Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “W”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- Woda oczyszczona
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Woda różana z Rosa damascena zawiera flawonoidy, cytronelol i geraniol działające przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Badania potwierdzają korzyści dla skóry (egzema, trądzik różowaty), redukcję lęku i poprawę snu przy aromaterapii oraz łagodzenie dolegliwości trawiennych. Większość dowodów pochodzi z małych prób lub badań in vitro.
- syntetyczne i biologiczne
Woda termalna pochodzi z gorących źródeł podziemnych i zawiera minerały działające przeciwzapalnie, nawilżająco i regenerująco na skórę. Stosowana jako balneoterapia, wykazuje kliniczne korzyści w chorobach reumatycznych i dermatologicznych, choć wymaga dalszych badań.
- syntetyczne i biologiczne
Woda wapienna to nasycony roztwór wodorotlenku wapnia (Ca(OH)₂) o pH około 12,4. W farmacji służy jako substancja pomocnicza regulująca pH i zobojętniająca kwasy w lekach płynnych, a w stomatologii jako składnik cementów kanałowych o działaniu antybakteryjnym.
- syntetyczne i biologiczne
Woda wulkaniczna to mineralna woda geotermalna stosowana głównie zewnętrznie – w kosmetykach i balneoterapii. Badania wskazują na korzystny wpływ na skórę wrażliwą i różyczkową; dowody na korzyści po spożyciu są ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Wodorofosforan sodu (Na₂HPO₄) to substancja pomocnicza stosowana w lekach jako regulator pH i bufor. Stabilizuje roztwory w kroplach do oczu, płynach dożylnych i tabletkach. W połączeniu z innymi fosforanami sodu bywa też składnikiem preparatów przeczyszczających przed kolonoskopią.
- syntetyczne i biologiczne
Wodorotlenek glinu łagodzi zgagę i nadkwasotę, neutralizując kwas żołądkowy. Stosowany w lekach zobojętniających, szybko przynosi ulgę przy dolegliwościach trawiennych.
- syntetyczne i biologiczne
Wodorotlenek potasu (KOH) to substancja pomocnicza w lekach: regulator pH, stabilizator i środek alkaliczny. Stosowany m.in. w kroplach do oczu, iniekcjach, kremach i kapsułkach. W wysokich stężeniach działa żrąco – dlatego wymaga precyzyjnego dozowania.
- syntetyczne i biologiczne
Wodorotlenek sodu to substancja pomocnicza w lekach, kosmetykach i wyrobach medycznych, używana głównie do regulacji pH. Dzięki niemu substancje czynne zachowują stabilność i skuteczność. W preparatach gotowych stosowany jest w minimalnych, bezpiecznych stężeniach zgodnych z normami Ph. Eur. i USP.
- syntetyczne i biologiczne
Wodorowęglan potasu (KHCO₃) to substancja pomocnicza i aktywna w tabletkach musujących, preparatach na niedobór potasu i antacidach. Figuruje w europejskiej, brytyjskiej i amerykańskiej farmakopei, a w żywności nosi oznaczenie E501(ii). Przy stosowaniu leczniczym wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki moczopędne lub inhibitory ACE.
- syntetyczne i biologiczne
Wodzian chloralu to lek uspokajająco-nasenny działający przez aktywny metabolit – trichloroetanol, który wzmacnia hamowanie w mózgu za pośrednictwem receptorów GABA-A. Stosowany głównie u dzieci podczas krótkich procedur diagnostycznych; wymaga nadzoru medycznego ze względu na wąskie okno terapeutyczne i ryzyko poważnych działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Wodzian terpinu to środek wykrztuśny pobudzający komórki wydzielnicze oskrzeli do produkcji rzadszego śluzu. Stosowany historycznie w zapaleniu oskrzeli i kaszlu z zalegającą wydzieliną. W USA wycofany w latach 90. XX w. z powodu niewystarczających danych o skuteczności; w wielu krajach nadal dostępny.
- syntetyczne i biologiczne
Woklosporyna to innowacyjny immunosupresant stosowany u dorosłych z aktywną nefropatią toczniową, skutecznie ograniczający uszkodzenie nerek w przebiegu choroby autoimmunologicznej.
- syntetyczne i biologiczne
Wokselotor to doustny inhibitor polimeryzacji hemoglobiny S stosowany w chorobie sierpowatokrwinkowej. Zwiększa powinowactwo hemoglobiny do tlenu, ograniczając sierpikowatość krwinek. W 2024 r. lek wycofano ze światowych rynków z powodu niekorzystnego stosunku korzyści do ryzyka.
- syntetyczne i biologiczne
Woksylaprewir to nowoczesny lek stosowany w terapii przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby typu C, będący częścią skutecznych schematów przeciwwirusowych dla młodzieży i dorosłych.
Wolanesorsen sodu to oligonukleotyd antysensowny obniżający poziom trójglicerydów przez hamowanie apoC-III, stosowany w leczeniu rodzinnego zespołu chylomikronemii, wymagający regularnego monitorowania i ostrożności przy stosowaniu.
- surowce roślinne
Wolfiporia extensa (fu ling, poria) to grzyb leczniczy z ponad 2000-letnią historią stosowania. Zawiera beta-glukany (pachyman) i triterpenoidy (kwas pachymowy), którym przypisuje się działanie immunomodulujące, przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Dostępna głównie jako wyciąg w suplementach diety.
- surowce roślinne
Olejek z wończy pachnącej (Osmanthus fragrans) zawiera β-ionon, linalol i γ-dekalakton. W badaniach laboratoryjnych wykazuje właściwości przeciwutleniające i przeciwbakteryjne. Stosowany w aromaterapii i pielęgnacji skóry – wyłącznie po rozcieńczeniu w oleju nośnym.
- syntetyczne i biologiczne
Wonikog alfa to innowacyjna substancja stosowana w leczeniu i profilaktyce krwawień u dorosłych z chorobą von Willebranda, zapewniająca skuteczną kontrolę zaburzeń krzepnięcia krwi.
Woretygen neparwowek to niezatwierdzona substancja bez danych o właściwościach leczniczych, mechanizmie działania czy bezpieczeństwie stosowania, nieznana w oficjalnych rejestrach leków i farmacji.
- surowce roślinne
Workoliść członowaty (Ascophyllum nodosum) to brunatna alga bogata w fukoidany, alginian, jod i minerały. Wyciąg z tej rośliny jest badany pod kątem właściwości przeciwzapalnych i wsparcia trawienia, jednak dowody kliniczne u ludzi pozostają ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Wortioksetyna wyróżnia się innowacyjnym mechanizmem działania w terapii depresji, oferując skuteczność i elastyczność dawkowania, co pozwala lepiej dopasować leczenie do indywidualnych potrzeb dorosłych pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Wosk biały (Cera alba) to wybielony wosk pszczeli stosowany jako substancja pomocnicza w maściach, kremach, czopkach i tabletkach. Nadaje preparatom konsystencję, stabilizuje emulsje i kontroluje uwalnianie substancji czynnej. Jest ogólnie bezpieczny, rzadko wywołuje reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Wosk candelilla to roślinny wosk z Euphorbia cerifera, stosowany w kosmetyce i farmacji jako emollient, zagęstnik i substancja barierowa. Nie zatyka porów, jest uznany za bezpieczny przez EFSA i FDA oraz stanowi wegańską alternatywę dla wosku pszczelego.
- surowce roślinne
Wosk karnauba to naturalna substancja pomocnicza w tabletkach i suplementach, która tworzy powłokę i reguluje uwalnianie substancji czynnej. Jest bezpieczna dla większości pacjentów; wstępne badania na zwierzętach sugerują potencjalny wpływ na cholesterol, ale nie potwierdzono tego u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Wosk mikrokrystaliczny to składnik leków o przedłużonym uwalnianiu i środek do okładów cieplnych. Komitet JECFA/WHO nadał mu ADI „nie określone", potwierdzając bezpieczeństwo przy dopuszczonych zastosowaniach. Zewnętrznie stosowany w temperaturze 42–45 °C wspomaga łagodzenie bólu i sztywności stawów.
- surowce roślinne
Wosk pszczeli to naturalny surowiec pszczelarski stosowany w kosmetyce i farmacji. Tworzy ochronną barierę na skórze, wykazuje właściwości przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, a jego frakcja alkoholowa D-002 była badana w kontekście ochrony żołądka i łagodzenia bólu stawów.
- Wosk słonecznikowy
Opis w przygotowaniu
- Wosk z otrębów ryżowych
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Wosorytyd to nowoczesny lek stosowany u dzieci z achondroplazją, pobudzający wzrost kości długich i poprawiający tempo wzrastania dzięki codziennym zastrzykom podskórnym.
- surowce roślinne
Wrośniak różnobarwny (Trametes versicolor) zawiera PSK, PSP i beta-glukany o działaniu immunomodulującym. PSK jest stosowany jako uzupełnienie terapii nowotworowej w Japonii. Może wchodzić w interakcje z lekami – przed stosowaniem skonsultuj się z lekarzem.
- surowce roślinne
Wrotycz pospolity zawiera neurotoksyczny tujon, który może być śmiertelny nawet w małych dawkach. Tradycyjnie stosowany zewnętrznie przy świerzbie i jako repelent owadów. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży, laktacji i u dzieci. EMA ograniczyła stosowanie preparatów z wrotyczem ze względu na ryzyko związane z tujonem.
- surowce roślinne
Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) to roślina zielarska zawierająca arbutynę, flawonoidy i garbniki. Tradycyjnie wspiera układ moczowy i ma działanie moczopędne oraz antyseptyczne. Brak dużych badań klinicznych; nie stosować w ciąży i przy ciężkich chorobach nerek.
- surowce roślinne
Wrzosiec bagienny (Erica tetralix) bywa zaliczany do roślin o potencjalnych właściwościach przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych, jednak wiarygodne źródła nie potwierdzają jego udokumentowanych zastosowań leczniczych. Brak danych o dawkowaniu, bezpieczeństwie i skuteczności klinicznej.
- syntetyczne i biologiczne
Wutrisyran to innowacyjny lek stosowany w terapii amyloidozy transtyretynowej z polineuropatią, pomagający ograniczyć produkcję szkodliwego białka i spowolnić rozwój choroby u dorosłych.
- Wyciąg olejowy ze sproszkowanego poroża jelenia szlachetnego
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Wyciąg z Acacia concinna (shikakai) to naturalny składnik bogaty w saponiny, garbniki i flawonoidy. Stosowany zewnętrznie łagodnie oczyszcza włosy i skórę głowy, działa przeciwłupieżowo i wzmacnia cebulki. W badaniach laboratoryjnych wykazał aktywność przeciwgrzybiczą i przeciwbakteryjną.
- surowce roślinne
Wyciąg z akacji katechu to bogaty w katechiny i garbniki ekstrakt z twardziny drzewa Acacia catechu. W badaniach przedklinicznych wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwutleniające i przeciwbakteryjne. Dane kliniczne są wstępne – przed zastosowaniem warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem.