawienie. Stosowana jako herbata, nalewka lub kapsułki przed posiłkami. Przeciwwskazana przy wrzodach, refluksie, ciąży i laktacji.
- Gorzka czekolada
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Gorzka pomarańcza (Citrus aurantium) zawiera p-synefrynę, flawonoidy i olejki eteryczne. Olejek z owocni może pomagać w grzybicach skóry; suplementy z wyciągiem są reklamowane jako wsparcie odchudzania, lecz dowody są niespójne. Synefryna w połączeniu ze stymulantami zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych. Roślina wchodzi w interakcje z wieloma lekami metabolizowanymi przez CYP3A4.
- surowce roślinne
Gorzki melon (Momordica charantia) to roślina lecznicza stosowana głównie w celu wsparcia prawidłowego poziomu cukru we krwi. Zawiera charantynę, polipeptyd-p i alkaloidy. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi i jest przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Gorzkla właściwa (Quassia amara) zawiera kwassynę i neokwassynę – wyjątkowo gorzkie kwassynoidy pobudzające trawienie i wykazujące działanie przeciwpasożytnicze. Jest przeciwwskazana w ciąży; może obniżać poziom cukru we krwi i wchodzić w interakcje z digoksyną oraz lekami moczopędnymi.
- surowce roślinne
Gorzknik kanadyjski to zioło zawierające berberynę, hydrastynę i kanadynę. Tradycyjnie stosowany przy problemach trawiennych i infekcjach błon śluzowych. Słaba wchłanialność berberyny ogranicza efekty ogólnoustrojowe. Wykazuje poważne interakcje z wieloma lekami. Przeciwwskazany w ciąży, laktacji i u noworodków.
- surowce roślinne
Goździkowiec (Syzygium aromaticum) zawiera olejek eteryczny bogaty w eugenol (70–90%), który działa miejscowo znieczulająco, przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. Tradycyjnie stosowany przy bólach zęba i dolegliwościach trawiennych, może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- surowce roślinne
Goździkowiec korzenny (Syzygium aromaticum) to roślina bogata w eugenol – związek o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Olejek eteryczny stanowi 15–20% suchej masy pąków. Dopuszczalne dzienne spożycie według WHO wynosi 2,5 mg/kg masy ciała. Duże dawki olejku są toksyczne i wymagają ostrożności.
- surowce roślinne
Goździkowiec wonny (Syzygium aromaticum) zawiera eugenol – główny składnik olejku goździkowego (70–90%) – o działaniu znieczulającym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Stosuje się go przy bólu zębów, dolegliwościach trawiennych i stanach zapalnych jamy ustnej. Wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i przeciwcukrzycowe.
- syntetyczne i biologiczne
Gozetotyd to innowacyjny środek stosowany w diagnostyce raka prostaty, umożliwiający dokładne obrazowanie zmian nowotworowych i ocenę zaawansowania choroby oraz ewentualnych nawrotów.
- syntetyczne i biologiczne
GP4G (diguanozyd tetrafosforanowy) to naturalny nukleotyd pozyskiwany z solowca, badany laboratoryjnie jako regulator wzrostu komórek nabłonka i włosów. Dostępny wyłącznie do celów badawczych – nie jest lekiem ani suplementem.
- surowce roślinne
Grab pospolity (Carpinus betulus) dostarcza polifenoli o właściwościach przeciwutleniających i ściągających. Tradycyjnie stosowany przy zmęczeniu, drobnych krwawieniach i dolegliwościach układu oddechowego. Dostępny jako wyciąg z pączków lub liści – głównie w suplementach i preparatach gemoterapeutycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Gramicydyna to antybiotyk do stosowania miejscowego, wykazujący silne działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii Gram-dodatnich, szczególnie w leczeniu zakażeń oczu i uszu.
- surowce roślinne
Granat właściwy (Punica granatum) dostarcza punikalagins, kwas elaginowy, antocyjany i kwas punikowy. Badania kliniczne dają mieszane wyniki – najlepiej udokumentowane działanie dotyczy stanów zapalnych w RZS. Sok z granatu może wchodzić w interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 i CYP2C9.
- syntetyczne i biologiczne
Granisetron łagodzi nudności i wymioty po chemioterapii, działa blokując serotoninę. Dostępny jako plaster transdermalny, zapewnia wygodę i długotrwałą skuteczność w terapii przeciwnowotworowej.
Grapiprant to lek weterynaryjny stosowany u psów w leczeniu bólu i zapalenia związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów. Działa selektywnie, blokując receptor EP4, co minimalizuje skutki uboczne typowe dla NLPZ.
- surowce roślinne
Graviola (Annona muricata) zawiera acetogeniny, flawonoidy i alkaloidy badane pod kątem działania antyoksydacyjnego, przeciwzapalnego i hipoglikemizującego. Przewlekłe, wysokie spożycie wiąże się z ryzykiem neurotoksyczności i atypowego parkinsonizmu. Może wchodzić w interakcje z lekami na nadciśnienie i cukrzycę.
- syntetyczne i biologiczne
Grazoprewir jest lekiem stosowanym w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C. Substancja ta hamuje replikację wirusa i poprawia stan zdrowia pacjenta.
- surowce roślinne
Grejpfrut zawiera furanokumaryny blokujące enzym CYP3A4 – już jedna szklanka soku może podwoić lub wielokrotnie zwiększyć stężenie ponad 85 leków we krwi i utrzymywać ten efekt przez kilka dni. Owoc jest bogaty w flawanoidy, likopen i witaminę C, ale osoby przyjmujące leki muszą skonsultować jego spożycie z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Maitake (Grifola frondosa) to grzyb leczniczy zawierający beta-glukany, frakcję D i ergosterol. Może wspierać odporność, gospodarkę glukozową i lipidową, ale wchodzi w interakcje z warfaryną i lekami na cukrzycę.
- surowce roślinne
Grindelia to zioło z rodziny astrowatych stosowane na kaszel, zapalenie oskrzeli i skórne reakcje alergiczne. Zawiera kwas grindelowy, flawonoidy, kwasy fenolowe i olejek eteryczny z borneolom. Brak klinicznych badań wysokiej jakości; nie stosować w ciąży i przy alergii na astrowate.
Groch zwyczajny (Pisum sativum) to bogate źródło białka, błonnika i antyoksydantów, wspierające odporność, regulujące poziom cukru i cholesterolu oraz wspomagające układ trawienny i sercowo-naczyniowy.
- surowce roślinne
Wyciąg z kwiatów grochodrzewu to źródło flawonoidów (kwercetyna, rutyna, kemferol), polifenoli i kwasu askorbinowego. Badania laboratoryjne wskazują na działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Kora, liście i strąki rośliny są toksyczne – do stosowania nadają się wyłącznie kwiaty.
- surowce roślinne
Grusza pospolita (Pyrus communis) to owoc bogaty w polifenole, pektynę i triterpenoidy. Dostarcza błonnika, witaminy C i K oraz potasu. Badania laboratoryjne wskazują na potencjał przeciwzapalny i antyoksydacyjny, jednak dowody kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- surowce roślinne
Gruszynka jednostronna (Orthilia secunda) to zioło stosowane w medycynie ludowej jako wsparcie przy dolegliwościach ginekologicznych i układu moczowego. Zawiera arbutynę, flawonoidy, fitoestrogeny i mangan. Nie stosować w ciąży, przy chorobach nerek ani u dzieci poniżej 14. roku życia.
- surowce roślinne
Gryka zwyczajna to bezglutenowe pseudozboże zawierające rutynę, kwercetynę i D-chiro-inozytol. Wyciągi i mąka gryczana mogą wspierać układ krążenia, regulację glikemii i profil lipidowy. Najważniejsze ryzyko to alergia, w tym wstrząs anafilaktyczny.
- surowce roślinne
Grzebykowiec (Achyranthes bidentata) to roślina lecznicza z bogatym składem – saponiny, β-ekdysteron, flawonoidy i polisacharydy. Stosowany tradycyjnie przy bólach stawów, kręgosłupa i problemach z krążeniem. Przeciwwskazany w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
GT-peptyd-10 to syntetyczny peptyd z 15 aminokwasów, badany jako składnik miejscowych preparatów na trądzik. W połączeniu z cytrynianu trietylu niszczy do 92% bakterii P. acnes w biofilmie w ciągu 24 godzin, działając bakteriobójczo.