Prevenar 13

Prevenar 13 to nowoczesna szczepionka, która chroni przed chorobami wywoływanymi przez bakterie Streptococcus pneumoniae, powszechnie nazywane pneumokokami. Preparat dostępny jest w postaci zawiesiny do wstrzykiwań w wygodnej ampułkostrzykawce zawierającej jedną dawkę o objętości 0,5 ml. Szczepionka działa poprzez pobudzenie układu odpornościowego do wytworzenia przeciwciał, które chronią organizm przed zakażeniami.

Prevenar 13 zawiera polisacharydy – czyli fragmenty otoczek bakteryjnych – pochodzące od trzynastu różnych typów pneumokoków (serotypy: 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 9V, 14, 18C, 19A, 19F i 23F). Każdy z tych fragmentów jest połączony z białkiem nośnikowym, co sprawia, że szczepionka działa skuteczniej, szczególnie u małych dzieci. Dodatkowo preparat zawiera fosforan glinu, który wzmacnia działanie szczepionki, oraz substancje pomocnicze takie jak sól fizjologiczną i wodę do wstrzykiwań.

Prevenar 13 może być stosowany u bardzo szerokiej grupy pacjentów – od najmłodszych niemowląt po osoby starsze. Szczepionka jest przeznaczona dla:

• Niemowląt i dzieci od ukończenia szóstego tygodnia życia do siedemnastego roku życia – chroni przed ciężkimi zakażeniami ogólnoustrojowymi, zapaleniem płuc oraz ostrym zapaleniem ucha środkowego wywołanym przez pneumokoki.
• Dorosłych w wieku osiemnastu lat i starszych, w tym osób w podeszłym wieku – chroni przed ciężkimi zakażeniami ogólnoustrojowymi i zapaleniem płuc.

Szczególnie zalecana jest dla osób z grup ryzyka, takich jak osoby z przewlekłymi chorobami serca, płuc, cukrzycą, osłabionym układem odpornościowym czy po przeszczepie szpiku kostnego.

Schemat szczepienia zależy od wieku osoby szczepionej. Szczepionkę podaje się domięśniowo – najczęściej w mięsień uda u małych dzieci lub w mięsień ramienia u starszych dzieci i dorosłych.

Niemowlęta od szóstego tygodnia do szóstego miesiąca życia

Podstawowy schemat obejmuje trzy dawki szczepionki podawane w odstępach co najmniej miesięcznych, zwykle w drugim, trzecim i czwartym miesiącu życia. Czwarta dawka przypominająca jest podawana między jedenastym a piętnastym miesiącem życia. W niektórych programach szczepień możliwe jest zastosowanie dwóch dawek podstawowych z dawką przypominającą.

Wcześniaki

Dzieci urodzone przedwcześnie (przed trzydziestym siódmym tygodniem ciąży) również otrzymują cztery dawki według tego samego schematu co niemowlęta urodzone o czasie.

Dzieci nieszczepione wcześniej

• W wieku siedmiu do jedenastu miesięcy – dwie dawki w odstępie co najmniej miesiąca plus dawka przypominająca w drugim roku życia.
• W wieku dwunastu do dwudziestu trzech miesięcy – dwie dawki w odstępie co najmniej dwóch miesięcy.
• W wieku od dwóch do siedemnastu lat – jedna dawka.

Dorośli

Osoby dorosłe, niezależnie od wieku, otrzymują jedną dawkę szczepionki. Jeśli wcześniej były szczepione inną szczepionką przeciw pneumokokom (dwudziestotrzywartościową), Prevenar 13 powinien być podany jako pierwszy, a odstęp między szczepionkami powinien wynosić co najmniej osiem tygodni.

Prevenar 13 nie może być podany osobom z nadwrażliwością na którykolwiek składnik szczepionki lub na toksoid błoniczy. Szczepienie należy odroczyć u osób z ostrą chorobą przebiegającą z gorączką – zwykłe przeziębienie nie jest jednak przeciwwskazaniem.

Szczepionki nie wolno podawać do naczynia krwionośnego. U osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi lub małopłytkowością szczepionkę można podać podskórnie, jeśli korzyści przewyższają ryzyko.

Ochrona przed serotypami

Prevenar 13 chroni tylko przed trzynastoma typami pneumokoków zawartymi w szczepionce. Nie zapewnia ochrony przed innymi drobnoustrojami wywołującymi zakażenia układu oddechowego czy zapalenie ucha środkowego. Jak każda szczepionka, może nie zapewnić pełnej ochrony u wszystkich zaszczepionych osób.

Wcześniaki

U dzieci urodzonych bardzo wcześnie (przed dwudziestym ósmym tygodniem ciąży) może wystąpić bezdech – krótkotrwałe zatrzymanie oddechu. Takie dzieci powinny być monitorowane przez czterdzieści osiem do siedemdziesięciu dwóch godzin po szczepieniu.

Gorączka i drgawki

U dzieci szczepionych jednocześnie szczepionką Prevenar 13 i szczepionką skojarzoną zawierającą pełnokomórkowy składnik krztuścowy może częściej występować gorączka. W takich przypadkach należy stosować leki przeciwgorączkowe zgodnie z zaleceniami lekarza, szczególnie u dzieci z historią drgawek gorączkowych.

Prevenar 13 może być podawany jednocześnie z wieloma innymi szczepionkami, w tym przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, Haemophilus influenzae typu b, polio, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, meningokokom, odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej oraz rotawirusom. Każdą szczepionkę należy podać w inne miejsce.

Szczepionka przeciw grypie

U dorosłych Prevenar 13 można podawać jednocześnie ze szczepionką przeciw grypie, choć może to wiązać się z nieco częstszym występowaniem łagodnych objawów niepożądanych, takich jak bóle głowy, dreszcze czy bóle mięśni.

Dwudziestotrzywartościowa szczepionka polisacharydowa

Jeśli planowane jest podanie obu szczepionek przeciw pneumokokom, Prevenar 13 powinien być podany jako pierwszy, a odstęp między szczepionkami powinien wynosić co najmniej osiem tygodni.

Brak wystarczających danych dotyczących stosowania Prevenar 13 u kobiet w ciąży, dlatego zaleca się unikanie szczepienia w tym okresie. Nie wiadomo również, czy składniki szczepionki przenikają do mleka kobiecego. Decyzję o szczepieniu kobiet karmiących piersią należy podejmować indywidualnie po konsultacji z lekarzem.

Jak każda szczepionka, Prevenar 13 może wywoływać działania niepożądane, choć nie u wszystkich osób one wystąpią.

Bardzo częste (mogą dotyczyć więcej niż jednej na dziesięć osób)

• Reakcje w miejscu szczepienia: zaczerwienienie, obrzęk, ból lub tkliwość.
• Gorączka.
• Drażliwość, zmniejszenie apetytu.
• Senność lub niespokojny sen.
• U starszych dzieci i dorosłych: bóle głowy, biegunka, bóle stawów i mięśni.

Częste (mogą dotyczyć do jednej na dziesięć osób)

• Wysoka gorączka powyżej trzydziestu dziewięciu stopni Celsjusza.
• Tkliwość w miejscu szczepienia ograniczająca ruch kończyny.
• Wymioty, biegunka, wysypka.

Niezbyt częste (mogą dotyczyć do jednej na sto osób)

• Drgawki (z gorączką lub bez).
• Pokrzywka.
• Powiększenie węzłów chłonnych w okolicy miejsca szczepienia.

Rzadkie (mogą dotyczyć do jednej na tysiąc osób)

• Reakcje alergiczne, w tym obrzęk twarzy, duszność, skurcz oskrzeli.
• Epizody hipotoniczno-hiporeaktywne – przejściowe osłabienie i bladość.

Bardzo rzadkie i o nieznanej częstości

Po wprowadzeniu szczepionki do powszechnego użytku zgłaszano pojedyncze przypadki ciężkich reakcji alergicznych, w tym wstrząsu anafilaktycznego, rumienia wielopostaciowego oraz powiększenia węzłów chłonnych.

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub farmaceutą.

Prevenar 13 należy przechowywać w lodówce w temperaturze od dwóch do ośmiu stopni Celsjusza. Nie wolno zamrażać szczepionki. Produkt może być przechowywany w temperaturze pokojowej (do dwudziestu pięciu stopni) przez maksymalnie cztery dni – po tym czasie niewykorzystaną szczepionkę należy zniszczyć. Okres ważności szczepionki wynosi trzy lata od daty produkcji.

Prevenar 13 wykazuje wysoką skuteczność w zapobieganiu ciężkim zakażeniom pneumokokowym. Badania przeprowadzone w różnych krajach potwierdzają znaczące zmniejszenie liczby przypadków inwazyjnej choroby pneumokokowej, zapalenia płuc oraz zapalenia ucha środkowego po wprowadzeniu szczepionki do programów szczepień.

W Wielkiej Brytanii po wprowadzeniu szczepionki odnotowano dziewięćdziesiąt osiem procent redukcję przypadków choroby wywoływanej przez serotypy zawarte w szczepionce. W Stanach Zjednoczonych obserwowano zmniejszenie liczby hospitalizacji z powodu zapalenia płuc o ponad pięćdziesiąt procent u dzieci poniżej drugiego roku życia.

Szczepionka chroni nie tylko osoby zaszczepione, ale również wywiera efekt pośredni – zmniejsza rozprzestrzenianie się bakterii w populacji, chroniąc tym samym osoby nieszczepione, w tym niemowlęta zbyt małe do szczepienia oraz osoby starsze.

Prevenar 13 to bezpieczna i skuteczna szczepionka zapewniająca szeroką ochronę przed chorobami pneumokokowymi u osób w każdym wieku – od najmłodszych niemowląt po seniorów. Regularne szczepienia zgodnie z zaleceniami lekarza to najlepszy sposób na ochronę przed potencjalnie niebezpiecznymi zakażeniami pneumokokowymi.