Substancje czynne
Schorzenia
Poradniki
Zapytaj farmaceutę
Kalkulatory
InterakcjeIndeks substancji czynnych
na literę “C”
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Celulaza to enzym rozkładający celulozę, stosowany w farmacji jako substancja pomocnicza w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu. Pochodzi głównie z grzyba Trichoderma longibrachiatum i posiada status bezpieczeństwa GRAS nadany przez FDA. Pacjent zazwyczaj nie przyjmuje jej celowo – celulaza może być ukrytym składnikiem pomocniczym leku.
- syntetyczne i biologiczne
Celuloza i jej pochodne to wszechobecne składniki pomocnicze leków – tworzą matryce kontrolowanego uwalniania, powłoki dojelitowe i stabilne zawiesiny. Celuloza bakteryjna stosowana jest klinicznie w opatrunkach przyspieszających gojenie ran i oparzeń.
- Celuloza mikrokrystaliczna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Cemiplimab to innowacyjny lek immunoonkologiczny wykorzystywany w terapii zaawansowanych nowotworów, takich jak rak skóry i płuca, zwiększający aktywność układu odpornościowego przeciw komórkom nowotworowym.
- syntetyczne i biologiczne
Cenegermina wspiera regenerację i gojenie rogówki oka, poprawiając jej strukturę oraz komfort widzenia u pacjentów z wybranymi schorzeniami okulistycznymi.
Cenobamat to lek przeciwpadaczkowy stosowany u dorosłych z napadami częściowymi, działający przez blokadę kanałów sodowych i wzmacnianie GABA. Wymaga indywidualnego dawkowania i ostrożności przy interakcjach i schorzeniach.
- surowce roślinne
Centuria pospolita (Centaurium erythraea) to gorzkie ziele stosowane w tradycyjnej medycynie przy niestrawności i braku apetytu. Zawiera sekoirydoidowe glikozydy (swertiamarynę, gentiopikrozyd) pobudzające trawienie. Nie stosować przy chorobie wrzodowej, refluksie ani w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Ceramid AP to lipid identyczny ze składnikiem naturalnie obecnym w naskórku. Wbudowuje się w barierę skórną, zmniejsza utratę wody i łagodzi suchość oraz świąd. W badaniach klinicznych preparaty z ceramidami poprawiały nawilżenie skóry i wykazywały skuteczność w atopowym zapaleniu skóry porównywalną z łagodnym kortykosteroidem.
- syntetyczne i biologiczne
Ceramid NP to kluczowy lipid bariery naskórkowej – wbudowuje się w strukturę laminarną skóry, ogranicza utratę wody i wspomaga odbudowę bariery w suchej, atopowej i wrażliwej skórze. Dostępny w kremach, emulsjach i doustnych suplementach.
- syntetyczne i biologiczne
Ceramid-1 (EOP) to naturalny sfingolipid naskórka, który uszczelnia barierę skórną, ogranicza przeznaskórkową utratę wody i magazynuje kwas linolowy niezbędny do naprawy bariery. Preparaty z ceramidami poprawiają nawilżenie i łagodzą objawy suchej oraz atopowej skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Ceramid-3 (Ceramide NP) to kluczowy lipid naskórkowy odbudowujący barierę skórną, zmniejszający przeznaskórkową utratę wody i nawilżający skórę. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność w suchej, wrażliwej i atopowej skórze, a profil bezpieczeństwa pozwala stosować go w każdym wieku.
- syntetyczne i biologiczne
Ceramidy to lipidy budujące ochronną barierę naskórka. Ich niedobór pojawia się w atopowym zapaleniu skóry, łuszczycy i suchości. Preparaty z ceramidami uzupełniają ubytki, zmniejszają utratę wody przez skórę i pomagają utrzymać nawilżenie.
- syntetyczne i biologiczne
Cerebrolizyna wspomaga funkcje mózgu, poprawiając pamięć i zdolności poznawcze. Stosowana w leczeniu demencji oraz uszkodzeń neurologicznych, korzystnie wpływa na regenerację komórek nerwowych.
- syntetyczne i biologiczne
Cerezyna to oczyszczony wosk mineralny stosowany jako substancja pomocnicza w maściach, plastrach i kremach. Nadaje preparatom konsystencję i tworzy ochronny film na skórze. Do zastosowań aptecznych dopuszczalna jest wyłącznie forma oczyszczona – surowy surowiec może zawierać zanieczyszczenia węglowodorowe.
- syntetyczne i biologiczne
Certolizumab pegol to lek biologiczny stosowany w leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów i innych chorób zapalnych, działający poprzez blokowanie czynnika TNF-alfa.
- syntetyczne i biologiczne
Cerytynib to lek ukierunkowany molekularnie, stosowany u dorosłych z ALK-dodatnim niedrobnokomórkowym rakiem płuca. Hamuje wzrost komórek nowotworowych, stanowiąc alternatywę dla tradycyjnej chemioterapii.
- syntetyczne i biologiczne
Cetalkoniowy chlorek to antyseptyk z grupy czwartorzędowych związków amoniowych. Niszczy błony komórkowe bakterii i grzybów, łagodzi stan zapalny oraz wspomaga gojenie owrzodzeń jamy ustnej. Stosuje się go też jako składnik pomocniczy w preparatach okulistycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Cetomakrogol to niejonowy emulgator i substancja pomocnicza w kremach, maściach i emulsjach aptecznych. Łączy fazę wodną z tłuszczową, stabilizuje konsystencję preparatu i wspomaga wnikanie składników aktywnych w skórę. Stosuje się go typowo w stężeniu 0,5–5% w formułach topicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Cetrimonium bromek (CTAB) to substancja pomocnicza stosowana w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych jako konserwant, emulgator, środek antyseptyczny i antystatyczny. Regulowany przez unijne przepisy kosmetyczne, w gotowych produktach jest bezpieczny przy dopuszczonych stężeniach.
- syntetyczne i biologiczne
Cetroreliks hamuje przedwczesną owulację podczas procedur wspomaganego rozrodu, umożliwiając skuteczną kontrolę dojrzewania komórek jajowych i zwiększając szanse na powodzenie leczenia niepłodności.
- syntetyczne i biologiczne
Cetrymid to antyseptyk z grupy czwartorzędowych soli amoniowych. Niszczy bakterie przez rozbijanie ich błon komórkowych, działa też jak detergent – usuwa zanieczyszczenia z ran. Stosuje się go miejscowo w kremach, roztworach i szamponach przy drobnych ranach, oparzeniach i łojotokowym zapaleniu skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Cetuksymab to lek biologiczny stosowany w terapii nowotworów, takich jak rak jelita grubego z przerzutami oraz rak głowy i szyi, działający przez blokowanie wzrostu komórek nowotworowych.
- syntetyczne i biologiczne
Cetyryzyna to popularny lek przeciwhistaminowy, skutecznie łagodzący objawy alergii, takie jak katar sienny czy pokrzywka. Dostępna w różnych formach, stosowana u dorosłych i dzieci.
- surowce roślinne
Chaber bławatek (Centaurea cyanus) zawiera antocyjany, flawonoidy i polisacharydy o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Stosowany tradycyjnie na zmęczone oczy, problemy trawienne i skórę wrażliwą. Ujęty w Farmakopei Europejskiej. Ostrożność wskazana przy uczuleniu na astrowate oraz w ciąży.
- surowce roślinne
Chaga (Inonotus obliquus) to grzyb leczniczy z brzóz, bogaty w beta-glukany, triterpenoidy i melaninę. Badania laboratoryjne sugerują działanie immunomodulacyjne i antyoksydacyjne, lecz dowody z badań na ludziach są bardzo ograniczone. Wysoka zawartość szczawianów stwarza ryzyko uszkodzenia nerek przy długotrwałym stosowaniu.
- surowce roślinne
Chanca piedra (Phyllanthus niruri) to zioło tradycyjnie stosowane przy kamieniach nerkowych i żółciowych. Zawiera lignany, garbniki i flawonoidy o działaniu moczopędnym, rozkurczowym i antyoksydacyjnym. Przed użyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, szczególnie jeśli przyjmujesz leki na cukrzycę, ciśnienie lub krzepliwość krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Chinagolid obniża poziom prolaktyny, wspomagając leczenie zaburzeń hormonalnych. Stosowany pod nadzorem lekarza, pomaga przywrócić równowagę w organizmie przy hiperprolaktynemii.
- syntetyczne i biologiczne
Chinapryl to inhibitor ACE stosowany w leczeniu nadciśnienia i niewydolności serca, obniżający ciśnienie krwi i wspierający funkcję serca, dostępny w różnych dawkach i formach.
- syntetyczne i biologiczne
Chinina to alkaloid przeciwmalaryczny działający na erytrocytarne stadia Plasmodium falciparum. Stosuje się ją wyłącznie w leczeniu malarii (nie w profilaktyce). Ma wąskie okno terapeutyczne – przy zbyt wysokich stężeniach grozi szumami usznymi, arytmią i hipoglikemią. Nie należy jej używać do leczenia nocnych skurczów mięśni.
- surowce roślinne
Chinowiec to roślina, z której kory pozyskuje się chininę i pokrewne alkaloidy. Działa przeciwmalarycznie, przeciwgorączkowo i wspomagająco na trawienie. Przedawkowanie grozi cinchonizmem – szumem w uszach, zaburzeniami wzroku i problemami sercowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Chitozan to biopolimer z chityny skorupiaków, obecny w suplementach na cholesterol (skuteczny przy 3 g/dobę wg UE) i jako substancja pomocnicza w tabletkach. Rozkłada się bezpiecznie do glukozaminy. Osoby uczulone na owoce morza powinny skonsultować stosowanie z farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Chityna to naturalny polimer N-acetyloglukozaminy obecny w pancerzach skorupiaków i ścianach grzybów. W medycynie bada się ją jako materiał do opatrunków, nośnik leków i cel dla nowych antybiotyków przeciwgrzybiczych. Jej pochodna, chitosan, jest przedmiotem aktywnych badań klinicznych.
- surowce roślinne
Chleb świętojański (Ceratonia siliqua) to źródło gumy karobowej – naturalnego błonnika z grupy galaktomannanów, stosowanego w farmacji jako nośnik leków o kontrolowanym uwalnianiu oraz w żywieniu jako bezpieczny zagęstnik i prebiotyk.
- witaminy i minerały
Chlor to niezbędny elektrolit regulujący gospodarkę wodną, pH krwi i trawienie. Prawidłowe stężenie we krwi wynosi 98–107 mmol/L. Dzienne zapotrzebowanie dorosłego wynosi 1,8–2,3 g. Zarówno niedobór, jak i nadmiar chloru mogą wskazywać na poważne schorzenia wymagające konsultacji lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Chlorambucyl to lek alkilujący o działaniu przeciwnowotworowym, wykorzystywany w terapii chłoniaków i białaczek. Hamuje podział komórek nowotworowych, a jego stosowanie wymaga indywidualnego podejścia.
- syntetyczne i biologiczne
Chloramfenikol to antybiotyk miejscowy stosowany głównie w leczeniu bakteryjnych zakażeń skóry opornych na inne leki. Wymaga ostrożności ze względu na możliwe działania niepożądane.
- syntetyczne i biologiczne
Chlordiazepoksyd to długo działająca benzodiazepina stosowana w lęku, zespole odstawienia alkoholu i premedykacji przed operacją. Wzmacnia hamujące działanie GABA w mózgu, zmniejszając nadmierną aktywność neuronów. Wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego ze względu na ryzyko uzależnienia i objawów odstawiennych.
- syntetyczne i biologiczne
Chlorek amonu (NH₄Cl) to substancja farmaceutyczna o podwójnej roli: wykrztuśnej w syropach na kaszel i zakwaszającej w leczeniu zasadowicy metabolicznej. Reguluje pH leków i pojawia się w postaciach doustnych oraz roztworach do wlewów. Musi spełniać normy farmakopealne USP, BP i Ph. Eur.